Ông Trump muốn gì từ tân lãnh đạo tình báo?

Trước khi được bổ nhiệm, ông Bill Pulte là Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang (FHFA) và không có kinh nghiệm đáng kể nào trong lĩnh vực tình báo, an ninh quốc gia hay hoạt động gián điệp. Sự lựa chọn của ông Trump khiến nhiều nghị sĩ ở cả hai đảng bất ngờ và đặt câu hỏi về năng lực của ông Pulte khi đảm nhiệm vị trí nhạy cảm nhất trong bộ máy an ninh Mỹ.

Ông Trump ưu tiên đồng thuận trong bộ máy

Khả năng gây bất ngờ và làm giới tinh hoa chính trị tại Washington phải sửng sốt từ lâu đã trở thành thế mạnh giúp Tổng thống Trump có được sự ủng hộ của cử tri.

Vì vậy, ngày 3/6, việc ông Trump đưa ông Bill Pulte vào vị trí quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia (DNI) được xem là một bước đi mang đậm dấu ấn chính trị của ông.

Nhiều thượng nghị sĩ thuộc cả hai đảng công khai bày tỏ sự khó hiểu trước quyết định này, bởi ông Pulte không có kinh nghiệm rõ ràng trong lĩnh vực tình báo, gián điệp hay an ninh quốc gia.

Ông Bill Pulte vừa được bổ nhiệm làm quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ. Ảnh: Reuters.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa Susan Collins cho rằng có lẽ ông Pulte còn chưa từng được cấp quyền tiếp cận thông tin mật.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Mark Warner, Phó Chủ tịch Ủy ban Tình báo Thượng viện, nhận định: “Người dân Mỹ có đủ mọi lý do để lo ngại khi người chịu trách nhiệm giám sát thông tin tình báo, từ chống khủng bố đến các mối đe dọa can thiệp từ nước ngoài, lại được lựa chọn dựa trên mức độ phù hợp với định hướng của Tổng thống, thay vì kinh nghiệm chuyên môn”.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Jack Reed, thành viên Dân chủ cao cấp nhất trong Ủy ban Quân vụ Thượng viện, gọi ông Pulte là người thiếu năng lực nhất từng được giao vị trí quan trọng nhất trong cộng đồng tình báo Mỹ.

Ông Jack Reed cho rằng việc Tổng thống Trump xây dựng một đội ngũ ít có xu hướng phản biện các quyết định của Nhà Trắng là một trong những nguyên nhân khiến Mỹ bị cuốn vào cuộc chiến với Iran.

Do được bổ nhiệm vị trí quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia, ông Pulte không cần Thượng viện phê chuẩn và có thể giữ chức vụ ít nhất 210 ngày, tức kéo dài qua cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào tháng 11.

Đây là lý do khiến phe Dân chủ đặc biệt lo ngại về khả năng Nhà Trắng sẽ tìm cách gia tăng sức ảnh hưởng đối với các cơ quan tình báo ở một thời điểm chính trị nhạy cảm.

Ông Trump gây sửng sốt khi lựa chọn bổ nhiệm ông Bill Pulte làm quyền Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ. Ảnh: Reuters.

Theo luật pháp Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ là quan chức tình báo cấp cao nhất của đất nước. Người giữ chức vụ này phải báo cáo Tổng thống về các nguy cơ tấn công khủng bố, đánh giá động thái của đối thủ trong các cuộc chiến mà Mỹ tham gia, giám sát các hoạt động phản gián tuyệt mật và xin phê chuẩn cho các chiến dịch bí mật.

Vị trí Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ được lập ra sau vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001. Vụ khủng bố từng khiến 2.977 người thiệt mạng tại Washington, New York và Pennsylvania. Khi đó, các đối tượng không tặc đã lợi dụng lỗ hổng xuất phát từ sự phối hợp yếu kém giữa các cơ quan tình báo Mỹ.

Trong bối cảnh Mỹ đang tham chiến tại Iran, có nhiều ý kiến lo ngại rằng việc bổ nhiệm ông Pulte sẽ làm suy giảm năng lực thực hiện sứ mệnh cốt lõi của Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia.

