Sức hút của mô hình 'Công viên Tri Thức' Thái Lan

Công viên Tri Thức (Thailand Knowledge Park - TK Park) tại Thái Lan là một khu tích hợp dịch vụ vui chơi - văn hóa - giải trí. Công viên ra đời với mục tiêu trọng tâm là lan tỏa văn hóa đọc; nhưng nhờ cách tổ chức - thiết kế không gian, dịch vụ khác biệt, mô hình này đã thành công vượt lên mọi mô hình thư viện khác tại quốc gia này.

Năm 2024, Công viên đón hơn 1,4 triệu lượt khách, tổ chức hơn 300 sự kiện văn hóa. Ra đời từ hơn 20 năm trước, tới nay, Công viên Tri Thức vẫn duy trì được sức hút, trở thành không gian văn hóa, giải trí cho các gia đình dịp cuối tuần.

Mô hình "Edutainment"

Năm 2004, Chính phủ Thái Lan thành lập Văn phòng Quản lý và Phát triển Tri thức (OKMD), một tổ chức trực thuộc Văn phòng Thủ tướng Thái Lan. Cơ quan này có sứ mệnh kích hoạt các ý tưởng mới và khuyến khích năng lực sáng tạo trong cộng đồng, phát triển xã hội học tập và thúc đẩy công nghiệp văn hóa.

OKMD đã cho ra đời ba mô hình trung tâm tri thức - giải trí: Công viên Tri Thức, Bảo tàng Khoa học Quốc gia (National Discovery Museum Institute), Trung tâm Sáng tạo và Đổi mới Thái Lan (Thailand Creative & Design Center). Trong đó, mô hình Công viên Tri thức do TS Sirikorn Maneerin đảm nhiệm chính, là mô hình thành công nhất, có số lượng khách tham quan lớn.

Khi thành lập OKMD, Chính phủ Thái Lan nhấn mạnh cần phát triển kỹ năng học tập, kỹ năng đọc của người dân nhưng phải theo cách sáng tạo, mang tính đại chúng. Bởi vậy, ba mục tiêu của TK Park xoay quanh phát triển nền tảng của phát triển văn hóa đọc, nhưng hình thức triển khai lại mới mẻ.

Một là, TK Park phục vụ như một trung tâm học thuật, tập trung nâng cao tình yêu đọc sách và học thuật trong môi trường sáng tạo và hiện đại. Hai là, tạo ra thói quen đọc sách cũng như phát huy khả năng sáng tạo của trẻ em. Ba là, tạo những điều kiện thuận lợi để thiếu nhi phát triển, chia sẻ những công việc mang tính sáng tạo và những bài thực hành hữu hiệu nhất.

Chính phủ Thái Lan có nhiều đầu tư cho Công viên Tri Thức. TK Park đặt ngay tại Tầng 8 cụm trung tâm thương mại Central World (khu vực Dazzle Zone), nơi là "trái tim" của trung tâm mua sắm, giải trí sầm uất hàng đầu Bangkok. Central World rộng 550.000 m2; còn TK Park có diện tích khoảng 4.000 m2.

Theo Cổng thông tin của Cục Du lịch Thái Lan, TK Park có hơn 100.000 đầu sách. Tuy nhiên, điểm khác biệt của Công viên này nằm ở sự đa dạng của các khu vực hoạt động. Công viên thường xuyên tổ chức hoạt động thảo luận, workshop, các rạp chiếu phim cỡ nhỏ. Công viên cũng có khu vực kết nối mạng tốc độ cao.

TK Park còn chia các phân khu theo nhóm tuổi độc giả. Theo đó, Khu cho trẻ em (Kid's Library) có các ghế ngồi hình động vật, nhân vật hoạt hình, các khu ngồi theo dạng tổ ong, dạng vòng tròn,... Khu vực cho độc giả thiếu niên, thanh niên sẽ yên tĩnh hơn, phù hợp với việc học tập, làm việc cường độ cao. Với độc giả muốn đọc truyện tranh, tiểu thuyết phiêu lưu, TK Park có khu chuyên biệt Reading Ladder. Tại đây, độc giả có thể leo trèo nhẹ nhàng, có các không gian ngẫu hứng, gợi mở cảm giác mạo hiểm, phiêu lưu.

Công viên này còn có các khu chuyên biệt khác như Music Library, IT Library... Vào cuối tuần, trung tâm chiếu phim tại Công viên tổ chức các buổi chiếu phim quy mô nhỏ, thu hút nhiều gia đình tới xem, đặc biệt trong các kỳ nghỉ lễ.

Các phân khu riêng biệt tại TK Park. Ảnh: The Kommon.

Chính phủ Thái Lan còn hỗ trợ vé vào cửa Công viên, đặt mức giá ở mức dễ tiếp cận với người dân. Vé theo ngày là 20 baht/người (khoảng 15.000 VND), vé theo năm là 100 baht (khoảng 80.000 VND) với người dưới 25 tuổi và 200 baht (khoảng 160.000) với người trên 25 tuổi.

Như vậy, TK Park đã kết hợp thành công giáo dục với giải trí, thông qua cách thiết kế không gian. Hưởng lợi từ xu hướng "mall-walking" (tạm dịch: xu hướng đi dạo trong trung tâm thương mại), TK Park lan tỏa văn hóa đọc mà vẫn phù hợp với lối sống, cách giải trí của người châu Á.

Thập kỷ Đọc của Thái Lan

Thành công của mô hình TK Park nằm trong dòng chảy chung của nhiều chính sách đồng bộ, dài hạn từ quốc gia này.

Năm 2008, dưới sự chủ trì của Bộ Giáo dục và Bộ Văn hóa, Thái Lan ban hành kế hoạch triển khai "Thập kỷ Đọc 2009-2018", gắn việc đọc trong chiến lược quốc gia và kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Năm 2013, UNESCO vinh danh Bangkok là "Thủ đô Sách Thế giới". Bangkok đã tận dụng danh hiệu này để phát động chiến dịch "Bangkok Read for Life", coi đây là đòn bẩy tái thiết không gian văn hóa thành phố. Từ chiến dịch này, Thư viện Thành phố Bangkok (Bangkok City Library) ra đời năm 2017, tại con phố mang tính lịch sử của Thái Lan là Ratchadamnoen Klang.

Bên cạnh thiết chế thư viện, hạ tầng đọc tại đô thị còn được mở rộng bằng hệ thống điểm đọc công cộng tại các trạm tàu điện. Thái Lan cũng có xe thư viện lưu động, tiếp cận các vùng ven đô.

Nhờ những chính sách đúng hướng, Thái Lan đã đạt nhiều thành tựu trong phát triển văn hóa đọc. Hiện nay, Thái Lan là nước có thời gian đọc sách cao. Trung bình người dân Thái Lan dành hơn 9 tiếng để đọc sách mỗi tuần. Tại Đông Nam Á, Thái Lan chỉ đứng sau Singapore về thời gian đọc sách trung bình trên đầu người.

Chiến lược của Thái Lan là "nương" vào xu hướng tìm kiếm không gian giải trí của người dân, từ đó tạo ra các không gian giải trí có định hướng giáo dục, văn hóa. Thái Lan đã chứng minh rằng việc đưa sách vào trung tâm thương mại giải trí sẽ thúc đẩy đồng thời cả hai lĩnh vực, giúp văn hóa đọc cũng tạo ra động lực kinh tế cho công nghiệp văn hóa.