Sửa bài để hạ điểm: Công bằng bắt đầu từ liêm chính của người thầy

Hình ảnh bài làm của học sinh bị cô giáo chỉnh sửa. Ảnh: PHCC.

"Nhà giáo dạy học sinh bằng chính nhân cách của mình. Nếu không thể có trách nhiệm với đạo đức, lương tâm, chắc chắn nhà giáo cũng khó có được trách nhiệm với chuyên môn", thầy Thanh Tùng (đã được đổi tên, giáo viên tại TP.HCM) trao đổi với Tri Thức - Znews trước thông tin về vụ việc giáo viên sửa bài kiểm tra để hạ điểm của học sinh.

Đi ngược lại sự công bằng trong giáo dục

Theo báo cáo của trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ (phường Quy Nhơn Nam, Gia Lai), qua xác minh ban đầu, cơ quan chức năng phát hiện gần 20 bài kiểm tra của học sinh lớp 3C và 4B có dấu hiệu bị can thiệp, như thêm nét vào chữ cái, thêm từ vào câu trả lời nhằm làm sai kết quả ban đầu. Việc này do cô T.T.K.N., giáo viên bộ môn Tiếng Anh, thực hiện.

Nhìn nhận đây là hành vi vi phạm đạo đức nhà giáo một cách nghiêm trọng, song theo thầy Thanh Tùng, đáng buồn hơn, đây không phải là trường hợp hiếm. Nó chỉ là một trong số rất nhiều sự việc chưa được xã hội phát hiện và lên án.

Nhiều ý kiến cho rằng sự việc xảy ra là do việc chấm bài, lưu trữ bài thi và công bố điểm còn "kẽ hở". Tuy nhiên, thầy Tùng cho rằng nếu chỉ mổ xẻ các lỗ hổng kỹ thuật thì chưa chạm đến gốc rễ vấn đề, bởi bản chất nó là đạo đức và trách nhiệm của nhà giáo.

Thực tế, để đảm bảo tính công bằng, ngành giáo dục đã có rất nhiều biện pháp thiết thực, hiệu quả: Xây dựng đề, đáp án theo ma trận; tổ chức chấm nhiều vòng; học sinh có thể phúc khảo... Tuy nhiên, thầy Tùng cho rằng khi muốn can thiệp vào điểm số, người ta vẫn có thể lợi dụng quyền hạn và chức vụ của mình.

"Chúng ta luôn hướng đến sự công bằng trong giáo dục trên mọi phương diện. Nhưng hành vi can thiệp để sửa điểm của học sinh đã đi ngược lại mục tiêu đó", thầy Tùng nhìn nhận.

Hành vi can thiệp vào bài làm để sửa điểm của học sinh là đi ngược lại sự công bằng trong giáo dục. Ảnh: Thành Đông.

Không chỉ là lỗi của giáo viên

Bàn về việc xử lý giáo viên vi phạm, bà Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hoá - Xã hội của Quốc hội, cho rằng cần đảm bảo ba nguyên tắc: Nghiêm minh, công bằng và mang tính giáo dục.

Trước hết, cần xác minh rõ mức độ và động cơ của hành vi vi phạm. Trên cơ sở đó, nhà trường áp dụng hình thức kỷ luật phù hợp theo quy định của ngành giáo dục và pháp luật hiện hành.

"Nếu xác định là hành vi cố ý làm sai lệch kết quả học tập của học sinh, thì không thể chỉ dừng lại ở nhắc nhở hay phê bình nội bộ, mà cần có hình thức xử lý đủ sức răn đe", bà Nga nói.

Dù vậy, theo bà Nga, xử lý kỷ luật không phải là mục tiêu cuối cùng. Quan trọng hơn là phải giúp người giáo viên nhận ra hành vi của mình đã gây tổn hại nghiêm trọng đến học sinh và uy tín của nhà trường. Việc kiểm điểm cần được thực hiện công khai, minh bạch trong tập thể sư phạm, để từ đó rút ra bài học chung cho toàn trường, toàn ngành.

Thầy Tùng bổ sung rằng giáo viên và nhà trường cần công khai nhận lỗi với học sinh và phụ huynh. Đây là điều cần làm vì chúng ta luôn dạy học sinh về việc nhận lỗi, xin lỗi và khắc phục lỗi lầm.

"Việc làm này vi phạm nghiêm trọng đạo đức nghề nghiệp, chúng ta không thể lẳng lặng cho qua mà không nói một lời nào", thầy giáo nhìn nhận.

Bà Nguyễn Thị Việt Nga, Phó Trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng. Ảnh: NVCC.

Song song với xử lý cá nhân, các nhà giáo dục cho rằng cần xem xét trách nhiệm hệ thống: Quy trình chấm bài, kiểm tra chéo, giám sát chuyên môn... Việc phụ huynh phải lên tiếng phản ánh mới phát hiện ra sai phạm cho thấy khâu giám sát nội bộ còn nhiều kẽ hở.

Ban giám hiệu không chỉ có vai trò quản lý hành chính mà còn phải chịu trách nhiệm về chất lượng chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp của đội ngũ giáo viên. Tổ chuyên môn cũng không thể đứng ngoài, bởi đây là nơi trực tiếp kiểm soát quy trình ra đề, chấm bài, đánh giá kết quả học tập của học sinh.

Để ngăn chặn những sự việc tương tự và đảm bảo tính khách quan, thầy Thanh Tùng nhìn nhận giải pháp cốt lõi nằm ở việc minh bạch hóa toàn bộ quy trình đánh giá. Bài kiểm tra sau khi chấm phải được gửi về cho phụ huynh và học sinh rà soát, phản hồi trước khi điểm số được nhập chính thức vào sổ điểm điện tử. Cùng với đó, quy trình đánh giá học sinh cần có sự kiểm tra chéo, đặc biệt với kiểm tra định kỳ. Việc một giáo viên vừa dạy, vừa ra đề, vừa chấm bài mà không có khâu giám sát độc lập sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ngành giáo dục cần đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý điểm, mọi sự can thiệp, chỉnh sửa điểm số trên hệ thống cần phải để lại "vết" và phải có giải trình hợp lý. Từ đó buộc người thầy phải cẩn trọng và trách nhiệm hơn với việc chấm thi của mình.

"Quan trọng hơn cả là xây dựng môi trường giáo dục liêm chính. Trong đó, mỗi giáo viên ý thức rằng mình đang thực hiện công việc có ảnh hưởng đến tương lai của học sinh. Khi nhà trường thực sự coi trọng liêm chính học thuật, những hành vi gian dối sẽ không thể tồn tại", bà Nguyễn Thị Việt Nga nói.