Trước khi qua đời, tác giả Jilly Cooper đưa ra một số yêu cầu đối với việc chuyển thể cuốn tiểu thuyết ngắn A Pressing Engagement thành sách nói, trong đó có yêu cầu sử dụng âm thanh thật.
Để đáp ứng điều này, đội ngũ sản xuất đã chọn những chú mèo của gia đình tác giả để đóng vai nhân vật chú mèo trong truyện, đó là Hockney. Họ còn ứng dụng công nghệ Dolby Atmos chuẩn điện ảnh để tạo cảm giác như thể các nhân vật đang hiện diện ngay bên cạnh người nghe.
Ê-kíp còn có cả chuyên gia tư vấn về cảnh thân mật để đảm bảo mọi người đều cảm thấy thoải mái khi thể hiện những phân đoạn nóng bỏng và đầy cảm xúc của tác phẩm.
Kết quả là một sản phẩm nằm đâu đó giữa sách nói truyền thống và một bộ phim chuyển thể trên Netflix để độc giả có thể "cày" ngay cả khi đang dắt chó đi dạo.
 |
| Nhiều tác phẩm kinh điển đang được chuyển thể đầy công phu. Ảnh: Reesy. |
Theo The Times, 10 năm trước, việc đầu tư nhiều tiền bạc và công sức vào tác phẩm như trên hẳn sẽ bị coi khá nực cười. Nhưng ngày nay, đó lại là nước đi hợp lý về mặt thương mại.
Thói quen nghe di động đang giúp lấp đầy những khoảng trống trong cuộc sống thường nhật. CBC dẫn một báo cáo gần đây về thói quen giải trí và đọc sách của BookNet Canada, một tổ chức phi lợi nhuận chuyên theo dõi ngành công nghiệp sách, có tới 81% người tham gia khảo sát cho biết họ nghe sách trong khi thực hiện các hoạt động khác như làm việc nhà hay di chuyển.
Còn tại Anh, theo dữ liệu từ NielsenIQ BookData năm 2025, cứ 3 người mua sách nói thì có 1 người đã đọc phiên bản in của cuốn sách đó, trong khi cứ 4 người có 1 người quyết định mua bản in sau khi nghe sách.
Tại Mỹ, Publishing Perspectives dẫn khảo sát doanh số thường niên do Toluna thực hiện cho hay, doanh thu của ngành sách nói đã tăng 9% năm 2025, đạt mức 2,43 tỷ USD. Các nhà xuất bản cũng ghi nhận hơn 750.000 đầu sách nói đang lưu hành trong năm ngoái, tăng 43% so với năm 2024.
Nhiều động lực tăng trưởng
Mặc dù hình thức kể chuyện qua âm thanh đã phát triển mạnh trong nhiều năm, Amanda Cupido, cố vấn điều hành mảng podcast tại The Walrus kiêm tác giả cuốn sách Let's Talk Podcasting, tin rằng đại dịch chính là bước ngoặt rõ rệt.
"Chúng tôi nhận thấy những bước nhảy vọt đáng kể vì mọi người đều tìm kiếm sự kết nối. Âm thanh vốn là phương tiện mang tính kết nối đầy gần gũi, giúp xua tan cảm giác cô đơn", Amanda chia sẻ.
Ngoài ra, thị trường cũng được thúc đẩy nhờ sự gia nhập của Spotify. Tại Anh, thay vì yêu cầu độc giả đăng ký một dịch vụ chuyên biệt, Spotify đưa sách vào nền tảng sẵn có.
Đây là một lượng khán giả mới khổng lồ, đặc biệt khi so sánh với doanh số sách in. Cuốn sách đứng đầu bảng xếp hạng sách phi hư cấu bìa cứng bán chạy nhất tuần qua của tờ Sunday Times cũng chỉ bán được 4.315 bản.
“Chúng tôi đã có sẵn lượng khán giả. Mọi người bắt đầu bằng việc nghe nhạc, sau đó là podcast và giờ là sách nói. Tất cả đều tập trung tại một nơi,” Duncan Bruce, Giám đốc phụ trách quan hệ đối tác và cấp phép của Spotify, nói.
Trước đó, Audible (thuộc sở hữu của Amazon) là lựa chọn hàng đầu cho podcast và các chương trình âm thanh. Tuy nhiên, gói đăng ký tiêu chuẩn của họ lúc đó chỉ cho người nghe mua một cuốn sách nói duy nhất. Ngược lại, ông Bruce cho rằng, trên Spotify, người nghe cảm thấy thoải mái hơn nhiều khi muốn thử nghiệm.
