Phi công Mỹ sinh tồn thế nào trong lúc chờ giải cứu?

Tạp chí Time phỏng vấn Chuẩn tướng Houston Cantwell và Thiếu tướng Thomas Kunkel của Mỹ về quy trình của một chiến dịch giải cứu chuẩn mực.

“Chúng tôi dành cả sự nghiệp để huấn luyện và chuẩn bị cho kịch bản này, vì vậy, không có lực lượng quân đội nào được đào tạo và chuẩn bị tốt hơn chúng tôi để thực hiện nhiệm vụ này”, ông Kunkel, người từng là phi công điều khiển trực thăng cứu hộ của quân đội Mỹ, khẳng định.

Những câu chuyện có thật

Năm 2003, phi công Ronald Young đang làm nhiệm vụ tại Iraq khi trực thăng Apache Longbow do anh điều khiển bị bắn rơi trong cuộc chiến do Mỹ tiến hành tại Iraq.

Chiếc trực thăng rơi xuống miền Trung Iraq, khi đó, Ronald Young khi đó mới 26 tuổi đã nhảy dù thoát hiểm rồi tìm nơi ẩn nấp. Lần đầu tiên trong đời, Young trải nghiệm cảm giác bản thân trở thành đối tượng bị săn đuổi.

“Không gì có thể kể lại trải nghiệm máy bay bị bắn rơi. Tôi thậm chí không kịp hiểu chuyện gì đang xảy ra. Người ta săn lùng tôi, tôi sợ rằng mình sẽ bị giết. Lúc đó, tôi nhận ra rằng tôi chỉ còn một mong muốn, đó là sống sót”, Young nói trong cuộc phỏng vấn với New York Times.

Phi công Ronald Young lên máy bay vận tải của Mỹ ở gần Baghdad, Iraq, hồi năm 2003 sau khi được trao trả cho lực lượng Mỹ. Ảnh: Reuters.

Sau khi bị các tay súng bắt giữ, Young bị giam giữ như tù binh chiến tranh và bị chuyển giao giữa các lực lượng tại Iraq. Cuối cùng, anh được rời Iraq thông qua một thỏa thuận giữa chính phủ Mỹ và lực lượng giam giữ anh.

Năm 1995, Thủy quân lục chiến Mỹ từng thực hiện chiến dịch giải cứu táo bạo trong vùng chiến sự Bosnia để đưa phi công mất tích, Đại úy Scott F. O’Grady, ra khỏi một khu rừng. Lực lượng cứu hộ đã đưa phi công tới nơi an toàn bằng trực thăng giữa làn hỏa lực tên lửa và súng máy của lực lượng đối địch.

Trước đó, Đại úy Scott F. O’Grady đã ẩn náu trong rừng suốt 6 đêm, trước khi các tín hiệu vô tuyến của ông cho phép lực lượng cứu hộ xác định vị trí và tiếp cận.

“Tôi luôn nghĩ về tương lai trong 6 ngày đó, tôi hiểu rằng không có gì đảm bảo ngày mai sẽ đến”, ông O’Grady nói với CNN. Khi ẩn náu trong rừng, ông đã ăn kiến để sống.

Những câu chuyện từng được chia sẻ xoay quanh các phi công Mỹ sống sót sau khi rơi máy bay đều cho thấy tâm lý sinh tồn trỗi dậy mạnh mẽ trong họ.

Các phi công quân sự Mỹ đều được huấn luyện trong chương trình SERE rất kỹ lưỡng, bao gồm các kỹ năng sinh tồn, tránh né, kháng cự và thoát thân.

Sau khi nhảy dù khỏi máy bay, phi công phải tìm ngay nơi an toàn để tránh bị lực lượng đối phương bắt giữ, sử dụng radio trong bộ trang bị để chia sẻ vị trí với quân đội Mỹ.

Trong trường hợp bị bắt hoặc trở thành con tin, phi công được huấn luyện kỹ năng kháng cự để đối phó với căng thẳng cực độ và hoạt động thẩm vấn, bao gồm cả khả năng bị tra tấn.

Theo phi công Ronald Young, trải nghiệm thực tế về những gì xảy ra sau khi máy bay bị bắn rơi giống như cuộc chiến mang tính sinh tồn giữa bản năng và ý thức.

“Adrenaline tăng vọt khủng khiếp. Đi kèm với đó là khả năng suy nghĩ cực kỳ rõ ràng, mạch lạc. Bạn nhận ra mình có cả một kho kiến thức trong đầu. Nhưng bạn đồng thời bắt đầu hành động theo bản năng sinh tồn. Bạn thấy mình như đang hoạt động theo một quy trình cơ học có sẵn, thực hiện lần lượt những việc cần làm một cách nhanh nhẹn ngoài sức tưởng tượng”, Young cho hay.

Phi công Mỹ làm gì để sống sót kể từ thời điểm nhảy dù?

Quân đội Mỹ biết một máy bay đã bị rơi, sau khi có ít nhất một thành viên trong phi hành đoàn tiến hành nhảy dù. Điều này sẽ ngay lập tức kích hoạt tín hiệu cảnh báo. Ưu tiên hàng đầu sau đó là xác định vị trí của các phi công.

