Khi nói về thói quen đọc sách của các CEO, những cuốn sách kinh doanh, đầu tư hay quản trị thường được nhắc đến đầu tiên. Tuy nhiên, không ít lãnh đạo lại tìm đến tiểu thuyết trong thời gian dành cho việc đọc.
Những câu chuyện không dạy cách điều hành doanh nghiệp
Jeff Bezos từng nói The Remains of the Day (tựa Việt: Tàn ngày để lại) của nhà văn Kazuo Ishiguro khiến ông thay đổi cách nhìn về tiểu thuyết. Trước khi đọc tác phẩm này, Bezos cho rằng một cuốn tiểu thuyết hoàn hảo có lẽ không tồn tại. Nhưng sau này, ông đưa tác phẩm vào nhóm những cuốn sách mình đặc biệt yêu thích.
Trong khi đó, với Elon Musk, một cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng lại đóng vai trò như một cuốn sách triết học. Giai đoạn 12-13 tuổi, ông từng trải qua khủng hoảng hiện sinh và tìm đọc nhiều sách để hiểu ý nghĩa cuộc sống.
Musk đọc The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (tựa Việt: Bí kíp quá giang vào Ngân Hà) của Douglas Adams và bị cuốn sách gây ảnh hưởng mạnh. Ông nói tác phẩm giúp bản thân nhận ra rằng nhiều khi câu hỏi khó hơn câu trả lời, và việc đặt đúng câu hỏi có thể quan trọng hơn việc vội tìm đáp án.
Với những người điều hành doanh nghiệp, tiểu thuyết không cung cấp bảng tính, công thức quản trị hay những bài học kinh doanh theo cách thông thường. Thay vào đó, người đọc bước vào thế giới của các nhân vật, theo dõi động cơ, lựa chọn và những mâu thuẫn của họ.
Đó cũng là lý do một số nhà nghiên cứu cho rằng tiểu thuyết có thể mang lại một lợi ích khác cho người làm quản lý, đó là khả năng nhìn vấn đề từ góc độ của người khác.
Một nghiên cứu được công bố vào tháng 6 trên Management and Organization Review của Cambridge University Press đã xem xét dữ liệu của CEO các doanh nghiệp tư nhân niêm yết trên thị trường chứng khoán Trung Quốc trong giai đoạn 2001-2018. Nhóm tác giả xác định những CEO có thói quen đọc tiểu thuyết dựa trên thông tin từ các cuộc phỏng vấn, website doanh nghiệp và tự truyện, sau đó đối chiếu với các chỉ số hoạt động xã hội của doanh nghiệp.
Kết quả cho thấy các công ty do những CEO này điều hành có xu hướng dành nhiều nguồn lực hơn cho hoạt động từ thiện. Nghiên cứu cũng ghi nhận các doanh nghiệp này có một số biểu hiện khác về trách nhiệm xã hội, như chú trọng hơn đến phúc lợi nhân viên, an toàn tại nơi làm việc và quản trị đạo đức.
Các tác giả cho rằng khả năng đồng cảm có thể là yếu tố trung gian. Khi đọc tiểu thuyết, người đọc thường phải theo dõi suy nghĩ, cảm xúc và hoàn cảnh của nhiều nhân vật khác nhau. Quá trình này buộc họ tạm thời rời khỏi góc nhìn của chính mình để hiểu một người khác đang nghĩ gì và vì sao họ hành động như vậy.
Từ hiểu nhân vật đến hiểu con người
Tiểu thuyết vì thế có thể mang lại một dạng bài tập mà sách kinh doanh ít khi cung cấp.
Fast Company từng chỉ ra rằng đọc truyện có thể giúp người đọc xử lý những vấn đề phức tạp và trở nên đồng cảm hơn. Một số lãnh đạo doanh nghiệp cũng cho biết họ đọc tiểu thuyết thường xuyên, không đơn thuần để giải trí.
Một bài viết khác của Fast Company thậm chí đặt vấn đề liệu tiểu thuyết có thể là một dạng "sách kinh doanh" hay không. Theo nhà tâm lý học Art Markman, những nhân vật hư cấu có thể giúp người đọc suy nghĩ về các mối quan hệ, động cơ và cách con người phản ứng trước những tình huống khó khăn.
Điều này đặc biệt đáng chú ý với CEO. Công việc của họ không chỉ liên quan đến doanh thu hay chiến lược. Họ phải làm việc với nhân viên, khách hàng, cổ đông, đối tác và nhiều nhóm lợi ích có những ưu tiên khác nhau.
Một quyết định có thể hợp lý trên bảng tính nhưng lại gây phản ứng mạnh từ nhân viên. Một chiến lược tốt với cổ đông có thể tạo áp lực cho khách hàng hoặc cộng đồng. Hiểu những khác biệt đó đòi hỏi người lãnh đạo phải nhìn vấn đề từ nhiều phía.
Đó có thể là lý do một số CEO vẫn dành thời gian cho những câu chuyện tưởng như không liên quan đến công việc.
Fast Company từng hỏi các CEO về những cuốn sách họ thường xuyên đọc lại. Danh sách có cả sách kinh doanh lẫn tác phẩm văn học, cho thấy việc đọc của các lãnh đạo không chỉ xoay quanh công việc.
Tất nhiên, nghiên cứu mới không khẳng định rằng đọc tiểu thuyết sẽ biến một người thành CEO tốt hơn. Các tác giả cũng thừa nhận những người vốn có khả năng đồng cảm cao có thể đã thích đọc tiểu thuyết từ trước. Mối quan hệ giữa hai yếu tố vì thế không đơn giản là đọc sách rồi trở nên đồng cảm hơn.
Nhưng với một CEO, việc dành thời gian bước ra khỏi những con số, báo cáo và kế hoạch kinh doanh để sống trong thế giới của một nhân vật hư cấu có thể vẫn có giá trị riêng.
Không phải ai cũng có cơ hội gặp gỡ, trò chuyện với những doanh nhân, tỷ phú, những nhà quản lý doanh nghiệp nổi tiếng. Vì vậy, sách trở thành phương thức hiệu quả để người đọc tiếp cận, tìm hiểu về câu chuyện kinh doanh, cuộc đời, kinh nghiệm của các doanh nhân, tỷ phú này.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách doanh nhân - là những cuốn sách, câu chuyện về cuộc đời và kinh nghiệm của các tỷ phú, nhà quản lý nổi tiếng. Tủ sách không chỉ bao gồm các cuốn sách, câu chuyện từ tác giả độc lập mà còn bao gồm những cuốn sách do chính các tỷ phú viết về cuộc đời mình.
