 |
| Ajkaceratops đã được xác nhận là một loài khủng long thuộc họ ceratopsian, trái ngược với những giả thuyết cho rằng nó có thể là một loài thuộc họ rhabdodontidae. Ảnh: Matthew Dempsey. |
Theo đồng tác giả Steve Brusatte, những loài khủng long có sừng vốn được coi là biểu tượng của Bắc Mỹ thực chất đã hiện diện ở châu Âu từ hàng chục triệu năm trước, nhưng bị ẩn mình ngay trước mắt giới khoa học vì nhiều thập kỷ bị nhận diện nhầm là các nhóm khủng long khác.
Theo tác giả chính Susannah Maidment, sự nhầm lẫn bắt nguồn từ việc các nhóm khủng long ăn thực vật lớn như Iguanodon và Triceratops cùng tiến hóa từ một tổ tiên chung nên có nhiều đặc điểm giải phẫu tương đồng.
Việc cả hai nhóm độc lập tiến hóa khả năng đi bốn chân, cơ chế nhai phức tạp và kích thước lớn cũng khiến răng và chi của chúng trông khá giống nhau, đặc biệt khi giới nghiên cứu chỉ có trong tay những mảnh xương rời rạc.
Việc nghiên cứu tưởng chừng đã bế tắc vì thiếu dữ liệu, nhưng bước ngoặt đã đến nhờ hoá thạch hộp sọ mới của loài Ajkaceratops, kết hợp với dữ liệu chụp CT và phân tích quan hệ tiến hóa.
Kết quả nghiên cứu được công bố trên Nature cho thấy Mochlodon, loài từng được cho là một loài riêng biệt, thực chất là cùng một loài với Ajkaceratops. Đồng thời, nhiều loài khủng long châu Âu khác vốn được coi là rhabdodontids cũng thuộc về nhóm ceratopsia.
Chia sẻ thêm về kết quả nghiên cứu mới, đồng tác giả Richard Butler cho biết các hóa thạch Ajkaceratops ban đầu không quá đầy đủ nên từng làm dấy lên nghi ngờ về việc loài này có phải là khủng long có sừng hay không. Phát hiện mới không chỉ xác nhận sự hiện diện của ceratopsia tại châu Âu thời Phấn Trắng, mà còn buộc giới khoa học phải xem xét lại cách hiểu về các hệ sinh thái cổ đại trên lục địa này.
Bối cảnh địa lý cũng đóng vai trò quan trọng. Trong cuối kỷ Phấn Trắng, mực nước biển dâng cao đã chia châu Âu thành mạng lưới các đảo ngăn cách bởi những vùng biển nông, tạo ra các hệ sinh thái chịu ảnh hưởng mạnh của sự cô lập và những kết nối gián đoạn với các khối đất liền khác. Điều này có thể khiến ceratopsia ở châu Âu nhỏ hơn và khó nhận diện hơn so với các họ hàng xuất hiện muộn ở Bắc Mỹ.
Từ góc nhìn tiến hóa, nhóm nghiên cứu cho rằng các loài ceratopsia sớm nhất như Yinlong xuất hiện ở châu Á, sau đó lan sang Bắc Mỹ và tiến hóa thành những loài lớn, có diềm cổ như Triceratops. Với vị trí nằm giữa hai khu vực này, châu Âu được xem là tuyến đường di chuyển của khủng long thời cổ đại.
Cụ thể hơn, trong kỷ Phấn Trắng, khi Đại Tây Dương mới bắt đầu mở ra, khủng long đã có khả năng di chuyển giữa các lục địa. Việc tìm thấy Allosaurus ở cả Bồ Đào Nha và Mỹ cho thấy chúng có thể vượt qua các khoảng biển, thậm chí “nhảy đảo” khi khoảng cách giữa các đảo ở lưu vực trung tâm châu Âu không quá xa.
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.
Tác phẩm cung cấp cho độc giả những đánh giá về thị trường lao động tương lai, những giải pháp cho nhu cầu vừa học vừa làm đang ngày một tăng, cùng với đó là đưa ra những cách kết nối để quá trình chuyển đổi “học-làm” diễn ra thuận lợi hơn. Từ đó, tác giả nêu lên vai trò của việc học tập suốt đời.
