Theo Báo Chính phủ, tại khuôn khổ chương trình Thủ tướng đối thoại với thanh niên năm 2026 diễn ra vào chiều 15/10, hàng loạt vấn đề liên quan đến việc làm trong kỷ nguyên AI, vốn khởi nghiệp và thương mại hóa kết quả nghiên cứu đã được nhiều đại biểu thanh niên đặt ra với thành viên Chính phủ.
Các Bộ trưởng, đại diện cho các bộ, ngành đã thay phiên trả lời, cho biết sẽ thúc đẩy kết nối cung - cầu lao động, đa dạng hóa nguồn vốn và tăng hỗ trợ người trẻ đưa công nghệ vào thực tiễn.
1,6 triệu thanh niên "3 không"
Đại biểu Nguyễn Thị Như Quỳnh, kỹ sư tại CTCP Nghiên cứu, phát triển và ứng dụng robot hình người Vindynamics, đặt vấn đề về khoảng 1,6 triệu thanh niên chưa có việc làm, đề nghị Bộ Nội vụ làm rõ những giải pháp trọng tâm để hỗ trợ nhóm lao động này.
  |
Đại biểu thanh niên Nguyễn Thị Như Quỳnh, kỹ sư tại Vindynamics đặt vấn đề về 1,6 triệu thanh niên chưa có việc làm với Bộ Nội vụ. Ảnh: VGP. |
Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết theo số liệu của Cục Thống kê, trong quý III/2026, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên từ 15 đến 24 tuổi đạt 9,07%, cao hơn 4 lần mức thất nghiệp chung của cả nước là 2,22%.
Đáng chú ý, nhóm thanh niên "3 không" gồm không có việc làm, không tham gia học tập và không tham gia đào tạo (NEET) có khoảng 1,6 triệu người, chiếm 11,2%. Dù thấp hơn mức bình quân toàn cầu 20% và Đông Nam Á 16%, đây vẫn là vấn đề cần giải quyết để tránh lãng phí nguồn nhân lực trẻ và tạo thêm áp lực cho hệ thống an sinh xã hội.
Theo Bộ trưởng Hải, một trong những nguyên nhân chính là tình trạng đào tạo chưa sát nhu cầu tuyển dụng, khiến cung và cầu lao động còn lệch pha.
Bên cạnh đó, thanh niên ở vùng sâu, vùng xa và vùng dân tộc thiểu số còn hạn chế trong tiếp cận giáo dục, thông tin nghề nghiệp; một bộ phận người trẻ thiếu kinh nghiệm, kỹ năng tìm việc và chưa chủ động tham gia thị trường lao động.
Để khắc phục, Bộ Nội vụ sẽ tăng cường theo dõi, phân tích và dự báo thị trường lao động trong và ngoài nước; xây dựng cơ sở dữ liệu người lao động, kết nối với dữ liệu quốc gia và sàn giao dịch việc làm quốc gia nhằm nâng cao hiệu quả kết nối cung - cầu.
Bộ cũng phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo để gắn đào tạo, đặc biệt là đào tạo nghề, với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp; đồng thời nâng cao chất lượng tư vấn hướng nghiệp, giới thiệu việc làm cho thanh niên, nhất là học sinh, sinh viên mới ra trường.
Nghiên cứu sinh xuất sắc có thể được hỗ trợ 1 tỷ đồng/năm
Với nhóm thanh niên theo đuổi nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, nhu cầu được giao nhiệm vụ thực tiễn, hỗ trợ tài chính và đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường cũng được đặt ra tại cuộc đối thoại.
Đại biểu Đặng Thị Lệ Hằng, nghiên cứu viên chính tại Viện Công nghệ Tiên tiến, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ làm rõ cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ và đánh giá sản phẩm để các nhà khoa học trẻ có thể đóng góp giải những bài toán lớn của đất nước.
  |
Đại biểu Đặng Thị Lệ Hằng đặt câu hỏi với Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ. Ảnh: VGP. |
Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết một trong những chính sách được triển khai là hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc, với mức hỗ trợ có thể lên tới 1 tỷ đồng mỗi năm trong 3 năm.
Theo số liệu từ Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED), tỷ lệ hồ sơ đăng ký chương trình nghiên cứu cơ bản của các nhà khoa học dưới 40 tuổi tăng từ 31% năm 2024 lên 46% năm 2025 và 67% năm 2026.
