Sóng ngầm từ 'Vua thuế quan 2.0'

Trong 3 tháng qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch tăng thuế với nhiều quốc gia ít nhất 5 lần. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục dùng thuế quan như một công cụ buộc đồng minh và đối thủ khuất phục. Tuy nhiên, không giống giai đoạn đầu nhiệm kỳ, ông dường như chỉ muốn dọa nạt.

Trong 3 tháng qua, ông Trump công bố kế hoạch tăng thuế với nhiều quốc gia ít nhất 5 lần nhằm buộc họ tuân theo các mục tiêu chính sách đối ngoại. Nhà Trắng không chỉ dừng thực thi các mức thuế đó, mà còn rút lại những loại thuế hiện hành hoặc dự kiến với một số mặt hàng thực phẩm, đồ nội thất và chip máy tính để giải quyết lo ngại về giá cả trong nước.

Động thái thu hồi quyết định áp thuế với 8 nước châu Âu xoay quanh vấn đề Greenland diễn ra một ngày sau khi thị trường lao dốc. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng thị trường bị ảnh hưởng bởi trái phiếu Nhật Bản, song chính sự phục hồi mạnh mẽ sau những phát biểu của ông Trump tại Davos chứng minh điều ngược lại.

Theo Channel NewsAsia, thời gian qua là ví dụ điển hình cho những thách thức giới đầu tư toàn cầu phải đối mặt. Họ cần phải tìm phương án xây dựng danh mục đầu tư đủ mạnh để chống chọi với biến động chính sách liên tục và thất thường của Nhà Trắng.

Chưa làm nhưng đã có hậu quả

Các phụ tá Nhà Trắng bác bỏ ý kiến ​​cho rằng tổng thống không nhất quán chính sách thuế quan. Họ lập luận ông Trump đang làm theo một kịch bản quen thuộc: Đe dọa áp thuế, đòi hỏi nhượng bộ và sau đó đạt thỏa thuận.

Trong khi doanh nghiệp thở phào nhẹ nhõm khi Nhà Trắng suy nghĩ lại, họ cảnh báo về những hậu quả kinh tế lâu dài. Ngay cả một số người thân cận với ông Trump cũng cho rằng những lời hăm dọa cũng tác động lớn, đặc biệt khi nhắm vào các đối tác thương mại tin cậy nhất của Mỹ.

“Các đồng minh suy giảm lòng tin vào môi trường kinh doanh tại Mỹ là có thật. Chỉ riêng điều đó thôi cũng gây ra hậu quả”, Neil Bradley - Phó chủ tịch điều hành Phòng Thương mại Mỹ - chia sẻ.

Một quỹ hưu trí của Đan Mạch, AkademikerPension, gần đây gây chú ý khi tuyên bố kế hoạch bán toàn bộ tài sản nắm giữ tại Mỹ.

Chuyên gia cho rằng giới đầu tư nên đa dọa hóa danh mục đầu tư phòng trừ biến động thị trường. Ảnh: Reuters.

Một số nhà quan sát cho rằng ngay cả những đối tác thương mại và doanh nghiệp đứng ngoài sự kiện Greenland vừa qua cũng có thể đặt câu hỏi về tính bền vững của những thỏa thuận thương mại họ đã ký kết với Mỹ.

Stephen Lamar - Chủ tịch Hiệp hội May mặc và Giày dép Mỹ - đề nghị tổng thống suy ngẫm về chiến lược hăm dọa bằng thuế quan ảnh hưởng đến tầm nhìn kinh tế như thế nào.

“Thuế quan rốt cuộc là một loại thuế đánh vào người tiêu dùng Mỹ, các doanh nghiệp và người lao động Mỹ làm việc cho doanh nghiệp đó. Với những rủi ro này, thuế quan không nên dùng như một công cụ chính sách đối ngoại nếu không có sự đồng thuận giữa Quốc hội và chính quyền, cũng như các mục tiêu chính sách được nêu rõ và chia sẻ rộng rãi”, ông nói.

Dọa nhiều thành “nhờn”

James Ooi - chiến lược gia thị trường tại Tiger Brokers - tin rằng thị trường có thể quá lạc quan về diễn biến phía trước, đánh giá thấp rủi ro, bất chấp khả năng tái diễn các mối đe dọa thuế quan.

