Quả tạ kéo tụt ông Trump trên sân khấu chính trường

Trong phần mở đầu Thông điệp Liên bang tối 24/2, Tổng thống Mỹ khắc họa trước Quốc hội bức tranh về sự đoàn kết quốc gia, sự thịnh vượng huy hoàng, về “nước Mỹ vĩ đại nhất thế giới”. Tất cả được đưa ra trong bối cảnh tỷ lệ ủng hộ ông Trump đang ở mức thấp kỷ lục.

Với bài phát biểu được truyền hình trong khung giờ vàng, Tổng thống Trump tìm cách lấy lại niềm tin của cử tri vốn đang giảm sút ở những lĩnh vực từng được xem là thế mạnh của đảng Cộng hòa, như vấn đề nhập cư và kinh tế.

Ông Trump chúc mừng đội tuyển khúc côn cầu nam Mỹ đã giành HCV Olympic. Ông vinh danh một cựu binh 100 tuổi. Ông sắp xếp cuộc đoàn tụ giữa một phụ nữ và người bác vừa được trả tự do sau quãng thời gian mắc kẹt tại Venezuela.

Thông điệp Liên bang được điểm xuyết bằng những chi tiết dàn dựng công phu, mang màu sắc như một lễ trao giải hay tầm cỡ của một buổi tổng duyệt chuẩn bị cho lễ kỷ niệm 250 năm ngày lập quốc.

“Đất nước chúng ta đang chiến thắng. Thực tế là chúng ta chiến thắng nhiều đến mức không biết phải làm gì. Nhiều người nói với tôi: Làm ơn, thưa ngài Tổng thống, chúng ta đang chiến thắng nhiều quá. Chúng tôi không chịu nổi nữa”, ông Trump nói với phong cách phóng đại xen lẫn hài hước quen thuộc.

“Giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời”

Khi thực hiện bài phát biểu dài nhất trong lịch sử các Thông điệp Liên bang, phong cách quen thuộc của ông Trump thể hiện rõ ràng.

Ở tuổi 79, ông Trump vẫn thể hiện nguồn năng lượng mạnh mẽ và khả năng làm chủ khán phòng, điều này rất quan trọng đối với một Tổng thống đã ở nhiệm kỳ hai.

Ông không bỏ qua việc công kích các nghị sĩ Dân chủ đã không đứng dậy vỗ tay cổ vũ ông, ông nhận xét họ là “ốm yếu”. Đồng thời, ông lặp lại những tuyên bố về người nhập cư không có giấy tờ, cùng các cáo buộc về gian lận bầu cử.

Tổng thống Donald Trump đưa ra Thông điệp Liên bang, bên cạnh Phó tổng thống JD Vance và Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson. Ảnh: Reuters.

Các nghị sĩ Cộng hòa phần nào thở phào nhẹ nhõm khi ông Trump không sa vào màn công kích giận dữ kéo dài. Điều họ cần lúc này là bầu không khí lạc quan, để cử tri thấy có niềm tin.

Bài phát biểu diễn ra trong bối cảnh ông Trump và đảng Cộng hòa đang đối mặt nhiều thách thức. Bước lùi lớn nhất trong chương trình nghị sự của chính quyền ông Trump lúc này là việc Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ chính sách thuế quan khẩn cấp của ông.

Các nhà quan sát cho rằng nếu muốn xoay chuyển tình thế trước cuộc bầu cử tháng 11, Tổng thống Mỹ cần tập trung vào vấn đề khả năng chi trả của người dân.

Dù vậy, thời gian qua, ông Trump dành thời gian để công kích đối thủ, đe dọa đồng minh, cáo buộc gian lận bầu cử và đang đứng trước nguy cơ bị cuốn vào xung đột ở Trung Đông.

Cử tri chờ nghe ông Trump tuyên bố lập luận chính thức về việc leo thang căng thẳng với Iran, nhưng ông chỉ đề cập rằng, sẽ không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Ông không nêu rõ chiến lược cụ thể của Mỹ khi đứng trước cuộc xung đột khó lường.

Kết thúc bài phát biểu dài lịch sử, ông Trump kêu gọi sự đoàn kết. Tuy nhiên, theo giới phân tích, sự hòa hợp chính trị bên trong nước Mỹ lúc này là mục tiêu xa vời.

Một khảo sát mới của CNN/SSRS còn cho thấy chỉ 32% người Mỹ tin rằng ông Trump đang đặt ra ưu tiên đúng đắn trong vai trò Tổng thống. Tỷ lệ ủng hộ ông hiện ở mức 36%.