Spotify cho biết tổng thời gian nghe tăng khoảng 60% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi số lượng người bắt đầu nghe sách nói trên nền tảng này tăng 36%.
Thị trường sách nói đa dạng, chất lượng
Trong khi đó, Audible đã phản ứng không phải bằng cách cạnh tranh về giá, mà bằng cách tái định nghĩa định dạng của sách nói. Các sản phẩm gần đây của họ bao gồm bản dựng có sự tham gia của đông đảo giọng đọc cho những tác phẩm kinh điển như Kiêu hãnh và Định kiến và vào cuối năm nay là Án mạng tại nhà mục sư của Agatha Christie hay một phiên bản Dracula mới có sự tham gia của Jonathan Bailey, Aimee Lou Wood và Lesley Manville.
Aurelie de Troyer, Giám đốc phụ trách nội dung khu vực châu Âu của Audible, cho hay họ đang nỗ lực kể chuyện theo những phương thức mới đầy táo bạo. Mục tiêu không còn đơn thuần là kể câu chuyện, mà “đưa thính giả bước vào bên trong câu chuyện đó”.
Không có gì lạ khi nghe những tên tuổi lớn như Tom Hanks, Kate Winslet, Andrew Garfield hay Claire Danes đọc những câu chuyện trước giờ đi ngủ. Như Blunt nhận định, việc dành vài giờ thu âm là điều khá dễ dàng ngay cả với các ngôi sao hạng A trong lịch trình bận rộn của họ.
Các nhà xuất bản hiện nhìn nhận sách nói không chỉ là một sản phẩm bổ sung thú vị mà còn là một nguồn sinh lời quan trọng. Alice Twomey, biên tập viên mảng sách nói tại Simon & Schuster, cho rằng tư duy về âm thanh đã thay đổi.
"Thể loại này đã chuyển từ vai trò sản phẩm bổ trợ sang vị thế chủ đạo, và đối với một số đầu sách nhất định, nó thậm chí trở thành định dạng chính".
Trong giai đoạn 2024 - 2025, doanh thu mảng sách nói tại Anh của Simon & Schuster tăng gần 40%.
 |
| Ứng dụng sách nói trên điện thoại giúp người dùng sử dụng thuận tiện. Ảnh: Getty Images. |
Kỷ nguyên sáng tác riêng cho thính giả?
Theo de Troyer, ngày càng có nhiều nhà văn mang đến những dự án được "thiết kế hoàn toàn cho định dạng âm thanh". Trong năm nay, Audible đã đặt hàng sản xuất hơn 50 tác phẩm gốc ưu tiên định dạng âm thanh. Có thể kể đến tiểu thuyết đầu tay Starlings của Russell Tovey hay Lovers & Liars của tác giả truyện lãng mạn Leeanne Slade.
Kate Bland, người sáng lập nền tảng độc lập Spiracle, tin rằng tầm ảnh hưởng của sách nói đang dần len lỏi vào quá trình sáng tác.
Bà chia sẻ: "Ngày càng nhiều tác giả đọc to tác phẩm của mình trong khi viết vì họ biết rằng nó sẽ được chuyển thể sang dạng âm thanh. Tôi nghĩ điều này đang thay đổi cách thức viết lách".
Đó chính là điều Lily Chu, một tác giả tiểu thuyết lãng mạn tại Toronto, Canada đang làm. Theo CBC, trong khi hoàn thành bản thảo, bà thường để máy tính đọc to nội dung trong lúc đi dạo hoặc làm việc nhà. Cách này giúp bà đặt mình vào vị trí của thính giả.
Hiếm có tiểu thuyết gia nào công khai thừa nhận rằng âm thanh ảnh hưởng đến văn phong của họ, nhưng Bland tin rằng những tác giả có tác phẩm mang đậm tính chất ngôn ngữ nói, như Deborah Levy hay A.L. Kennedy, đã bắt đầu vô thức cân nhắc xem câu văn của mình sẽ nghe như thế nào khi đến tai thính giả.
Dường như những thay đổi đáng kể trong ngành sách nói đang bắt đầu xóa nhòa ranh giới giữa các thể loại xuất bản. Như Jones nhận định, thế hệ sản phẩm âm thanh tiếp theo có thể nằm ở đâu đó giữa sách, kịch và podcast. Ông cho rằng: "Đối với người nghe, đó đơn thuần chỉ là một hình thức giải trí".
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
