Chiến hạm Mỹ bắn loạt đạn vào tàu Iran

Quân đội Mỹ vừa xác nhận tàu khu trục hải quân nổ súng vào một tàu treo cờ Iran. Vụ việc bắn phá tàu Touska đánh dấu một bước leo thang mới.

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết tàu khu trục USS Spruance đã chặn tàu Touska mang cờ Iran khi con tàu này đang di chuyển về phía một cảng của Iran.

"Sau khi thủy thủ đoàn tàu Touska không tuân thủ các cảnh báo lặp đi lặp lại trong suốt 6 giờ, tàu USS Spruance đã bắn loạt đạn vào buồng lái của tàu Iran", CENTCOM cho biết trong một tuyên bố.

Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ tuyên bố lực lượng hải quân đã lập tức can thiệp sau khi thủy thủ đoàn Iran từ chối tuân thủ mệnh lệnh. Theo đó, tàu Mỹ đã nổ súng trực diện vào khoang động cơ để vô hiệu hóa phương tiện.

Đồng thời, ông Trump xác nhận lính thủy đánh bộ Mỹ đã tiếp quản con tàu và đang tiến hành kiểm tra hàng hóa bên trong.

Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận, dọa trả đũa

Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya, cơ quan chỉ huy tối cao của các lực lượng vũ trang Iran, đã chính thức xác nhận vụ việc và đưa ra cảnh báo đối với Washington.

Tehran khẳng định Mỹ đã phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn thông qua các hành động quân sự trực diện trên biển và gọi việc quân đội Mỹ tấn công tàu thương mại của nước này trên biển Oman là "hành vi cướp biển".

Bộ tư lệnh Khatam al-Anbiya tuyên bố lực lượng vũ trang Iran sẽ sớm thực hiện các biện pháp đáp trả thích đáng.

Kể từ khi lệnh phong tỏa hải quân có hiệu lực, quân đội Mỹ đã cưỡng chế thành công 25 tàu thương mại phải quay đầu hoặc trở lại cảng, ngăn chặn các nỗ lực vi phạm quy định vận tải do Washington áp đặt.

Lực lượng Houthi cảnh báo phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb

Lực lượng Houthi (Yemen) vừa đưa ra cảnh báo về việc phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb. Ngày 19/4, Thứ trưởng Ngoại giao Houthi Hussein al-Ezzi tuyên bố trên mạng xã hội X rằng nếu Sanaa quyết định, lệnh phong tỏa sẽ là "không thể đảo ngược". Ông yêu cầu Tổng thống Trump tôn trọng quyền lợi của Yemen và chấm dứt các hành động cản trở hòa bình.

Trước đó, phía Houthi cảnh báo kịch bản đóng cửa eo biển để bảo vệ Iran và Hezbollah có thể đẩy giá dầu thế giới lên mức 200 USD/thùng.

Lực lượng này xác lập ba "lằn ranh đỏ" để can thiệp quân sự trực tiếp: Mỹ và Israel leo thang chống Iran; hai nước nhận thêm hỗ trợ từ đồng minh; hoặc sử dụng Biển Đỏ để tấn công các quốc gia Hồi giáo.

Hiện Houthi duy trì hiện diện quân sự dày đặc tại bờ biển phía Tây Yemen, sẵn sàng sử dụng tên lửa và thiết bị bay không người lái để gây gián đoạn vận tải quốc tế, đe dọa nghiêm trọng an ninh năng lượng toàn cầu.

Kỳ vọng thượng đỉnh Mỹ - Iran và Tuyên bố Islamabad

Tổng thống Trump vừa công bố phái đoàn Mỹ sẽ tới Pakistan vào ngày 20/04 để đàm phán vòng hai, trong khi Iran cho hay sẽ tới Pakistan vào thứ Ba để đàm phán với Mỹ, theo CNN.

Phía Iran đang kỳ vọng vào một thông báo chung mang tính biểu tượng về việc gia hạn lệnh ngừng bắn vào thứ Tư tới.