Bên cạnh hỗ trợ nghiên cứu, Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai chương trình đưa AI vào doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, với mức hỗ trợ lên tới 3 tỷ đồng. Chương trình thử nghiệm kéo dài một năm. Nếu chứng minh được hiệu quả, chương trình sẽ được xem xét đầu tư dài hạn.
Dự kiến trình Luật Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ
Đại biểu Nguyễn Thùy Chi, đồng sáng lập kiêm Phó giám đốc Công ty TNHH Chạm Vào Xanh đặt câu hỏi với lãnh đạo Bộ Tài chính về giải pháp khơi thông và đa dạng hóa nguồn vốn cho thanh niên.
  |
Đại biểu Nguyễn Thùy Chi đặt câu hỏi về khả năng tiếp cận vốn của thanh niên khởi nghiệp với Bộ Tài chính. Ảnh: VGP. |
Trả lời, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn thừa nhận khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hạn chế. Nhóm doanh nghiệp này chiếm khoảng 98% tổng số doanh nghiệp, nhưng mới tiếp cận được 19-20% nguồn lực.
Thời gian qua, Chính phủ đã triển khai các chính sách tài chính, thuế nhằm hỗ trợ khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa. Ngân hàng Nhà nước cũng có các chính sách tín dụng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Tuy nhiên, để tháo gỡ những điểm nghẽn, Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ trình Quốc hội Luật Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ tại kỳ họp tháng 10.
Theo Thứ trưởng Tuấn, một số điểm tập trung hướng tới đa dạng hóa nguồn vốn, giúp doanh nghiệp tiếp cận tín dụng linh hoạt hơn, không chỉ dựa vào tài sản bảo đảm mà còn xem xét doanh thu và hiệu quả sản xuất, kinh doanh. Doanh nghiệp cũng sẽ được hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa sổ sách tài chính và hệ thống thông tin để tăng khả năng tiếp cận vốn.
Trang bị năng lực cho thanh niên bước vào thị trường lao động
Đại diện thế hệ thanh niên còn đang ngồi trên ghế giảng đường, đại biểu Khổng Yến Chi, sinh viên chuyên ngành Kinh tế đầu tư, Học viện Ngân hàng đặt câu hỏi về việc trong bối cảnh AI ngày càng phát triển, ngành giáo dục Việt Nam cần thay đổi những gì để người học được trang bị đúng những năng lực mà thị trường lao động tương lai cần.
  |
Đại biểu Khổng Yến Chi đặt câu hỏi với Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo. Ảnh: VGP. |
Trả lời, Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết đây là một trong những thách thức lớn của ngành giáo dục, không phải của Việt Nam mà cả toàn cầu. Câu hỏi có hai nội dung là: Học gì và học như thế nào.
Với nội dung muốn thay đổi giáo dục như thế nào, học gì, người học cần học gì?. Ông Sơn cho rằng cần để người học hiểu rõ về trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ làm được gì, không làm được gì, làm việc như thế nào và hành xử như thế nào, từ đó làm chủ AI, tận dụng AI và dẫn dắt phát triển cùng với AI.
Vì vậy, cần có chương trình đào tạo và chương trình giáo dục đào tạo cần phải thay đổi nội dung, mục tiêu để trang bị người học những kiến thức, năng lực, kỹ năng mới.
Về nội dung học như thế nào?. Bộ trưởng Sơn cho rằng cần đưa vào chương trình giáo dục để học sinh, nhà giáo hiểu được những tác động của AI và thiết kế những phương pháp dạy và học vừa tận dụng AI để học nhanh hơn, học sâu hơn, học rẻ hơn và học cá thể hóa, nhưng hạn chế đến mức thấp nhất những tác động xấu của AI trong quá trình tư duy.
Ông cho biết Bộ GD&ĐT đang xây dựng rất nhiều chương trình và chính sách mới để đưa giáo dục AI vào trường học, cũng như đổi mới chương trình, môn học để thích ứng và làm chủ AI trong bối cảnh mới.
Gỡ nút thắt đất đai, vốn cho người trẻ khởi nghiệp nông nghiệp
Đại biểu Hồ Hoàng Hiếu, Giám đốc Công ty TNHH Dịch vụ - Đầu tư - Phát triển An Gia, đặt vấn đề về những khó khăn trong tiếp cận đất đai, vốn, công nghệ và thị trường của các doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp.
  |
Đại biểu Hồ Hoàng Hiếu nêu khó khăn khi khởi nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, Bộ trưởng NNMT Trịnh Việt Hùng giải đáp. Ảnh: VGP. |
Giải đáp, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết dự thảo Luật Đất đai đang được xây dựng theo hướng tạo điều kiện để người dân tiếp cận đất đai công khai, minh bạch và sử dụng hiệu quả.