Đạo luật thành lập Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia quy định người đứng đầu, tức Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ, phải có “kinh nghiệm sâu rộng về an ninh quốc gia”.

Ông Trump lập luận trên mạng xã hội rằng ông Pulte có “kinh nghiệm sâu sắc trong việc quản lý những vấn đề nhạy cảm nhất của nước Mỹ”, bao gồm sự ổn định của thị trường tài chính và khối tài sản trị giá 10.000 tỷ USD của Fannie Mae (Hiệp hội Thế chấp Quốc gia Liên bang) và Freddie Mac (Tập đoàn Cho vay Thế chấp Nhà ở Liên bang).

Tuy nhiên, dù có sự nghiệp thành công trong lĩnh vực tài chính, hồ sơ của ông Pulte vẫn khiến nhiều nghị sĩ Mỹ thấy khó đáp ứng yêu cầu mà luật pháp đặt ra đối với vị trí Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ.

Cách dùng người của ông Trump

Dù thông tin bổ nhiệm gây ra nhiều tranh cãi, ông Pulte vẫn được xem là lựa chọn hoàn hảo đối với ông Trump. Trong hệ sinh thái chính trị của ông Trump, việc thiếu những tiêu chuẩn truyền thống đôi khi lại trở thành lợi thế.

Trong việc bổ nhiệm ông Pulte, Tổng thống Mỹ tiếp tục gửi đi thông điệp rằng ông vẫn là người chuyên thách thức các chuẩn mực và trật tự cũ.

Một trong những thông điệp trung tâm của phong trào MAGA (Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại) do ông Trump khởi xướng là niềm tin rằng: Giới quan chức chuyên nghiệp và giới tinh hoa chính trị của Mỹ lâu nay đã cản trở ý chí của người dân Mỹ.

Việc lựa chọn những nhân sự có phần “amateur” cho một số vị trí khiến ông Trump thể hiện ông là người dám thách thức trật tự cũ, cách thức vận hành cũ.

Trong bối cảnh Mỹ đang tham chiến tại Iran, có nhiều ý kiến lo ngại về việc bổ nhiệm ông Pulte vào vị trí nhạy cảm nhất trong bộ máy an ninh Mỹ. Ảnh: Reuters.

Ông Pulte được xem là một đồng minh thân cận của ông Trump, thường xuyên xuất hiện trong nhóm cố vấn và cộng sự gần gũi tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago.

Trên cương vị Giám đốc Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang, ông Pulte từng gửi các kiến nghị hình sự tới Bộ Tư pháp, cáo buộc một số đối thủ chính trị của ông Trump đã gian lận thế chấp.

Việc bổ nhiệm ông Pulte cũng phản ánh sự thay đổi trong cách lựa chọn nhân sự của ông Trump.

Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump bổ nhiệm ông Dan Coats làm người đứng đầu cộng đồng tình báo Mỹ. Ông Dan Coats là một cựu Thượng nghị sĩ Cộng hòa được đánh giá cao, nhưng thường xuyên bất đồng với Tổng thống.

Sau kinh nghiệm từ nhiệm kỳ đầu, ông Trump hiện không còn muốn lặp lại tình trạng các quan chức cấp cao do mình bổ nhiệm lại tìm cách kiềm chế mình. Ông Pulte được xem là một phần của xu hướng bổ nhiệm đó.

Sau kinh nghiệm từ nhiệm kỳ đầu, ông Trump được cho là ưu tiên những quan chức có quan điểm điều hành nhất quán với Nhà Trắng, thay vì những nhân vật thường xuyên bất đồng với Tổng thống.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi gần đây, ông Trump phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn, kể cả từ chính những đồng minh chính trị, đặc biệt trong vấn đề Iran.

Nếu phản ứng từ Thượng viện là thước đo, khả năng ông Pulte được phê chuẩn chính thức cho vị trí Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ là rất thấp.

Theo CNN, với cách bổ nhiệm nhân sự gây bàn tán như thế này, Tổng thống Mỹ cho thấy phần còn lại của nhiệm kỳ hai vẫn sẽ còn nhiều điều bất ngờ.