Những con số khó lòng lạc quan đặt ra câu hỏi: Thông điệp Liên bang vừa qua có thể làm thay đổi quỹ đạo chính trị bất lợi của đảng Cộng hòa lúc này không?

Con số vĩ mô và túi tiền cử tri

Trước khi ông Trump đọc Thông điệp Liên bang, giới phân tích đã nhận định rằng vấn đề lớn nhất lúc này đối với cử tri Mỹ là khả năng chi trả của người dân.

Hiểu điều này, ông Trump đã có màn bảo vệ chính sách kinh tế đầy cảm xúc. “Lạm phát giảm mạnh, thu nhập tăng nhanh. Nền kinh tế tăng trưởng chưa từng có”, ông Trump nói.

Tổng thống Trump trước khi đọc Thông điệp Liên bang. Ảnh: Reuters.

Bỏ qua yếu tố cường điệu, nhận định của ông Trump là có cơ sở. Kinh tế Mỹ đang duy trì sức mạnh. Nhưng CNN đánh giá ông Trump đã khéo vẽ bức tranh kinh tế vĩ mô với những góc nhìn chọn lọc. Những thành tích ông nêu ra vẫn chưa chạm tới vấn đề cốt lõi mà đông đảo cử tri quan tâm.

Người dân Mỹ đa số quan tâm đến sự ổn định việc làm, cùng những áp lực chi tiêu thường ngày như giá thực phẩm, chi phí nhà ở, chi phí chăm sóc y tế, tiền trả góp ôtô, học phí đại học, chi phí nuôi con... Trên thực tế, những khoản chi này ngày càng đắt đỏ.

Ông Trump tiếp tục cam kết cải tổ y tế, lời hứa này không mới, và hiện chưa có đề xuất toàn diện nào được Quốc hội thông qua.

Các tuyên bố về việc hạ giá thuốc bị cho là có phần phóng đại. Việc chấm dứt một số trợ cấp theo Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe Hợp túi tiền (ACA) khiến chi phí y tế tăng mạnh đối với hàng triệu người Mỹ.

Trong bài phát biểu, ông Trump nhiều lần quy trách nhiệm về cho đảng Dân chủ trong vấn đề chi phí sinh hoạt. Ông cũng thừa nhận vẫn còn nhiều việc phải làm để cải thiện khả năng chi trả của người dân, đồng thời đưa ra một số chính sách mới nhằm giải quyết lo lắng tài chính của cử tri.

Tuy vậy, thông điệp chủ đạo của ông trong vấn đề kinh tế vẫn là nhấn mạnh thành tựu kinh tế vĩ mô, đổ lỗi cho người tiền nhiệm, ca ngợi nỗ lực của chính quyền mình.

“Tôi tiếp quản một nền kinh tế đứng bên bờ vực. Giờ đây, nền kinh tế của chúng ta thực sự là niềm ngưỡng mộ của thế giới”, ông nói.

Người dân xếp hàng tại một cửa hàng tạp hóa ở khu Upper East Side, New York, Mỹ. Ảnh: SIPA.

Trên phương diện số liệu, thông điệp của ông Trump có cơ sở. Việc làm, tiền lương và chi tiêu tiêu dùng duy trì ở mức tích cực, lạm phát tiếp tục hạ nhiệt, thị trường chứng khoán tiệm cận đỉnh cao. Năm 2025, kinh tế Mỹ tăng trưởng 2,2%. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp và dữ liệu tuyển dụng đầu năm cho thấy triển vọng việc làm có thể sáng hơn trong năm 2026.

Tuy nhiên, lợi ích từ đà tăng trưởng này chủ yếu tập trung ở nhóm thu nhập cao. Nhiều hộ gia đình thu nhập thấp vẫn chịu áp lực từ giá thực phẩm, nhà ở và chăm sóc y tế. Tỷ lệ chậm trả nợ gia tăng, khoảng cách giàu nghèo tiếp tục nới rộng.

Ông Trump tiếp tục bảo vệ chính sách thuế quan và đưa ra các sáng kiến cải thiện khả năng chi trả, nhưng hiệu quả vẫn chưa rõ rệt. Trong khi đó, cử tri quan tâm đến hóa đơn hằng ngày hơn là các chỉ số vĩ mô.

Cuối cùng, điều quyết định không nằm ở biểu đồ tăng trưởng, mà ở trải nghiệm thực tế khi người dân bước vào siêu thị. Liệu bài phát biểu có đủ để thay đổi cảm nhận ấy hay không, câu trả lời sẽ xuất hiện trong kỳ bầu cử tháng 11.