Các nguồn tin cho biết thêm rằng nếu mọi việc diễn ra suôn sẻ và Tổng thống Mỹ Donald Trump đồng ý tới Islamabad, Tổng thống Iran cũng sẽ có mặt để thực hiện một "cuộc gặp chung giữa các tổng thống". Tại đây, hai nhà lãnh đạo sẽ ký kết bản "Tuyên bố Islamabad" chung.

Sau nhiều giờ hỗn loạn, đàm phán Mỹ - Iran được nối lại

Các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Iran và Mỹ đã chính thức được nối lại tại Islamabad, Pakistan vào đầu tuần này. Đây là sự kiện mang tính quyết định, có thể đem lại thắng lợi chính trị cho Tổng thống Trump và sự ổn định kinh tế toàn cầu.

Theo CNN, thủ đô của Pakistan đang chuẩn bị công tác an ninh cho phái đoàn ngoại giao hai bên. Các tuyến đường chính bị đóng cửa. Nhiều nhân viên Mỹ cùng trang thiết bị quân sự đã xuất hiện tại các khách sạn cao cấp.

Những khách sạn phục vụ đàm phán tuần trước đã yêu cầu khách lưu trú rời đi để dành toàn bộ không gian cho các nhà ngoại giao.

Dư luận đang đặt câu hỏi về khả năng Tổng thống Trump có đích thân đến Islamabad để ký kết thỏa thuận nếu tiến trình diễn ra thuận lợi hay không.

Những rào cản và căng thẳng hiện hữu

Dù đối thoại được nối lại, con đường đi đến thỏa thuận giữa hai bên vẫn đầy rẫy khó khăn. Trưởng đoàn đàm phán Iran, ông Ghalibaf, cảnh báo rằng khoảng cách giữa hai bên vẫn còn rất lớn.

Căng thẳng leo thang đỉnh điểm vào thứ Bảy khi tàu vũ trang Iran nổ súng vào một tàu chở dầu tại eo biển Hormuz. Tehran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tiếp tục phong tỏa các cảng biển Iran.

Việc hai bên chấp nhận ngồi lại bàn đàm phán chỉ một ngày sau vụ đụng độ tại eo biển Hormuz cho thấy cả Mỹ và Iran vẫn đang đặt ưu tiên cao nhất vào việc đạt được một thỏa thuận chung để hạ nhiệt căng thẳng.

Áp lực bủa vây Tổng thống Mỹ

Cuộc chiến tại Iran đang trở thành gánh nặng chính trị lớn đối với Tổng thống Trump trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Ông Trump đang chịu áp lực lớn trong nước để chấm dứt chiến tranh, một cuộc chiến không được công chúng Mỹ ủng hộ và đã gây ra một cú sốc kinh tế làm tăng giá xăng trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 1

Tiến trình ngoại giao Mỹ - Iran đình trệ do chính quyền Iran kiên quyết kháng cự các yêu sách của Mỹ. Các điểm mấu chốt bao gồm: Số phận của số uranium làm giàu mức độ cao mà Tehran đang sở hữu. Các ràng buộc đối với hoạt động hạt nhân của Iran trong tương lai. Quyền quản lý tuyến đường thủy huyết mạch eo biển Hormuz.

Tehran tuyên bố sẽ không mở lại lối tiếp cận eo biển Hormuz chừng nào Mỹ chưa dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân nhắm vào các cảng biển của Iran (có hiệu lực từ thứ Hai tuần trước).

Phái đoàn đàm phán Mỹ - Iran tại Pakistan

Vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran dự kiến diễn ra tại Islamabad, Pakistan trong ngày thứ 2 (20/4). Dưới đây là thông tin chi tiết về các thành viên chủ chốt trong phái đoàn của hai quốc gia:

Phái đoàn Mỹ

• Phó Tổng thống Mỹ JD Vance - người từng hoài nghi về chiến tranh với Iran. Một quan chức cao cấp của chính quyền nói với CNN rằng ông đã tham gia vào việc đảm bảo lệnh ngừng bắn kéo dài 2 tuần hiện nay giữa Mỹ và Iran, cũng như lệnh ngừng bắn gần đây giữa Israel và Lebanon. Tháng trước, các đại diện Iran cũng ưu tiên làm việc với ông Vance hơn các quan chức Mỹ khác.

