Quốc gia duy nhất ở châu Á bỏ Tết Nguyên đán

Người Nhật Bản đón Tết theo lịch dương. Ảnh: Adobestock.

Nhật Bản không đón Tết Nguyên đán do nước này đã chính thức áp dụng lịch Gregory (dương lịch) từ năm 1873. Việc thay thế lịch âm truyền thống đã khiến Tết của Nhật Bản, hay còn gọi Shōgatsu, được ấn định vào ngày 1/1, thay vì theo chu kỳ âm lịch như tại Trung Quốc, Hàn Quốc và Việt Nam.

Theo JBpress, quyết định từ bỏ lịch âm để chuyển sang lịch Gregory là một phần trong loạt cải cách sâu rộng dưới thời Minh Trị (1868-1912), với mục tiêu đưa Nhật Bản trở thành quốc gia hiện đại, công nghiệp hóa và đủ năng lực cạnh tranh với các cường quốc phương Tây.

Trước năm 1873, Nhật Bản vẫn sử dụng lịch âm dương tương tự Trung Quốc, trong đó các tháng được tính theo chu kỳ Mặt Trăng và điều chỉnh bằng tháng nhuận để phù hợp với năm dương lịch.

Khi đó, Tết truyền thống của Nhật diễn ra vào những thời điểm khác nhau, thường rơi vào khoảng từ cuối tháng 1 đến giữa tháng 2, tùy theo chu kỳ âm lịch.

Từ sau năm 1873, Nhật Bản chính thức bãi bỏ lịch cũ và quy định sử dụng lịch Gregory cho mọi hoạt động hành chính. Việc đồng bộ các ngày lễ quốc gia với lịch dương giúp Nhật Bản thuận lợi hơn trong thu thuế, tổ chức giáo dục và thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Kể từ khi áp dụng lịch mới, ngày 1/1 được xác định là thời điểm chính thức bắt đầu năm mới. Những phong tục vốn gắn liền với Tết Nguyên đán như dọn dẹp nhà cửa, thờ cúng tổ tiên, chuẩn bị món ăn truyền thống và sum họp gia đình được chuyển sang dịp này.

Đáng chú ý, việc bãi bỏ lịch âm được ban hành quá đột ngột khiến người dân Nhật Bản khi đó gần như không kịp chuẩn bị cho năm mới. Nhà văn Asano Baidō từng ghi lại rằng nhiều gia đình không có thời gian làm bánh gạo cuối năm, buộc phải mua sẵn ở cửa hàng; có nhà trang trí kadomatsu muộn, thậm chí không kịp dựng trước ngày Tết.

Thời gian đầu, người dân Nhật Bản phản đối gay gắt việc bỏ Tết âm lịch. Nhiều người, đặc biệt ở khu vực nông thôn, vẫn tiếp tục đón Tết Nguyên đán cho đến đầu thế kỷ XX. Tuy nhiên, theo thời gian, Tết Dương lịch dần thay thế trong xã hội Nhật Bản.

Dù vậy, Tết Nguyên đán vẫn không hoàn toàn biến mất khỏi quốc gia này. Tại những khu vực có cộng đồng người Hoa đông đảo như Chinatown Yokohama, Nagasaki hay một số địa bàn ở Osaka và Kobe, ngày lễ này vẫn được tổ chức với các hoạt động diễu hành, múa lân, lễ hội đèn lồng và chợ truyền thống. Những sự kiện này thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách, góp phần tạo nên sự đa dạng văn hóa và thúc đẩy hoạt động kinh tế.

Ngoài ra, một số cộng đồng ở Okinawa vẫn duy trì các phong tục xuất phát từ lịch âm của Vương quốc Ryukyu (Okinawa ngày nay), dù những tập tục này khác biệt với truyền thống của Nhật Bản và không phổ biến trên phạm vi toàn quốc.