Ngày 16/9, trên trang cá nhân, ông Trần Đại Thắng - Giám đốc Đông A kiêm người sáng lập hệ thống nhà sách Cá Chép - đăng dòng trạng thái ngắn gọn: "Để tăng sự tương tác, gần gũi và dễ nhớ hơn, tôi đổi nickname thành Rùa Rong Ruổi trong một năm, cũng là khoảng thời gian tôi đi bán sách trên khắp Việt Nam".

Dưới cái tên mới, những chia sẻ chân thành về hành trình lái xe tải 6,5 tấn chở 2.000 cuốn sách của ông nhanh chóng "gây sốt", thu về hơn 3,4 triệu lượt xem và hàng nghìn lượt tương tác từ các bạn trẻ trên mạng xã hội Threads.

Theo chuyên gia, cách làm của ông Trần Đại Thắng gợi ý một mô hình mới trong việc truyền thông của ngành xuất bản. Câu hỏi được đặt ra là: Liệu mô hình người đứng đầu bước ra làm "đại sứ thương hiệu", trực tiếp tiếp cận bạn đọc có thể trở thành một hướng đi mới giúp các nhà xuất bản vượt qua giai đoạn biến động của thị trường?

Giám đốc công ty sách đi 'bán rong' hơn 1.000 km

Lần lượt đóng cửa 3 cơ sở nhà sách Cá Chép tại Hà Nội và TP.HCM vào năm 2022, 2026 do sự thay đổi trong thói quen mua sắm của độc giả, họa sĩ Trần Đại Thắng (53 tuổi) bắt đầu một dự án mới.

Từ tháng 7, ông cùng 2 người cộng sự lái chiếc xe tải nặng 6,5 tấn chứa 2.000 quyển sách để đi giao lưu với độc giả từ Nam đến Bắc. Trên chiếc xe có vẽ hình cá chép và dòng chữ "Sách đến mọi nhà" do họa sĩ Tạ Huy Long thực hiện.

Tính đến ngày 6/10, vị giám đốc cùng hai cộng sự đã rong ruổi qua 25 tỉnh thành từ Nam ra Bắc. Tại mỗi điểm dừng, ông xin phép chính quyền, tự tay vận chuyển, bốc xếp, bày bán sách và vẽ tặng tranh lên bìa sách cho bạn đọc.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews, Giám đốc Đông A cho biết bản thân đã thử "gần như mọi hình thức" để đưa sách đến với bạn đọc, từ bán online, offline, audiobook, nhà sách, hội sách cho đến các hội chợ sách quốc tế. Tuy nhiên, chuyến đi hiện tại lại mang đến cho ông một trải nghiệm và góc nhìn khác.

"Đi nhiều nơi giúp tôi gặp được nhiều nhóm người đọc khác nhau, hiểu rõ hơn nhu cầu và khả năng tiếp cận sách của từng vùng. Và tôi nhận ra rằng, để một cuốn sách có thể đi xa và đến với nhiều người hơn, bên cạnh hình thức đẹp và nội dung tốt, giá thành cũng phải phù hợp. Làm sách chuẩn là điều chúng tôi vẫn theo đuổi, nhưng làm sao để sách hay, đẹp mà nhiều người có thể mua được cũng là một điều đáng để chúng tôi tiếp tục tính toán", ông bày tỏ.

Và theo ông, điều mà đội ngũ nhận về nhiều nhất sau hành trình này là "tình cảm của người đọc". Ông vui vẻ kể về từng ánh mắt hào hứng của những cô cậu bé và sự trân trọng của độc giả địa phương dành cho đội ngũ trong suốt chuyến đi.

Bên cạnh việc gặp gỡ trực tiếp, người làm sách 53 tuổi còn tích cực học hỏi và sử dụng mạng xã hội Threads để giao lưu với giới trẻ. Những chia sẻ mộc mạc của ông có khi nhận được hàng chục nghìn lượt tương tác, giúp thu hẹp khoảng cách giữa thương hiệu xuất bản lâu năm và thế hệ bạn đọc trẻ.