Ông Jude Lin - Phó giám đốc điều hành của Wrise Private Singapore - cũng có quan điểm tương tự. “Thuế quan có nguy cơ ngày càng bị đánh giá thấp, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường nhìn chung lạc quan", ông nói.

Việc thị trường bật tăng nhanh chóng trong tuần này cho thấy giới đầu tư đã quen đợi những cú sốc chính sách lắng xuống. Giả định tổng thống Mỹ thường chỉ mạnh miệng chứ không thực thi đã xuất hiện vào năm 2025 với sự xuất hiện của thuật ngữ “Trump luôn nhát gan (TACO)”, và ngày càng nhiều nhà đầu tư tin vào điều này.

Tuy nhiên, ông Ooi cảnh báo không nên đặt niềm tin vào mô hình TACO, bởi nhà đầu tư có thể gặp rủi ro lớn nếu ông chủ Nhà Trắng bất ngờ hành động quyết liệt hoặc duy trì lâu dài. Do đó, ông nghĩ nên thận trọng khi kết quả vẫn chưa chắc chắn, và đầu tư khi mọi việc đã ổn định.

Ngày càng nhiều nhà đầu tư lạc quan rằng những biến động từ chính sách thuế quan của Mỹ chỉ là nhất thời. Ảnh: Reuters.

Một số quan sát viên bên ngoài cho rằng những hành động mới nhất của ông Trump có khả năng dấy lên những câu hỏi đối với các đối tác thương mại và doanh nghiệp khác về tính bền vững của các thỏa thuận thương mại với chính quyền này.

Peter Harrell, người từng giữ chức giám đốc cấp cao về kinh tế quốc tế trong Hội đồng An ninh Quốc gia của Tổng thống Joe Biden, nhận định: “Tôi nghĩ toàn bộ tình tiết này có thể để lại những thiệt hại lâu dài về mặt niềm tin. Không chỉ đối với các quan chức chính phủ nước ngoài, mà còn đối với các nhà đầu tư toàn cầu - những người bắt đầu lo ngại nhiều hơn về rủi ro chính trị từ Mỹ".

Ngoài ra, chuyên gia nhận định rủi ro địa chính trị có khả năng vẫn ở mức cao trong năm 2026, dẫn đến thị trường biến động liên tục. “Sự khó đoán của Trump vẫn chưa được đánh giá đầy đủ", ông Ooi nói.

Do đó, Barnabas Gan - Trưởng bộ phận nghiên cứu thị trường tại Ngân hàng RHB - cho biết chiến thuật "mua khi giá giảm" vẫn được ưu tiên với các tài sản rủi ro, song giới đầu tư có thể nên phòng thủ vào những kênh trú ẩn an toàn trong vài tuần tới.

Còn theo ông Lin, thị trường ngày càng coi các cú sốc chính sách là cơ hội giao dịch lướt sóng. "Dù chiến thuật 'bắt đáy' thành công trong nhiều trường hợp, giới đầu tư vẫn nên tỉnh táo khi không phải rủi ro chính sách nào cũng sớm đảo chiều, đặc biệt khi các toan tính địa chính trị ngày càng tăng", ông nói.

Trước những rủi ro địa chính trị và biến động thị trường, việc xây dựng danh mục đầu tư đa dạng các loại tài sản rất quan trọng, Abhilash Narayan - chiến lược gia đầu tư tại HSBC Private Bank và Premier Wealth - cho biết.

Ông khuyên các nhà đầu tư nên nhìn xa hơn danh mục đầu tư truyền thống 60% cổ phiếu và 40% trái phiếu, và xem xét phân bổ vào các loại tài sản không lên xuống cùng chiều với nhau.

“Chúng tôi coi vàng, quỹ phòng hộ, tài sản thị trường tư nhân và các chiến lược biến động là những mảnh ghép quan trọng của bức tranh tổng thể. Không có loại tài sản nào là công cụ phòng hộ hoàn hảo”, ông nói.

Còn ông Ooi cho biết vàng, trái phiếu và các lĩnh vực như tiện ích, hàng tiêu dùng thiết yếu và quỹ đầu tư bất động sản thường được xem là có khả năng phục hồi tốt hơn.