Báo cáo tài chính quý III/2026 của một số doanh nghiệp niêm yết lớn đã ghi nhận khoản lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tăng mạnh, vượt xa lợi nhuận tạo ra từ hoạt động kinh doanh trong kỳ.
Điểm chung của các doanh nghiệp này là đều trải qua những giao dịch tăng vốn, phát hành cổ phiếu hoặc chuyển nhượng cổ phần tại công ty con, trong khi công ty mẹ vẫn duy trì quyền kiểm soát.
Theo đó, thay vì ghi nhận vào doanh thu tài chính hay lợi nhuận trên báo cáo kết quả kinh doanh, phần chênh lệch từ các giao dịch vốn được phản ánh trực tiếp vào vốn chủ sở hữu trên báo cáo tài chính hợp nhất.
Thế Giới Di Động có thêm 8.300 tỷ lợi nhuận chưa phân phối
Trường hợp nổi bật nhất là CTCP Đầu tư Thế Giới Di Động (HoSE: MWG).
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III, tại thời điểm 30/9, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối của doanh nghiệp đạt gần 32.611 tỷ đồng, tăng khoảng 11.400 tỷ so với cuối quý II.
Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ trong quý III của Thế Giới Di Động chỉ đạt khoảng 3.094 tỷ đồng. Như vậy, mức tăng lợi nhuận chưa phân phối lớn hơn đáng kể so với lợi nhuận kinh doanh được ghi nhận trong kỳ.
| THẾ GIỚI DI ĐỘNG CÓ THÊM HƠN 11.000 TỶ LỢI NHUẬN CHƯA PHÂN PHỐI SAU MỘT QUÝ | ||||||||
| Nguồn: BCTC DN. | ||||||||
| Nhãn | I/2025 | II | III | IV | I/2026 | II | III | |
| Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối | tỷ đồng | 14128 | 14298 | 16069 | 18072 | 20783 | 21148 | 32611 |
Nguyên nhân chủ yếu đến từ thương vụ phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh (HoSE: DMX), công ty con của Thế Giới Di Động.
Trong năm 2026, Điện Máy Xanh đã phát hành hơn 166,4 triệu cổ phiếu với giá 80.000 đồng/cổ phiếu, huy động hơn 13.315 tỷ đồng.
Do không tham gia mua thêm cổ phần trong đợt phát hành, tỷ lệ sở hữu của Thế Giới Di Động tại Điện Máy Xanh giảm từ 98,95% xuống còn 85,96%. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn duy trì quyền kiểm soát công ty con.
Theo số liệu được công bố, trước đợt phát hành, giá trị tài sản thuần trên sổ sách của Điện Máy Xanh đạt khoảng 22.676 tỷ đồng. Với tỷ lệ sở hữu 98,95%, phần giá trị tương ứng thuộc Thế Giới Di Động vào khoảng 22.438 tỷ đồng.
Sau khi Điện Máy Xanh nhận thêm vốn góp, tài sản thuần tăng lên khoảng 35.838 tỷ đồng. Dù tỷ lệ sở hữu giảm còn 85,96%, giá trị phần tài sản thuần tương ứng thuộc Thế Giới Di Động vẫn tăng lên khoảng 30.806 tỷ đồng.
Chênh lệch giữa hai khoản này đạt khoảng 8.368 tỷ đồng, được ghi nhận trực tiếp vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tài chính hợp nhất.
Công ty bầu Đức cũng hưởng lợi từ giao dịch vốn
Diễn biến tương tự cũng ghi nhận tại CTCP Hoàng Anh Gia Lai (HoSE: HAG) của Chủ tịch HĐQT Đoàn Nguyên Đức (tức bầu Đức).
Cụ thể, Hoàng Anh Gia Lai cũng ghi nhận khoản tăng lợi nhuận sau thuế chưa phân phối khoảng 279 tỷ đồng trong quý III năm nay do thay đổi tỷ lệ sở hữu tại các công ty con.
Trong đó, khoảng 264 tỷ đồng liên quan đến việc công ty chuyển nhượng gần 14,7 triệu cổ phiếu tại CTCP Đầu tư Quốc tế Hoàng Anh Gia Lai (HGI), thu về khoảng 670 tỷ đồng.
Do Hoàng Anh Gia Lai vẫn duy trì quyền kiểm soát tại HGI, phần chênh lệch từ giao dịch không được phản ánh như lợi nhuận bán vốn thông thường trên báo cáo kết quả kinh doanh hợp nhất.
Đáng chú ý, HGI sau đó tiếp tục thực hiện IPO 18,8 triệu cổ phiếu với giá 60.600 đồng/cổ phiếu, huy động hơn 1.139 tỷ đồng.
Tại thời điểm 30/9, khoản tiền huy động vẫn nằm trong tài khoản phong tỏa tại Ngân hàng OCB và được ghi nhận vào khoản phải trả khác, thay vì vốn chủ sở hữu. Tài khoản được giải tỏa vào ngày 7/10, do đó giao dịch có thể tiếp tục ảnh hưởng đến cơ cấu vốn chủ sở hữu hợp nhất trong quý IV.
Theo Thông tư 202/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính về hướng dẫn lập và trình bày báo cáo tài chính hợp nhất, trường hợp công ty con huy động thêm vốn làm thay đổi tỷ lệ sở hữu của công ty mẹ và cổ đông không kiểm soát, phần chênh lệch giữa vốn góp thêm và giá trị phần sở hữu tăng thêm trong tài sản thuần của công ty con được điều chỉnh vào lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.
Về bản chất, đây là khoản điều chỉnh phát sinh từ giao dịch vốn, không phải lợi nhuận tạo ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh trong kỳ. Do đó, lợi nhuận sau thuế chưa phân phối trên báo cáo tài chính hợp nhất có thể tăng mạnh mà không đi kèm mức tăng tương ứng của lợi nhuận kinh doanh.
Những điều chỉnh này cũng có thể làm thay đổi cơ cấu vốn chủ sở hữu giữa phần thuộc cổ đông công ty mẹ và cổ đông không kiểm soát, nhưng không nhất thiết làm tăng tổng vốn chủ sở hữu hợp nhất.
Đáng chú ý, việc lợi nhuận chưa phân phối trên báo cáo hợp nhất tăng không đồng nghĩa công ty mẹ có thêm nguồn lợi nhuận tương ứng để trực tiếp phân phối cổ tức. Khả năng chi trả cổ tức còn phụ thuộc vào lợi nhuận được phép phân phối và các điều kiện theo quy định của Luật Doanh nghiệp.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