Với doanh nghiệp muốn mở rộng quy mô sản xuất, Bộ trưởng gợi ý hai hướng là mua thêm hoặc liên kết với các hộ có đất liền kề, phù hợp về thổ nhưỡng và khí hậu. Trong đó, mô hình hợp tác xã có thể giúp các cơ sở sản xuất liên kết nguồn lực, mở rộng vùng nguyên liệu.
Về vốn, Bộ trưởng thừa nhận các nguồn hỗ trợ dành cho nông nghiệp còn hạn chế. Doanh nghiệp có thể tìm kiếm hỗ trợ từ các chương trình mục tiêu quốc gia tại địa phương, song nguồn vốn chủ yếu vẫn phải tiếp cận từ ngân hàng.
Đối với việc kết nối chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường, Bộ NNMT đang phối hợp với Bộ KHCN, các địa phương triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đến nay, 28/34 địa phương đã đăng ký và kết nối với hệ thống này.
Doanh nghiệp trẻ muốn ra thế giới phải chuẩn hóa sản phẩm
Đối với doanh nghiệp trẻ có tham vọng tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, đại biểu Nguyễn Bá Thái, Giám đốc CTCP Madin Chem, đề nghị Bộ Công Thương làm rõ các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp trẻ về xúc tiến thương mại, kết nối chuỗi và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.
  |
Đại biểu thanh niên Nguyễn Bá Thái đặt câu hỏi với Bộ Công Thương. Ảnh: VGP. |
Trả lời, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết năng lực quản trị và khả năng tiếp cận thị trường là hai yếu tố then chốt.
Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược mở rộng thị trường rõ ràng, đồng thời nâng cao năng lực quản trị theo chuỗi giá trị, chuẩn bị nhân sự có khả năng đàm phán quốc tế và tuân thủ các quy định về sở hữu trí tuệ.
Sản phẩm cũng phải được chuẩn hóa, đáp ứng các tiêu chuẩn và chứng chỉ phù hợp với thị trường mục tiêu. Cùng với đó, doanh nghiệp cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản trị, xây dựng thương hiệu, định vị sự khác biệt và đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, bản quyền trước khi mở rộng ra nước ngoài.
Về phía cơ quan quản lý, Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, thúc đẩy mở cửa thị trường, khai thác các hiệp định thương mại tự do và tăng cường xúc tiến thương mại thông qua hệ thống thương vụ tại 63 nước.
Giải pháp để thanh niên làm nòng cốt trong chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo
Đại biểu Trần Vân An, kỹ sư vi sinh tại Trung tâm Tầm soát sức khỏe ứng dụng công nghệ AI đề nghị Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy cho biết thời gian tới, tổ chức Đoàn sẽ có giải pháp gì để phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
  |
Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy trả lời câu hỏi của đại biểu thanh niên. Ảnh: VGP. |
Trả lời, ông Huy cho biết thời gian tới để phát huy vai trò tiên phong của thanh niên, Đoàn sẽ tập trung nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức và kỹ năng số, đồng thời giao cho thanh niên những nhiệm vụ cụ thể để hỗ trợ cộng đồng.
Thời gian qua, đoàn viên, thanh niên đã tham gia kích hoạt tài khoản định danh điện tử, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công và thu thập hơn 1,3 triệu câu chuyện, tư liệu về nhân chứng lịch sử.
Thời gian tới, tổ chức Đoàn sẽ chuyển từ các cuộc thi lý thuyết sang đặt hàng thanh niên giải quyết bài toán thực tiễn, thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu; ươm mầm tài năng công nghệ từ lứa tuổi thiếu nhi; xây dựng mạng lưới kết nối nhà khoa học trẻ, doanh nhân trẻ để hỗ trợ sáng kiến từ khâu hình thành ý tưởng đến tiếp cận vốn và thương mại hóa.
Bên cạnh đó, tổ chức Đoàn sẽ chủ động nhận những bài toán khó từ bộ, ngành, địa phương để giao thanh niên thực hiện. Đổi mới sáng tạo cũng cần bắt đầu từ những việc nhỏ trong học tập, lao động và công tác hàng ngày. Tổ chức Đoàn cam kết tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện để thanh niên phát huy tinh thần dám nghĩ, dám làm, đóng góp vào phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
