|
|
Ứng viên Chủ tịch Fed Kevin Warsh. Ảnh: Reuters. |
Kevin Warsh, người được đề cử làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), có thể mong muốn thu hẹp đáng kể bảng cân đối kế toán trị giá hàng nghìn tỷ USD của ngân hàng trung ương. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định thực tế tài chính cho thấy mục tiêu này sẽ rất khó và mất nhiều thời gian, thậm chí có thể không khả thi, theo Reuters.
Nguyên nhân là lượng tài sản mà Fed đang nắm giữ - cùng cơ chế điều hành lãi suất hình thành trong một hệ thống dư thừa thanh khoản - không dễ đảo ngược nếu vẫn muốn duy trì ổn định thị trường và đạt được các mục tiêu chính sách tiền tệ.
Thách thức càng lớn hơn với một Chủ tịch Fed có xu hướng ủng hộ chi phí vay ngắn hạn thấp, bởi bất kỳ động thái nào làm thu hẹp đáng kể lượng trái phiếu Fed nắm giữ đều đồng nghĩa với việc thắt chặt điều kiện tài chính.
Cải tổ tài chính
Ông Warsh, từng là Thống đốc Fed giai đoạn 2006-2011, nhiều lần cho rằng quy mô bảng cân đối quá lớn của Fed đang làm méo mó các dòng chảy tài chính trong nền kinh tế và cần được cắt giảm mạnh.
Trong một bài bình luận đăng trên Wall Street Journal hồi tháng 11, ông viết rằng “bảng cân đối phình to của Fed - vốn được thiết kế để hỗ trợ các tập đoàn lớn trong một cuộc khủng hoảng đã qua - hoàn toàn có thể thu hẹp đáng kể”, và nguồn lực thu được nên được tái phân bổ “dưới dạng lãi suất thấp hơn để hỗ trợ các hộ gia đình cũng như doanh nghiệp nhỏ và vừa”.
Quan điểm này được đưa ra trong bối cảnh Fed sắp kết thúc nỗ lực kéo dài ba năm nhằm thu hẹp lượng trái phiếu tích lũy từ các chương trình mua vào ồ ạt trong đại dịch Covid-19. Ban đầu, Fed mua trái phiếu kho bạc và trái phiếu thế chấp để ổn định các thị trường tài chính chao đảo, sau đó các biện pháp này dần trở thành công cụ kích thích kinh tế.
Các đợt mua vào thời khủng hoảng đã khiến bảng cân đối của Fed tăng gấp đôi, đạt đỉnh khoảng 9.000 tỷ USD vào mùa hè 2022, trước khi bước vào giai đoạn “thắt chặt định lượng” (QT), đưa tổng tài sản xuống còn khoảng 6.600 tỷ USD vào cuối năm 2025.
Đến tháng 12, Fed lại bắt đầu tăng nắm giữ trái phiếu thông qua các giao dịch kỹ thuật mua tín phiếu kho bạc, nhằm bảo đảm hệ thống tài chính có đủ thanh khoản để kiểm soát hiệu quả biên độ lãi suất mục tiêu.
 |
| Bảng cân đối kế toán khổng lồ của Fed nhiều khả năng sẽ còn duy trì lâu dài. Biểu đồ: Reuters. |
Ở tầm rộng hơn, việc sử dụng bảng cân đối kế toán đã trở thành một phần tiêu chuẩn trong bộ công cụ chính sách tiền tệ của Fed, đặc biệt quan trọng trong bối cảnh lãi suất ngắn hạn có nguy cơ bị cắt về gần mức 0 mỗi khi kinh tế gặp biến động.
Fed cũng đã xây dựng cả một hệ thống công cụ để điều hành lãi suất, khiến việc thu hẹp mạnh lượng tài sản nắm giữ trở nên cực kỳ khó khăn nếu không muốn gây xáo trộn thị trường.
