Kết quả bầu cử tại Nepal đang cho thấy sự thay đổi lớn trên chính trường nước này, sau khi chính đảng mới do chính trị gia 35 tuổi Balendra Shah dẫn dắt đã giành kết quả áp đảo, mở đường để ông trở thành thủ tướng.
 |
| Balendra Shah, rapper bước sang làm chính trị gia và là ứng viên thủ tướng của đảng Rastriya Swatantra (RSP), đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử ở Kathmandu, Nepal vào ngày 5/3. Ảnh: NYT. |
Kết quả kiểm phiếu một phần công bố tuần trước cho thấy đảng Rastriya Swatantra (RSP) của ông Shah giành 100 trên tổng số 165 ghế được bầu trực tiếp tại quốc hội. Nếu xu hướng này tiếp tục, đây có thể là chiến thắng cách biệt nhất trong lịch sử bầu cử hiện đại của Nepal.
Diễn ra ngày 6/3, đây là cuộc bầu cử đầu tiên được tổ chức kể từ khi phong trào phản đối do giới trẻ dẫn dắt khiến chính phủ tiền nhiệm sụp đổ vào năm ngoái.
Tháng 9/2025, lực lượng an ninh bắn chết 19 người biểu tình phản đối tình trạng miễn trừ trách nhiệm của giới chính trị và lệnh cấm mạng xã hội. Chỉ vài giờ sau, các cuộc bạo loạn bùng phát trên khắp đất nước, hàng chục người thiệt mạng và hàng nghìn công trình bị đốt phá. Thủ tướng khi đó là ông K.P. Sharma Oli bị lật đổ.
Kết quả bầu cử hiện tại phản ánh làn sóng thay đổi mạnh mẽ trong cử tri, đặc biệt là thế hệ trẻ.
“Rất nhiều người mong muốn thay đổi, nhưng không ai nghĩ kết quả lại áp đảo”, ông Subhash Sharma, nhân vật cấp cao của RSP, nói.
Ông Shah, có nghệ danh Balen trong thời gian hoạt động âm nhạc, từng là rapper trước khi bước vào chính trường và trở thành thị trưởng thủ đô Kathmandu. Trong cuộc bầu cử quốc hội lần này, ông đối đầu trực tiếp với ông Oli, 74 tuổi, người từng 3 lần giữ chức thủ tướng. Ông Shah đã giành chiến thắng rõ rệt.
Kết quả bầu cử hiện tại chưa bao gồm số ghế được phân bổ theo tỷ lệ phiếu bầu của các đảng. Tuy nhiên, RSP cũng đang dẫn đầu trong phần kiểm phiếu này, với khoảng 25% số phiếu đã được kiểm.
Trong nhiều năm, chính trường Nepal chủ yếu do 3 đảng lớn chi phối. Các liên minh chính trị thường xuyên thay đổi, ít gắn với hệ tư tưởng rõ ràng. Trong lịch sử Nepal, chưa có chính phủ dân cử nào hoàn thành trọn vẹn nhiệm kỳ 5 năm.
“Tình trạng bất ổn chính trị, xáo trộn và tham nhũng đã kéo dài quá lâu”, ông Biraj Bhakta Shrestha, ứng viên của RSP vừa tái đắc cử tại Kathmandu, nói. “Tôi hy vọng lần này Nepal có thể hướng đến thịnh vượng và hòa hợp xã hội theo ý nguyện của nhân dân”.
RSP được thành lập chưa đầy 4 năm, hướng tới hình ảnh là lực lượng quản trị theo hướng kỹ trị và thành thạo công nghệ. Nhiều ứng viên của đảng đến từ các tổ chức xã hội và từng làm việc với ông Shah khi ông giữ chức thị trưởng. Độ tuổi trung bình của các ứng viên thấp hơn nhiều so với các đảng lớn.
Tuy nhiên, để thực hiện các kế hoạch cải cách, như đề xuất bầu trực tiếp thủ tướng hay cải tổ hệ thống tư pháp, đảng này vẫn cần sự ủng hộ từ Thượng viện. Cuộc bầu cử cho cơ quan này diễn ra riêng và hiện RSP chưa có ghế nào.
Ông Shah được nhiều người xem là biểu tượng của sự thay đổi. Khi còn là thị trưởng Kathmandu, ông đã tiến hành chương trình dọn rác quy mô lớn và cải thiện hệ thống trường học. Tuy vậy, một số chiến dịch dọn dẹp đường phố dẫn đến việc nhiều người bán hàng nghèo bị cưỡng chế rời đi, trong khi các khu ổ chuột bị phá bỏ.
Những người chỉ trích cho rằng ông Shah có xu hướng đưa ra quyết định mạnh mẽ thay vì tìm kiếm đồng thuận. Phong cách phát biểu trên mạng xã hội của ông đôi khi gây tranh cãi.
Bên trong RSP cũng tồn tại những yếu tố phức tạp. Người sáng lập đảng, ông Rabi Lamichhane, cựu MC truyền hình, đang đối mặt nhiều vụ kiện, trong đó có cáo buộc gian lận.
“Không có Balen Shah, rất khó để đạt được kết quả như thế này”, ông Sharma nói về chiến thắng của đảng.
Tỷ lệ cử tri đi bầu trong cuộc bầu cử vừa qua đạt gần 60%, thấp hơn so với kỳ vọng đối với cuộc bỏ phiếu được xem là phép thử cho sự thay đổi.
Một số người trẻ cho biết họ mong muốn có tiếng nói mới trong chính trị nhưng vẫn cảm thấy xa cách với quá trình bầu cử. Hàng triệu lao động Nepal làm việc ở nước ngoài cũng không thể bỏ phiếu vì nước này chưa có cơ chế bầu cử từ xa.
