Sự thật chứng sợ độ cao

Chứng sợ độ cao không chỉ đơn thuần là cảm giác “run chân” khi đứng ở nơi cao. Ảnh minh họa: Pexels.

Bạn có cảm thấy lo lắng khi nghĩ đến việc nhảy bungee từ một cây cầu cao hay đứng trên đỉnh một chiếc thang ọp ẹp? Thực tế, cảm giác lo lắng trước độ cao là phản ứng hoàn toàn tự nhiên của cơ thể. Nhưng khi nỗi sợ trở nên quá mạnh, khiến một người hoảng loạn và né tránh mọi tình huống liên quan đến độ cao, đó có thể là dấu hiệu của chứng sợ độ cao (acrophobia).

Nguyên nhân con người sợ độ cao

Nguyên nhân chính xác của chứng sợ độ cao vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn. Hầu hết chuyên gia tin rằng nó phát triển từ sự kết hợp của các yếu tố di truyền, môi trường và tâm lý.

Theo Verywell Mind, các nghiên cứu cho thấy tâm lý dè chừng trước độ cao tồn tại không chỉ ở con người mà còn ở hầu hết động vật có thị giác. Điều này cho thấy phản ứng sợ độ cao có thể đã được “lập trình” sẵn như một cơ chế sinh tồn qua quá trình tiến hóa.

Năm 1960, hai nhà tâm lý học Eleanor J. Gibson và Richard D. Walk thực hiện thí nghiệm nổi tiếng mang tên “Vực thẳm thị giác” (The Visual Cliff).

Trong thí nghiệm này, những em bé đang tập bò cùng con non của nhiều loài động vật được đặt trước một khoảng trống, bên trên là tấm kính dày, tạo cảm giác như vực sâu. Dù người mẹ đứng phía bên kia liên tục gọi và trấn an, phần lớn các em bé vẫn từ chối bò qua, cho thấy nỗi e dè với độ cao xuất hiện từ rất sớm.

Tuy nhiên, đa số trẻ em và người trưởng thành chỉ giữ sự cẩn trọng cần thiết chứ không phát triển thành nỗi ám ảnh cực đoan.

Theo các chuyên gia, chứng sợ độ cao cũng giống nhiều dạng ám ảnh sợ khác, đó là phản ứng phóng đại của cơ chế sợ hãi tự nhiên. Nỗi sợ này có thể hình thành sau một lần té ngã, trải nghiệm tiêu cực liên quan đến độ cao hoặc chịu ảnh hưởng từ sự lo lắng của cha mẹ.

Một số nghiên cứu còn cho thấy điều khiến con người hoảng sợ không hẳn là độ cao, mà là nỗi sợ rơi xuống một cách mất kiểm soát.

Tâm lý dè chừng trước độ cao tồn tại không chỉ ở con người mà còn ở hầu hết động vật có thị giác. Ảnh: Pexels.

Điều gì xảy ra với cơ thể khi mắc chứng sợ độ cao?

Chứng sợ độ cao không chỉ đơn thuần là cảm giác “run chân” khi đứng ở nơi cao. Người mắc hội chứng này có thể xuất hiện hàng loạt phản ứng cả về cảm xúc lẫn thể chất, tương tự các dạng ám ảnh sợ hãi khác.

Cụ thể, khi nhận ra mình đang ở vị trí cách xa mặt đất, nhiều người mắc acrophobia lập tức rơi vào trạng thái hoảng sợ. Họ thường vô thức tìm điểm bám vì cảm thấy mất thăng bằng và không còn tin vào khả năng kiểm soát cơ thể của bản thân.

Một số phản ứng phổ biến gồm nhanh chóng tìm cách đi xuống, bò bằng tay chân, quỳ gối hoặc cố hạ thấp cơ thể để cảm thấy an toàn hơn.

Không chỉ tác động đến tâm lý, chứng sợ độ cao còn gây ra nhiều biểu hiện rõ rệt về mặt cơ thể như đau tức ngực, chóng mặt, buồn nôn, tim đập nhanh, khó thở, run rẩy.

Người mắc acrophobia thường tìm cách tránh mọi tình huống liên quan đến độ cao. Họ có thể lo lắng khi phải ở phòng khách sạn tầng cao trong kỳ nghỉ, trì hoãn việc sửa chữa nhà cửa vì sợ dùng thang hoặc ngại đến thăm bạn bè sống ở căn hộ có ban công hay cửa sổ trên cao.

Theo thời gian, hành vi né tránh này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày. Một số người thậm chí không thể đi học, đi làm, gặp gỡ bạn bè hay rời khỏi nhà vì nỗi sợ kéo dài.