Ông Joe Abate, chiến lược gia lãi suất Mỹ tại SMBC Capital Markets, nhận định Warsh “có thể muốn một bảng cân đối nhỏ hơn và vai trò của Fed trên thị trường tài chính cũng thu hẹp lại”. Tuy nhiên, theo ông, “việc thực sự cắt giảm quy mô bảng cân đối là điều gần như không thể, bởi các ngân hàng cần mức dự trữ hiện tại”.
Ông Abate lưu ý rằng khi dự trữ trong hệ thống ngân hàng giảm xuống quanh mốc 3.000 tỷ USD, biến động mạnh bắt đầu xuất hiện trên thị trường tiền tệ, đe dọa khả năng kiểm soát lãi suất của Fed. Điều này đặt ra giới hạn tự nhiên cho mức độ Fed có thể thu hẹp bảng cân đối.
Ngoài yếu tố thị trường, mọi thay đổi lớn còn cần sự đồng thuận từ các nhà hoạch định chính sách khác trong Fed - những người lâu nay ủng hộ việc sử dụng bảng cân đối như một công cụ điều hành và có thể phản đối nỗ lực tái cấu trúc sâu sắc công cụ này.
Con đường dài để thu hẹp bảng cân đối
Vậy Warsh có thể làm gì để từng bước thu hẹp bảng cân đối trong giới hạn chịu đựng của thị trường? Theo các nhà phân tích, việc giảm bớt gánh nặng quy định đối với quản lý thanh khoản của các ngân hàng, cùng với việc nâng cao sức hấp dẫn của các công cụ cung cấp thanh khoản của Fed - như cửa sổ chiết khấu (Discount Window) hay các nghiệp vụ repo thường trực - có thể làm giảm nhu cầu nắm giữ dự trữ, từ đó cho phép Fed thu hẹp dần vai trò theo thời gian.
Ông David Beckworth, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Mercatus (ĐH George Mason), cho rằng Warsh cũng có thể tận dụng các đợt rà soát định kỳ khuôn khổ chính sách của Fed để xem xét lại cách sử dụng bảng cân đối. Ngoài ra, Fed và Bộ Tài chính Mỹ có thể phối hợp thông qua việc hoán đổi trái phiếu giữa hai cơ quan.
Dù những thay đổi lớn khó xảy ra trong ngắn hạn, Fed vẫn có thể điều chỉnh từng phần bộ công cụ hiện tại để giảm nhu cầu tích trữ thanh khoản quá lớn.
“Fed giống như một con tàu lớn, quay đầu rất chậm, và đó có lẽ là điều tốt, vì không ai muốn gây xáo trộn mạnh cho hệ thống tài chính”, ông Beckworth nhận xét.
Các nhà phân tích của Evercore ISI cũng cho rằng bất kỳ động thái nào của Warsh liên quan đến bảng cân đối Fed sẽ được triển khai từ tốn và thận trọng, tránh rủi ro từ cách tiếp cận quá quyết liệt.
“Chúng tôi tin rằng ông ấy sẽ thực dụng hơn nhiều so với kỳ vọng của thị trường”, Evercore ISI viết, cho rằng Warsh sẽ cam kết không có thay đổi đột ngột đối với chính sách bảng cân đối và thúc đẩy một thỏa thuận phối hợp chặt chẽ hơn giữa Fed và Bộ Tài chính.
Theo các nhà phân tích, thị trường sẽ hiểu điều này như việc Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent có quyền “phủ quyết mềm” đối với các kế hoạch QT, và Warsh sẽ chấp nhận điều đó.
Đọc để hiểu rõ hơn lịch sử nước Mỹ
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Lẽ thường" - cuốn sách của tác giả Thomas Paine được xuất bản lần đầu vào năm 1776 và đã có vai trò quan trọng trong thời kỳ lập quốc của Mỹ. Cho đến hôm nay, cuốn sách vẫn còn nguyên giá trị lịch sử đối với những ai quan tâm đến lịch sử nước Mỹ.
