Cà phê nóng giúp cho dạ dày dễ chịu và tinh thần sảng khoái. Ảnh minh họa: K.C.

Từ xa xưa, các tổ chức gia đình của loài người đã có thói quen sử dụng thực phẩm và đồ uống ấm dưới nhiều hình thức khác nhau. Trong đó, các loại dịch chiết hoặc thuốc sắc từ cây xô thơm và lá của các loài thực vật khác đã được sử dụng rộng rãi ở châu Âu từ trước khi trà và cà phê được du nhập.

Cơ thể con người đòi hỏi thực phẩm hoặc chất lỏng khi ở trong trạng thái suy kiệt và nếu những thứ này không ấm, chúng sẽ lập tức lấy đi phần nhiệt lượng từ cơ thể trước khi nó có thể cung cấp vật chất cho quá trình đồng hóa thức ăn. Do đó, cơ thể bị đòi hỏi sản sinh nhiệt đúng vào thời điểm mà nó ít có khả năng nhất.

Vì thế, hoàn toàn tự nhiên khi con người có cảm giác thèm muốn thực phẩm và đồ uống ấm và bởi vì thực phẩm dạng lỏng, đặc biệt khi ở trạng thái lạnh, thiếu các thành phần sinh nhiệt, nên việc sử dụng chất lỏng lạnh còn có hại hơn cả thực phẩm lạnh ở thể rắn. Nhiệt độ cơ thể người là khoảng 37°C, khi thực phẩm được đưa vào dạ dày ở nhiệt độ thấp hơn, nó sẽ làm gián đoạn phần nhiệt từ dạ dày và các mô xung quanh.

Vì thế, khi việc sử dụng thực phẩm lạnh trở thành thói quen, tình trạng suy nhược sẽ xảy ra và dạ dày bị rối loạn. Do đó, cơ thể bắt buộc phải bù lại lượng nhiệt đã mất để làm ấm thực phẩm, dù là dạng lỏng hay rắn, nếu không sẽ dẫn đến một số hậu quả khôn lường.

Tác động của cà phê trong vai trò thực phẩm chủ yếu hướng đến hệ thần kinh, tạo ra cảm giác ấm áp dễ chịu ở dạ dày, nhanh chóng theo sau bởi một sự kích thích thần kinh và dễ chịu lan tỏa đến các chức năng của não bộ, làm gia tăng sức tưởng tượng và trí tuệ mà không dẫn đến trạng thái phản ứng tiêu cực hay lờ đờ như đặc trưng của rượu hoặc các chất gây nghiện khác.

Cà phê chứa các thành phần dinh dưỡng thiết yếu vượt xa về tầm quan trọng so với đặc tính gây hưng phấn và là một trong những loại thực phẩm có giá trị nhất trong việc duy trì sức sống đối với một số căn bệnh kéo dài và gây suy nhược. Thậm chí, so với cả những loại súp tốt nhất, cà phê vẫn có ưu thế rõ rệt và được ưu tiên dùng trong nhiều trường hợp.

Tuy nhiên, để hiểu đúng chức năng của nó như một loại thực phẩm, cà phê nên được sử dụng chủ yếu như một thực phẩm phụ trợ, bởi nó giúp tiêu hóa và hấp thu các loại thực phẩm khác khi được pha chế đúng cách - tức là qua quá trình ngâm lâu, bởi nếu đun quá kỹ, caffeic hay tannin sẽ bị chiết ra và axit này khi kết hợp với sữa hoặc kem sẽ làm đông tụ protein thành một hợp chất khó tiêu, gây kích ứng các màng nhầy nhạy cảm của hệ tiêu hóa và hệ thần kinh. Sữa và cà phê tác động tương tự lên da và các cơ quan khác.

Khi dùng chung với cà phê, sữa biến thức uống này trở thành thực phẩm hoàn thiện hơn nhiều so với khi dùng sữa với trà. Tuy cũng giống trà ở chỗ làm tăng hô hấp nhưng nó khác ở điểm hiệu ứng này không kéo dài, còn khi dùng cà phê, nhịp tim tăng, hoạt động của lỗ chân lông trên da giảm, làm giảm lưu lượng máu lưu thông đến các cơ quan trong cơ thể, đồng thời làm giãn tĩnh mạch nhưng co mao mạch, từ đó ngăn ngừa sự tiêu hao.

Theo Giáo sư Johnstone, “Cà phê đánh thức, làm phấn chấn và giữ cho người ta tỉnh táo, chống lại cơn uể oải do mệt mỏi, bệnh tật hay thuốc phiện gây ra, xoa dịu cơn đói ở một mức độ nhất định, đem lại cho người đang mệt mỏi sức mạnh và tăng cường sinh lực, đồng thời tạo cảm giác dễ chịu và thư thái.

Tác động sinh lý của cà phê lên cơ thể con người là: Trong khi nó khiến não hoạt động tích cực hơn, nó lại làm dịu cơ thể nói chung, làm chậm quá trình biến đổi và hao tổn mô, từ đó làm giảm nhu cầu về thực phẩm”.