“Thông tin quan trọng nhất là vị trí của phi công, nhưng thông tin này lại rất khó có được”, ông Kunkel nói. Lực lượng đối phương thậm chí có thể tung tin giả về vị trí của phi công mất tích.

Về phi công bị mắc kẹt, họ vốn được huấn luyện cho tình huống này, gọi tắt là chương trình SERE (Sinh tồn, Tránh né, Kháng cự, Thoát thân).

Chương trình SERE sẽ kích hoạt ngay lập tức như một phần bản năng đã “ăn vào máu” phi công sau khi họ nhảy dù. Trước mỗi nhiệm vụ chiến đấu, phi công cũng luôn tham gia các khóa huấn luyện bổ sung để đảm bảo các kỹ năng SERE được ôn lại đầy đủ.

Hai tiêm kích F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ trong lúc thực hiện nhiệm vụ. Ảnh: Reuters.

Các phi công được trang bị bộ sinh tồn mang theo khi nhảy dù khỏi máy bay, có thể bao gồm thiết bị radio để liên lạc với lực lượng Mỹ.

Khi xác định được vị trí phi công, một “gói giải cứu” sẽ được triển khai, bao gồm nhiều phương tiện và nhân sự, tùy thuộc vào điều kiện thực hiện việc giải cứu.

Theo ông Kunkel, trực thăng tiêu chuẩn được sử dụng cho nhiệm vụ kiểu này là HH-60W, được thiết kế dành riêng cho các nhiệm vụ cứu nạn. Một máy bay gây nhiễu điện tử cũng có thể được triển khai để bảo vệ chiến dịch.

Ngoài ra, máy bay A-10, loại máy bay bọc giáp hạng nặng được thiết kế để tấn công lực lượng mặt đất, sẽ bay theo hộ tống, cung cấp hỏa lực yểm trợ khi cần.

Có nhiều yếu tố có thể ảnh hưởng đến chiến dịch giải cứu. Việc giải cứu diễn ra vào ban ngày hay ban đêm có ảnh hưởng rất lớn. Chiến dịch ban ngày có thể trở thành cuộc chạy đua với lực lượng đối phương, vì hoạt động cứu hộ có thể dễ dàng làm lộ vị trí của phi công.

“Nếu đối phương biết chúng tôi sẽ gửi lực lượng cứu hộ đến, họ sẽ tìm cách bắn hạ lực lượng cứu hộ. Hoạt động lúc trời đêm giúp giảm rất nhiều rủi ro. Một yếu tố quan trọng khác là liệu phi công bị mắc kẹt có còn di chuyển được hay không. Nếu phi công không thể di chuyển được nữa, phạm vi giải cứu sẽ bị hạn chế nhiều”, ông Kunkel cho biết.

Trong trường hợp lần này, phi công có bị thương, nhưng vẫn có thể đi lại và đã lẩn trốn thành công trong vùng núi, một quan chức cho Axios biết.

Lực lượng cứu hộ cũng phải cân nhắc yếu tố thực địa, ví dụ nơi tiến hành giải cứu là rừng rậm hoặc có nhiều bụi cây dày, điều này có thể khiến trực thăng không thể hạ cánh. Trong trường hợp đó, họ có thể phải sử dụng thiết bị kéo người lên trực thăng.

Mối lo lớn nhất của ông Cantwell đối với chiến dịch giải cứu phi công của chiếc F-15E lần này là khả năng phi công bị bắt giữ cũng như khả năng sinh tồn trong điều kiện sa mạc khắc nghiệt, chẳng hạn như tìm nước uống và tìm nơi ẩn nấp.

Dù vậy, phi công bị mắc kẹt tại Iran đã vượt qua thử thách sinh tồn rất tốt, hợp tác hiệu quả trong chiến dịch cứu hộ phức tạp và khó khăn.

Ông Trump cho biết phi công vừa được giải cứu có bị thương, “nhưng sẽ ổn”. Một quan chức Mỹ cho biết chiến dịch giải cứu lần này do đơn vị biệt kích thực hiện với sự yểm trợ lớn, huy động hỏa lực mạnh, toàn bộ lực lượng rời khỏi Iran an toàn.

Trong chiến dịch giải cứu lần này, ngoài chiếc F-15E bị bắn rơi dẫn tới chiến dịch giải cứu, hai máy bay tham gia cứu hộ gồm một chiếc trực thăng Blackhawk và một tiêm kích A-10 cũng bị trúng hỏa lực Iran.

Dù không bị rơi trên lãnh thổ Iran, nhưng các sự việc này làm suy yếu các tuyên bố của ông Trump và Bộ trưởng Chiến tranh Hegseth về ưu thế tuyệt đối của Mỹ trên bầu trời Iran.

Đáp lại những nghi ngờ bắt đầu xuất hiện, theo Axios, ông Trump bắt đầu xây dựng lập luận rằng cả hai phi công của chiếc F-15E đều được giải cứu, không có binh sĩ Mỹ nào thiệt mạng trong chiến dịch cứu hộ, những điều này cho thấy quân đội Mỹ thực sự có “ưu thế và sự thống trị áp đảo trên không phận Iran”.