Bằng đại học bị quay lưng

Bằng đại học không còn đảm bảo việc làm và thăng tiến cho người trẻ tại Vương quốc Anh. Ảnh: Pexels.

Nhận định này được giáo sư Shitij Kapur, Hiệu trưởng King’s College London, đưa ra trong bối cảnh gần một nửa dân số tại Vương Quốc Anh đang theo đuổi học giáo dục đại học, theo The Guardian.

Bàn về vấn đề này, giáo sư Kapur cho biết thời kỳ các trường đại học có thể cam kết sinh viên ra trường chắc chắn có việc làm tốt đã chấm dứt. Bởi hiện nay, sinh viên ra trường sẽ phải cạnh tranh với lực lượng lao động toàn cầu cũng như đối mặt với sự gia tăng không ngừng của các công cụ AI.

Trong khi các tranh luận về giá trị của bằng đại học đã diễn ra suốt nhiều thập kỷ, vào năm 2025, Thủ tướng Keir Starmer tuyên bố rằng mục tiêu để 50% thanh niên theo đuổi giáo dục đại học là “không còn phù hợp với thời đại", qua đó chấm dứt cam kết do cựu Thủ tướng Tony Blair đưa ra vào năm 1999.

Tuyên bố của ông Starmer được đưa ra vào 2 năm sau khi ông Rishi Sunak, khi còn là Thủ tướng, tuyên bố rằng: “Giấc mơ về việc 50% trẻ em vào đại học là một trong những sai lầm lớn nhất của 30 năm qua".

Giáo sư Shitij Kapur, Hiệu trưởng King’s College London. Ảnh: The Guardian.

Tuy nhiên, theo giáo sư Shitij Kapur, những thay đổi này đã được giới học thuật dự báo từ lâu. Ông dẫn lại quan điểm của nhà xã hội học Martin Trow, người cho rằng khi giáo dục đại học chuyển từ mô hình tinh hoa - chỉ 5-10% thanh niên theo học - sang mô hình phổ cập, vị thế của bằng đại học tất yếu sẽ thay đổi.

Khi đó, sự tôn trọng xã hội dành cho sinh viên tốt nghiệp suy giảm, chênh lệch thu nhập thu hẹp và bằng cấp từ một đặc quyền trở thành điều kiện gần như bắt buộc để tham gia xã hội hiện đại.

Năm 2022, giáo sư Kapur từng mô tả giáo dục đại học Anh rơi vào “tam giác buồn bã”: Sinh viên phải gánh nợ trong khi triển vọng việc làm u ám, chính phủ đóng băng học phí còn đội ngũ giảng viên thì quá tải.

Ba năm sau, ông cho rằng tình hình tiếp tục xấu đi khi học phí trong nước bị đóng băng ở mức không đủ bù chi phí đào tạo. Dù vậy, giáo sư Kapur vẫn khẳng định các trường đại học Anh duy trì chất lượng hàng đầu thế giới, phần lớn nhờ nguồn thu từ sinh viên quốc tế.

Theo ông, mức học phí cao từ sinh viên quốc tế giúp các trường như King’s College London tài trợ cho nghiên cứu toàn cầu, giữ vững thứ hạng quốc tế và mang lại lợi ích gián tiếp cho sinh viên trong nước. Tuy nhiên, các chính sách siết thị thực và áp thu đối với sinh viên quốc tế có nguy cơ làm gián đoạn mô hình này.

Nhìn chung, vị giáo sư nhấn mạnh vai trò then chốt của các trường đại học trong tăng trưởng năng suất và đổi mới công nghệ của Vương quốc Anh. Ông cảnh báo Vương quốc Anh sẽ không thể duy trì vị thế dẫn đầu chỉ bằng những cải tiến nhỏ, mà cần trở thành lực lượng sáng tạo ở tuyến đầu của các cuộc cách mạng công nghệ tương lai - điều mà các trường đại học giữ vai trò trung tâm.