'Sát thủ vô hình' làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng ở người trẻ

Ung thư đại trực tràng thường không có biểu hiện rầm rộ ở giai đoạn đầu. Ảnh: Shutterstock.

China Times dẫn lời bác sĩ Hoàng Úc Thuần, chuyên khoa ngoại đại trực tràng - hậu môn ở Đài Loan, Trung Quốc, chia sẻ trước đây ung thư đại trực tràng thường được xem là bệnh của người lớn tuổi hoặc liên quan đến việc ăn nhiều đồ nướng, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh trong thời gian dài.

Tuy nhiên, trên thực tế lâm sàng những năm gần đây, chuyên gia này ghi nhận ngày càng nhiều người trẻ không hút thuốc, không uống rượu, hiếm khi ăn đồ ăn nhanh, thậm chí có thói quen tập luyện thể dục đều đặn nhưng vẫn được chẩn đoán mắc ung thư đại trực tràng.

Bác sĩ Hoàng Úc Thuần cũng cho biết trong các ca nội soi đại tràng tại phòng khám, số lượng người trẻ khoảng 30 tuổi có polyp đại tràng đang tăng lên rõ rệt. Điều này cho thấy ung thư đại trực tràng không chỉ do nguyên nhân duy nhất gây ra mà còn liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ tiềm ẩn trong cuộc sống hàng ngày.

"Sát thủ vô hình" thứ nhất: Vi nhựa

Theo bác sĩ Hoàng Úc Thuần, vi nhựa không chỉ gây tổn thương vật lý cho cơ thể mà còn có khả năng "vận chuyển độc chất" chính xác và có chủ đích.

Năm 2025, lần đầu tiên các nhà khoa học phát hiện sự hiện diện của vi nhựa trong tế bào ung thư đại trực tràng ở người. Vi nhựa dễ hấp phụ các hóa chất độc hại như bisphenol A (BPA) và các chất hóa dẻo (phthalate), khiến những chất này tích tụ với nồng độ cao hơn trong cơ thể. Hệ quả là chúng có thể làm tăng tổn thương tế bào, gây tổn hại DNA và làm bùng phát tình trạng stress oxy hóa - những yếu tố được cho là góp phần thúc đẩy quá trình hình thành ung thư.

Bác sĩ Hoàng Úc Thuần cũng dẫn chứng một nghiên cứu tại Áo còn phát hiện sau khi xâm nhập vào tế bào, vi nhựa rất khó bị đào thải. Chúng thậm chí có thể tiếp tục tồn tại khi tế bào ung thư phân chia và liên tục hấp phụ thêm các chất hóa dẻo cùng nhiều hóa chất độc hại khác, từ đó làm tăng tổn thương đối với các tế bào đại tràng.

Điều này có thể phần nào lý giải số ca ung thư đại trực tràng ở người trẻ ngày càng gia tăng. Bởi trong cuộc sống hiện đại, con người thường xuyên tiếp xúc với các sản phẩm nhựa như ống hút nhựa, hộp nhựa dùng để hâm nóng thức ăn trong lò vi sóng hay túi nhựa, khiến các hạt vi nhựa dễ xâm nhập vào cơ thể và gây hại.

Vi nhựa hiện diện trong nhiều loại thực phẩm và đồ uống. Ảnh: Shutterstock.

"Sát thủ vô hình" thứ hai: Thực phẩm siêu chế biến

Một nghiên cứu công bố năm 2024 đã chỉ ra việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến có mối liên quan đáng kể với nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng.

Nhóm thực phẩm này thường có thành phần dinh dưỡng mất cân đối, thiếu chất xơ và các dưỡng chất có lợi để nuôi dưỡng hệ vi khuẩn đường ruột, đồng thời chứa nhiều chất phụ gia. Việc tiêu thụ thường xuyên có thể làm lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc ruột bị tổn thương hoặc mỏng đi, kích hoạt tình trạng viêm mạn tính. Về lâu dài, hệ vi sinh đường ruột mất cân bằng, tạo môi trường thuận lợi cho tế bào ung thư phát triển.

Ung thư đại trực tràng có thể được phát hiện sớm và điều trị hiệu quả nếu được tầm soát kịp thời. Thống kê từ Cục Xúc tiến Sức khỏe Đài Loan cho thấy với phương pháp điều trị thích hợp, tỷ lệ sống sót đối với ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu là hơn 90%. Dựa trên bằng chứng sàng lọc tại Đài Loan, xét nghiệm máu ẩn trong phân hai năm/lần có thể giảm tỷ lệ tử vong do ung thư đại trực tràng đến 40%.

Điều đáng chú ý là ung thư đại tràng không xuất hiện đột ngột, mà thường phát ra những tín hiệu cảnh báo từ sớm. Nếu đường ruột có những biểu hiện bất thường dưới đây, nhất định cần đi khám kịp thời:

- Thay đổi thói quen đại tiện: Đột nhiên xuất hiện táo bón hoặc tiêu chảy không rõ nguyên nhân, hoặc tình trạng táo bón và tiêu chảy xen kẽ, kéo dài trong thời gian tương đối lâu (trên 2 tuần).

- Đi ngoài ra máu: Trong phân có lẫn máu màu đỏ sẫm hoặc màu giống mứt (sền sệt), không phải dạng máu đỏ tươi nhỏ giọt như bệnh trĩ, cũng không phải chỉ dính máu trên giấy vệ sinh khi lau.

- Đau bụng không rõ nguyên nhân: Nếu bạn bị đau âm ỉ, dai dẳng hoặc đau quặn từng cơn lặp đi lặp lại ở một vị trí cố định trên bụng, không nên đơn giản cho rằng chỉ là ăn phải đồ không hợp rồi bỏ qua.

- Sụt cân, thiếu máu: Không ăn kiêng hay giảm cân nhưng cân nặng vẫn giảm rõ rệt, kèm theo các biểu hiện thiếu máu như da xanh xao, mệt mỏi, dễ kiệt sức.