"Tôi nghĩ người làm sách mà có thể gần gũi, lắng nghe và trò chuyện trực tiếp với bạn đọc là một điều rất tốt. Khi khoảng cách ấy ngắn lại, người làm sách sẽ hiểu bạn đọc hơn, và bạn đọc cũng hiểu hơn những người đứng sau mỗi cuốn sách. Từ sự thấu hiểu đó, có lẽ những cuốn sách làm ra cũng sẽ dễ tiếp cận với người đọc hơn", người sáng lập nhà sách Cá Chép bày tỏ.

Để lãnh đạo trở thành đại sứ thương hiệu

Đánh giá về hiện tượng ông Trần Đại Thắng lái xe đi bán sách, chuyên gia truyền thông thương hiệu Lê Minh Tâm, Founder TGM Media, nhận định đây là "một hành động truyền cảm hứng và mang đến nhiều lợi ích cho thương hiệu".

Theo ông, lợi ích đầu tiên của mô hình này là khả năng "nhân bản hóa thương hiệu". Nó giúp chuyển hóa một tổ chức kinh doanh vốn khô khan thành một thực thể sống động, có cảm xúc và có tâm huyết thông qua hình ảnh đại diện của người dẫn dắt.

"Khi đích thân người đứng đầu đi bán sách, cuộc giao dịch thương mại chuyển hóa thành sự sẻ chia văn hóa. Khách hàng cảm nhận được cái 'hồn' của cuốn sách từ chính người tâm huyết làm ra nó, từ đó tạo nên sự đồng cảm và ấn tượng bền vững", ông Tâm nói.

Lợi ích thứ hai là sự hiện diện của người sáng lập tạo ra độ tin cậy vượt trội so với các chiến dịch quảng cáo. Sự mộc mạc của một ông chủ tự tay bốc xếp sách đã phá vỡ khoảng cách, tạo ra hiệu ứng truyền thông tự nhiên trên báo chí và mạng xã hội với chi phí thấp.

Cuối cùng, việc trực tiếp trò chuyện với khách hàng giúp doanh nghiệp lắng nghe những phản hồi chân thật nhất về thị hiếu và hành vi tiêu dùng. Những thông tin thực tế này là cơ sở quan trọng để đơn vị xuất bản điều chỉnh giá bán và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Tuy nhiên, ông Lê Minh Tâm cũng chỉ ra những rào cản khi áp dụng mô hình này. Điểm khó khăn nằm ở phong cách của người lãnh đạo, cũng như bài toán chi phí cơ hội khi quỹ thời gian của cấp điều hành là hữu hạn.

"Mô hình này chỉ phù hợp để làm một chiến dịch điểm nhấn hoặc giải quyết một tình huống cụ thể, chứ không thể biến thành phương thức bán hàng áp dụng đại trà. Nếu làm một cách khiên cưỡng hay dàn dựng, công chúng sẽ rất tinh ý nhận ra", ông nói.

Chia sẻ với Tri Thức - Znews khi được hỏi về tiềm năng nhân rộng mô hình này, ông Trần Đại Thắng thẳng thắn nhận định: "Một mô hình nếu chỉ làm vì thấy người khác làm thì rất khó đi lâu dài. Muốn gặp gỡ, giao lưu với bạn đọc thì trước hết phải xuất phát từ tình cảm và mong muốn thật sự của chính những người làm sách. Tôi không dám đưa ra lời khuyên cho ai. Chuyến đi này đơn giản là mang lại cho tôi rất nhiều niềm vui".

Để mô hình này không chỉ là "nhất thời", chuyên gia truyền thông Lê Minh Tâm khuyến nghị các đơn vị nếu muốn áp dụng cần lưu ý 4 yếu tố: Thứ nhất là sự chân thành và nhất quán để tiếp cận với độc giả bằng tình yêu nghề, yêu sách chân thật; Thứ hai là biến lắng nghe thành hành động thực tế, nghe ý kiến của độc giả để phát huy, điều chỉnh chất lượng sản phẩm; Thứ ba là lan tỏa tinh thần của người đứng đầu vào văn hóa nội bộ để độc giả, khi bước vào bất kỳ không gian sách nào của đơn vị, cũng cảm nhận được tinh thần của người sáng lập; Thứ tư là cần một chiến lược duy trì qua các hoạt động cộng đồng, xây dựng hệ sinh thái người đọc và trên hết là phát triển các ấn phẩm chất lượng cho thị trường.