  Phó Tổng thống Mỹ JD Vance trong lễ đón tiếp tại sân bay, sau khi ông có mặt tại Islamabad, Pakistan, vào trưa 11/4 theo giờ địa phương. Ảnh: Reuters.

• Ông Steve Witkoff - nhà phát triển bất động sản giàu có và là bạn của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong nhiều thập kỷ. Cùng với Kushner, ông đã giúp đàm phán lệnh ngừng bắn ở Gaza và cũng từng tham dự các cuộc đối thoại với Tổng thống Nga Vladimir Putin về cuộc chiến tại Ukraine.

• Ông Jared Kushner - chồng của Ivanka, con gái ông Trump. Ông từng là nhà đàm phán chính về Trung Đông trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump và đã xây dựng được mối quan hệ sâu sắc với các nhà lãnh đạo trong khu vực. Các quan chức chính quyền Trump và những người thân cận với ông Kushner nói với CNN vào năm ngoái rằng ông đã làm cố vấn không chính thức cho các quan chức chính quyền về các cuộc đàm phán với nhà lãnh đạo Ả Rập.

Phái đoàn Iran

• Ông Mohammad Bagher Ghalibaf: Trưởng phái đoàn Iran, đồng thời là Chủ tịch Quốc hội Iran. Là một nhân vật cốt cán của chính quyền, ông Ghalibaf đã nổi lên như một người đối thoại quan trọng với chính quyền Trump trong suốt cuộc chiến.

  Phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu vào ngày 10/4. Ảnh: Ảnh: PressTV.

• Ông Abbas Araghchi: Ngoại trưởng Iran, Araghchi đã tham gia sâu rộng vào các cuộc đàm phán hạt nhân trước đây với các cường quốc phương Tây. Vài tuần trước khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công vào Iran, ông Araghchi nói với CNN rằng Tehran đã "mất lòng tin" vào Mỹ, nhưng ông "tự tin" rằng Iran và Mỹ có thể "đạt được một thỏa thuận" về chương trình hạt nhân của Tehran.

• Ông Ali Bagheri Kani: Một nhà đàm phán cứng rắn chủ chốt, người cũng đóng vai trò quan trọng trong các cuộc đối thoại trước đây với Mỹ, bao gồm cả các cuộc đàm phán hạt nhân.

  Ông Trump dọa 'san phẳng' Iran trước đàm phán

  Ngày 19/4, trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo phái đoàn Mỹ đang trên đường tới Islamabad để chuẩn bị cho vòng đàm phán tiếp theo với Iran.

  Phái đoàn Mỹ dự kiến có mặt tại Islamabad vào tối 20/4 nhằm tìm kiếm giải pháp ngoại giao trước khi lệnh ngừng bắn hai tuần chính thức hết hiệu lực vào thứ Tư (22/4).

  Tổng thống Trump khẳng định Tehran đã vi phạm nghiêm trọng các cam kết chung. Phía Mỹ cáo buộc Iran nổ súng vào các tàu vận tải tại eo biển Hormuz vào thứ Bảy vừa qua, ngay trong thời hạn lệnh ngừng bắn đang còn hiệu lực.

  Đi kèm với thông tin về nỗ lực ngoại giao, Tổng thống Mỹ đã đưa ra lời cảnh báo về một kịch bản tấn công quân sự diện rộng nếu Iran khước từ thỏa thuận: "Chúng tôi đang đưa ra một thỏa thuận rất công bằng và hợp lý, và tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận. Nếu thỏa thuận đổ vỡ, Mỹ sẽ đánh sập mọi nhà máy điện và mọi cây cầu tại Iran".

  Trước vấn đề này, Bộ Ngoại giao Iran đã chính thức lên tiếng phản pháo, khẳng định lệnh phong tỏa hải quân của chính quyền Trump đối với các cảng Iran là vi phạm trực tiếp các thỏa thuận ngừng bắn do Pakistan làm trung gian.

  Vấn đề Trung Đông

  Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...