|
|
Hình ảnh từ vệ tinh chụp quang cảnh đảo Kharg. Ảnh: Reuters. |
Động thái này được đưa ra sau khi Tehran và Mỹ liên tục thực hiện các đợt tấn công trả đũa lẫn nhau trong đêm, giữa lúc các nỗ lực đàm phán hòa bình rơi vào bế tắc.
Trong tuyên bố trên nền tảng Truth Social sáng sớm thứ Năm theo giờ địa phương, ông Trump cảnh báo Mỹ sẽ giáng đòn tấn công cực mạnh vào Iran ngay trong đêm nay, đồng thời khẳng định hải quân, không quân, hệ thống radar, phòng không của Iran đã gần như bị xóa sổ.
Ông nhấn mạnh thêm: "Trong tương lai không xa, chúng tôi sẽ chiếm đảo Kharg cùng các điểm hạ tầng dầu mỏ khác và kiểm soát hoàn toàn thị trường dầu khí của họ, tương tự cách chúng tôi đã làm với Venezuela - điều đang mang lại hiệu quả cho cả hai phía".
Hai ngày qua, Mỹ và Iran đã liên tục thực hiện những đợt tấn công trả đũa trong đêm. Tổng thống Mỹ khẳng định các đợt oanh tạc sẽ tiếp tục diễn ra nếu một bản ghi nhớ hòa bình không được các bên thông qua.
Vì sao đảo Kharg của Iran quan trọng?
Nằm ngoài khơi bờ biển Iran, hòn đảo san hô này được coi là “huyết mạch” kinh tế của Tehran khi xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của quốc gia này.
Với diện tích bằng khoảng 1/3 Manhattan, đảo Kharg được giới chức Mỹ mô tả là "trung tâm của toàn bộ nguồn cung dầu Iran".
Hệ thống bến cảng dài vươn ra vùng nước sâu xung quanh đảo, đủ khả năng tiếp nhận các siêu tàu chở dầu, khiến nơi đây trở thành vị trí chiến lược trong việc phân phối năng lượng toàn cầu.
Ngoài ra, hòn đảo còn là nguồn thu nhập then chốt, đóng vai trò sống còn đối với ngân sách và mọi hoạt động của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Theo báo cáo của CNN đầu năm nay, các quan chức Nhà Trắng tin rằng việc chiếm giữ đảo Kharg sẽ khiến IRGC hoàn toàn cạn kiệt tài chính.
Dù trước đó từng cho rằng Kharg “không nằm trong danh sách ưu tiên”, nhưng ý định này của ông Trump đã xuất hiện từ lâu.
Ngay từ năm 1988, nhiều thập kỷ trước khi đắc cử tổng thống, ông đã từng chia sẻ với tờ The Guardian: “Chỉ cần một phát đạn bắn vào quân nhân hay tàu chiến của chúng ta, tôi sẽ xử lý đảo Kharg. Tôi sẽ tiến vào và chiếm lấy nó”.
Thách thức của chiến dịch đổ bộ
Chia sẻ với đài Fox News, ông Trump cho biết việc chiếm giữ đảo Kharg vốn là “ưu tiên” của cá nhân ông. "Tôi không biết liệu nước Mỹ có đủ kiên nhẫn cho việc này hay không. Tôi nghĩ người dân muốn thấy quân nhân chúng ta trở về nhà hơn", ông nói.
Theo thông tin từ CNN, quân đội Mỹ đã vạch ra kế hoạch chiếm giữ đảo Kharg từ nhiều tháng trước, nhưng liên tục phải tạm hoãn vì giới chức Lầu Năm Góc và chính quyền đánh giá chiến dịch này tiềm ẩn quá nhiều rủi ro.
Trong nội bộ Nhà Trắng và Lầu Năm Góc, quan điểm chung là việc chiếm được đảo Kharg - hoặc xóa sổ hoàn toàn hệ thống hạ tầng năng lượng trên đảo - sẽ khiến Iran rơi vào cảnh phá sản và suy yếu năng lực đến mức không thể tiếp tục chiến tranh.
Tuy nhiên, các quan chức cũng đã cảnh báo Tổng thống Trump rằng một chiến dịch như vậy đòi hỏi phải triển khai một lượng lớn bộ binh, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ gây thương vong nặng nề cho quân đội Mỹ.
| |
| Chiến dịch đổ bộ không phải một đòn đánh chớp nhoáng, mà có nguy cơ trở thành một cuộc đối đầu kéo dài, với chi phí ngày càng tăng. Ảnh: Reuters. |
Trước đó, ông thừa nhận rằng nếu thực hiện phương án chiếm giữ đảo Kharg, lực lượng Mỹ sẽ phải duy trì hiện diện tại đây trong một khoảng thời gian dài nhất định. Ông không chắc liệu công chúng Mỹ có còn “ý chí” cho một chiến dịch quân sự quy mô lớn như vậy không.
Chính vì vậy, Lầu Năm Góc và Nhà Trắng coi bất kỳ động thái nào nhằm chiếm đảo Kharg là phương án "bước ngoặt cuối cùng". Đây được xem là nỗ lực tối hậu có thể xoay chuyển cục diện cuộc chiến, nhưng đi kèm với cái giá rất đắt đỏ.
Iran giăng sẵn 'lưới lửa'
Tehran đã chủ động chuẩn bị cho kịch bản bị tấn công từ nhiều tháng qua. CNN đưa tin từ tháng 3, ngay sau các đợt tập kích của Mỹ, Iran đã giăng sẵn "lưới lửa" phòng không bằng cách tăng cường hàng loạt hệ thống tên lửa vác vai (MANPADS).
Bên cạnh đó, các nguồn tin cho biết quân đội Iran đã cài đặt dày đặc mìn sát thương và mìn chống tăng dọc theo đường bờ biển - những vị trí đổ bộ trọng yếu mà Mỹ bắt buộc phải vượt qua nếu phát lệnh tấn công trên bộ.
Trước đây, Mỹ từng nhiều lần không kích các cơ sở quân sự tại Kharg, nhưng có chủ đích tránh nhắm vào hạ tầng năng lượng trọng yếu.
Một số đồng minh của Tổng thống Trump đang đặt ra những nghi vấn nghiêm túc về sự cần thiết của chiến dịch này. Họ cho rằng ngay cả khi kiểm soát được hòn đảo, Mỹ vẫn chưa thể giải quyết triệt để các vấn đề tại eo biển Hormuz cũng như tầm ảnh hưởng của Iran đối với thị trường năng lượng toàn cầu.
Tổng thống Trump khẳng định Iran đang “khao khát đạt được một thỏa thuận”, trong khi bản thân ông cũng muốn “có một thỏa thuận ngay lúc này”.
Tuy nhiên, giới quan sát cảnh báo rằng chiến lược 'ngoại giao cưỡng ép' của Washington - sự kết hợp giữa đòn bẩy quân sự và áp lực kinh tế nhằm buộc Tehran tái đàm phán - đang tiềm ẩn những rủi ro mang tính hệ thống.
Mục tiêu của Mỹ là ép Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân, ngừng phát triển tên lửa đạn đạo và đảm bảo tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, những màn "ăn miếng trả miếng" hiện nay có nguy cơ biến thành một cuộc chiến tiêu hao dai dẳng. Chỉ một sai lầm nhỏ trong tính toán cũng đủ châm ngòi cho hiệu ứng domino, đe dọa làm rung chuyển an ninh không chỉ tại khu vực mà trên phạm vi toàn cầu.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này...