Thế hệ mất niềm tin vào tấm bằng đại học

Người trẻ ở Anh cảm thấy tấm bằng đại học không còn giá trị như trước. Ảnh minh họa: Pexels.

Đã có thời điểm việc vào đại học là lựa chọn hiển nhiên bởi trình độ học vấn cao mở ra cánh cửa đến những công việc tốt hơn với tiềm năng thu nhập lớn hơn.

Nhưng khi lợi thế thu nhập của người tốt nghiệp đại học đang thu hẹp, khoản nợ sinh viên phình to và nỗi lo AI sẽ xâm chiếm thị trường việc làm dành cho cử nhân, quan điểm của công chúng đang thay đổi.

Niềm tin của xã hội vào giá trị của bằng đại học đã sụt giảm mạnh sau nhiều thập kỷ, dù giáo dục đại học ngày càng mở rộng quy mô. Khảo sát British Social Attitudes (BSA) cho thấy tỷ lệ người tin rằng bằng đại học không đáng để bỏ thời gian và tiền bạc đã tăng từ 14% ở năm 2005 lên 34% vào năm 2025. Trong khi đó, tỷ lệ người tin rằng học đại học giúp cải thiện đáng kể điều kiện tài chính giảm từ 50% xuống còn 36%.

Theo khảo sát, những người trẻ từng trải qua hệ thống học phí đắt đỏ có xu hướng bi quan hơn về giá trị của bằng đại học so với các thế hệ trước. Bên cạnh đó, ngưỡng thu nhập để bắt đầu hoàn trả khoản vay sinh viên liên tục bị đóng băng thay vì được điều chỉnh theo lạm phát. Lãi suất vay cũng cao hơn lạm phát tiếp tục cũng làm gia tăng áp lực tài chính đối với người học.

Theo The Guardian, một nghịch lý là sự thay đổi trong nhận thức diễn ra cùng lúc với quá trình mở rộng nhanh chóng của giáo dục đại học tại Anh. Nếu năm 1983, chỉ khoảng 6% học sinh sau phổ thông vào đại học, đến năm 2025, tỷ lệ này đã tăng lên 36%, tương đương hơn 2 triệu sinh viên trong nước đang theo học.

Số lượng cử nhân tăng nhanh khiến mức độ cạnh tranh trên thị trường lao động ngày càng lớn. Đồng thời, chi phí học tập cũng leo thang đáng kể. Khi học phí được áp dụng lần đầu vào năm 1998, sinh viên chỉ phải đóng 1.000 bảng Anh mỗi năm. Hiện nay, mức học phí đã tăng lên tối đa 9.535 bảng Anh mỗi năm, chưa tính chi phí sinh hoạt.

Những lo ngại này càng trở nên rõ nét khi thị trường việc làm đối mặt nhiều biến động, trong đó có tác động ngày càng lớn của trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, các chuyên gia giáo dục cho rằng bằng đại học vẫn mang lại nhiều lợi thế đáng kể.

Trong khi đó, ông Nick Hillman, Giám đốc Higher Education Policy Institute, nêu rằng dù lợi ích kinh tế từ giáo dục đại học không còn rõ rệt như trước do tăng trưởng kinh tế chậm lại, phần lớn sinh viên tốt nghiệp vẫn được hưởng lợi từ việc học đại học.

Ở chiều ngược lại, nhiều sinh viên cho rằng gánh nặng tài chính đang làm suy giảm niềm tin vào hệ thống. Dù vẫn đánh giá cao những giá trị mà giáo dục đại học mang lại, Alex Stanley, Phó chủ tịch phụ trách giáo dục đại học của Liên đoàn Sinh viên Quốc gia, cho rằng gánh nặng tài chính đang làm suy giảm niềm tin của sinh viên vào hệ thống.

Stanley cho biết anh phải làm cùng lúc ba công việc trong thời gian học tập, khiến kết quả học tập bị ảnh hưởng, trong khi khoản vay sinh viên không đủ đáp ứng chi phí sinh hoạt.

“Hệ thống tài trợ hiện nay đã đổ vỡ, và điều đó đang làm xói mòn niềm tin vào mô hình đại học”, Stanley nói.