Tha thứ trong lãnh đạo: Quyết định chiến lược của người đứng đầu

Ở giai đoạn đầu của sự nghiệp quản lý, nhiều lãnh đạo trẻ tin kỷ luật và kiểm soát chặt chẽ là chìa khóa để doanh nghiệp vận hành hiệu quả. Nhưng khi bước vào thực tế, họ dần nhận ra: điều gây khó khăn nhất không nằm ở chiến lược hay cơ cấu tổ chức, mà ở cách họ xử lý những xung đột nảy sinh trong quá trình làm việc với con người.

Trong giai đoạn này, vấn đề của lãnh đạo không còn nằm ở thiếu kỹ năng quản lý, mà ở cách họ diễn giải hành vi của người khác. Một trải nghiệm tiêu cực trong quá khứ có thể khiến người đứng đầu mặc định nghi ngờ, kiểm soát chặt và hạn chế trao quyền, ngay cả khi bối cảnh đã thay đổi. Khi đó, mọi quyết định nhân sự đều bị chi phối bởi nhu cầu phòng ngừa rủi ro hơn là thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp.

Quá khứ, thay vì được sử dụng như bài học, trở thành khuôn mẫu đánh giá cứng nhắc, làm giảm tính linh hoạt trong lãnh đạo và kìm hãm khả năng phát triển của đội ngũ.

Một trải nghiệm tiêu cực trong quá khứ có thể khiến người đứng đầu mặc định nghi ngờ, kiểm soát chặt và hạn chế trao quyền. Ảnh: Pinterest.

Các nghiên cứu tâm lý học chỉ ra cảm xúc tiêu cực kéo dài làm suy giảm khả năng tập trung, gia tăng căng thẳng và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phán đoán. Với lãnh đạo, điều này không dừng ở cá nhân. Nó lan sang đội ngũ nhân sự thông qua cách giao việc, cách phản hồi và cách đánh giá con người. Hiệu suất tập thể, vì thế, bị bào mòn không phải bởi thiếu năng lực, mà bởi một hệ cảm xúc chưa được xử lý ở cấp lãnh đạo.

Trong cuốn sách Lãnh đạo khôn ngoan, nhà phân tâm học và chuyên gia lãnh đạo Manfred Kets de Vries, từng chỉ ra: văn hóa tổ chức thường phản chiếu đời sống nội tâm của người đứng đầu. Một lãnh đạo mang nhiều tổn thương chưa được giải quyết sẽ tạo ra môi trường quản trị mang nặng sự kiểm soát, phòng thủ và trừng phạt tinh vi. Ngược lại, khi người đứng đầu đủ tỉnh táo để xử lý nội tâm, tổ chức có điều kiện vận hành linh hoạt và hiệu quả hơn.

Sách Lãnh đạo khôn ngoan của tác giả Manfred Kets de Vries

Đó là khả năng giữ lại bài học cần thiết, đồng thời loại bỏ những phản ứng cảm xúc không còn phục vụ cho mục tiêu phát triển. Đây là ranh giới rõ ràng giữa lãnh đạo trưởng thành và lãnh đạo bị dẫn dắt bởi quá khứ.

Khi bước vào một chu kỳ mới của công việc và vai trò lãnh đạo, bài học này trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Sẽ không có sự khởi động thực sự nào nếu người lãnh đạo vẫn mang theo những xung đột cũ chưa được giải quyết. Mọi chiến lược mới, nếu được vận hành bởi một nội tâm cũ, sớm muộn cũng lặp lại những vấn đề quen thuộc.

Tha thứ không thay đổi điều đã xảy ra. Nhưng nó thay đổi vị thế của người lãnh đạo trước quá khứ. Thay vì bị kéo lùi, họ đứng ở vị trí chủ động, tỉnh táo và rõ ràng hơn trong từng quyết định. Với các nhà lãnh đạo trẻ đang xây dựng ảnh hưởng dài hạn, đây không phải là lựa chọn mang tính đạo đức hay cảm xúc, mà là năng lực quản trị thiết yếu. Bởi lãnh đạo, ở tầng sâu nhất, không phải là quản lý con người, mà là quản lý chính mình.