Phía sau nụ cười

Hệt như chuyện con gà đẻ ra quả trứng hay trứng nở ra con gà, cả trăm năm nay các nhà tâm lý học vẫn đang tranh cãi: nụ cười đem đến niềm vui hay ngược lại?

Việc mỉm một nụ cười sẽ khiến người ta trở nên vui hơn

Nụ cười chữa bệnh hay ủ bệnh?

Theo nhà tâm lý học William James thì việc mỉm một nụ cười sẽ khiến người ta trở nên vui hơn, bởi vì khi cười, các tín hiệu về phản xạ cười sẽ truyền đến hệ thần kinh trung ương, khiến người ta cảm thấy vui vẻ. Lý thuyết này về sau đã trở thành cơ sở để Dale Camegie, một bậc thầy về tâm lý, viết lên những cuốn sách nổi tiếng khắp thế giới như: "Quẳng gánh lo đi mà vui sống", "Đắc nhân tâm"...

Tác giả Camegie đã đi đến kết luận: Để khơi dậy những cảm xúc dễ chịu thì cần phải cư xử như thể điều đó đã hiện diện rồi. Chẳng hạn, bạn muôn đời xui xẻo, thần may mắn luôn quay lưng lại với bạn và bạn cảm thấy vô cùng buồn chán?

Chớ than vãn mà hãy nhoẻn cười ở mọi lúc mọi nơi, rồi bạn sẽ cảm thấy tràn đầy sinh lực và may mắn sẽ mỉm cười với bạn. Không khí gia đình bạn cũng sẽ ấm áp, dễ chịu hơn nhiều nếu các thành viên không tiết kiệm nụ cười, biết nở nụ cười ngay cả khi mỏi mệt.

Vì những cuốn sách của Camegie, hàng hiệu người Mỹ đã luôn giữ nụ cười tươi tắn trên môi và vẻ mặt rạng rỡ thậm chí đã trở nên rất điển hình cho người dân Mỹ. Phải chăng những người Mỹ luôn nhoẻn cười kia quả thực lạc quan hơn cả? Phải chăng các gia đình Mỹ hạnh phúc bền vững hơn mọi gia đình  trên trái đất? Nhưng những con số thống kê về số lượng các vụ ly dị ở Mỹ lại không chứng tỏ điều này. Và các bác sĩ trị liệu tâm thần ở Mỹ cũng chưa bao giờ thất nghiệp.

Hơn nữa, chính họ đã phát hiện rằng thói quen che giấu cảm xúc bằng nụ cười không hề làm vơi đi nỗi buồn trong lòng. Bởi theo những nghiên cứu khoa học mới, những cảm xúc tiêu cực cũng cần thiết với con người không kém cảm xúc tích cực và người ta không nên phớt lờ chúng. Khi cảm xúc tiêu cực không được bộc lộ, nó không hề bị dập tắt, mà vẫn âm thầm tích tụ và chờ đợi thời khắc định mệnh để bùng nổ trong những cơn giận lôi đình và thậm chí là những cơn đau tim bất chợt.

Như vậy, nụ cười không hẳn đem lại niềm vui mà chỉ là một lớp vải phủ lên quả bom cảm xúc tiêu cực có thể nổ tung bất cứ lúc nào. Vậy lý thuyết của James không chuẩn và các kết luận của tác giả "Quẳng gánh lo đi mà vui sống" quá vội vàng?

Chuyện con gà và quả trứng

Bạn có thể làm một thí nghiệm nhỏ: Đứng trước gương trong tâm trạng đang tồi tệ và thử nhoẻn cười. Thoạt nhiên nụ cười của bạn nom chẳng khác nào con sói nhe răng. Nhưng cứ kiên nhẫn để nụ cười một cách chân thành không dưới hai phút, bạn sẽ thấy tâm trạng mình thay đổi một cách kỳ diệu.

Các nhà khoa học cũng từng thực hiện thí nghiệm thế này: Những người tham gia thí nghiệm được yêu cầu ngậm một cây bút chì trong miệng trong khi xem các truyện cười và tranh biếm họa. Một nhóm sẽ ngậm bút bằng răng, khiến nét mặt có vẻ gần như cười, số còn lại thì ngậm bằng môi nên vẻ mặt hơi cau có.

Kết quả là sự đánh giá của nhóm thứ nhất về các truyện cười và tranh biếm họa ngộ nghĩnh hơn hẳn nhóm thứ hai. Hóa ra nét mặt, thậm chí do cố tình tạo ra, cũng ảnh hưởng không ít đến trạng thái cảm xúc của con người. Và đây là một sự khẳng định thật tuyệt cho lý thuyết của James

Dù chưa khẳng định được người ta cười vì vui hay cười vì cười thì nụ cười vẫn mang những giá trị không thể chối cãi. Nó đem đến xu hướng tích cực cho bất kỳ sự giao tiếp nào bởi một người nhoẻn cười trông sẽ dễ mến hơn và đáng tin cậy hơn, đặc biệt là khi nụ cười đó chân thành.

Một người cười ép thường sẽ chỉ chú tâm để đôi môi... xòe  ra mà quên mất phần trên của gương mặt, đặc biệt là đôi mắt. Khi bạn nhoẻn cười thực sự, các cơ chuyển động làm mắt nheo lại. Còn đôi mắt mở to kèm theo động tác nhe răng không chỉ gây cho người đối diện cảm giác không chân thành, mà còn gần như là đe dọa.

Cảm giác này có nguồn gốc từ cơ sở tiến hóa của con người. Ở loài khỉ, việc nhe răng và nhìn chằm chằm bằng đôi mắt mở lớn đồng nghĩa với tín hiệu đe dọa. Và ngược lại, đôi mắt tít lại trong thoáng chốc sẽ khiến nét mặt dịu đi, một dấu hiệu của sự thân thiện dành cho người đối diện.

Nụ cười và hạnh phúc gia đình

Nhiều anh chồng than thở: "Về nhà nhìn thấy cái mặt mất điện của vợ chỉ muốn xách xe chạy thẳng". Và cũng không ít chị vợ tâm sự: "Đi làm quần quật cả ngày, về nhà cắm đầu vào cơm nước, con cái, chồng chẳng động viên mà ngó cái mặt còn cau có, phát chán!"

Vậy đấy, ai cũng muốn nửa bên kia của mình tươi tỉnh và trong những gia đình hạnh phúc thì không thiếu vắng nụ cười. Khi mọi thành viên trong gia đình thường xuyên cười rạng rỡ thì ngôi nhà của họ sẽ lấp lánh niềm vui.

Bạn có thể tươi cười để tạo không khí vui tươi trong ngôi nhà mà không quên truy tìm nguồn cơn gây nên tâm trạng tồi tệ của mình cũng như của người thân. Giải quyết đến nơi đến chốn những rắc rối trong cuộc sống là để nụ cười của chính mình và những người thân yêu không bao giờ giả tạo, gắng gượng.

Tuy nhiên, nếu có những lúc không thể kiểm soát được, cảm xúc nóng giận, buồn chán của bạn hoặc người thân bùng nổ thì cũng chẳng phải là hạnh phúc gia đình bạn đã đến ngày tận thế. Sau cơn mưa trời lại sáng, rồi mọi thứ sẽ bình yên khi bạn biết tha thứ, biết chấp nhận một đôi điều bất ổn, hoặc vượt qua những thời khắc khó khăn của chình mình. Cuộc sống gia đình hạnh phúc lại giản dị như vậy đấy.

Theo Gia Đình Trẻ