Cha mẹ cần sàng lọc các nguồn thông tin đáng tin cậy trước khi áp dụng chúng cho việc chăm sóc và giáo dục con cái. Ảnh minh họa: Pexels.

Thực ra, điều này không chỉ giới hạn trong câu chuyện về rối loạn phổ tự kỷ. Chúng ta đang sống trong một xã hội quá tải thông tin. Khi chúng ta còn nhỏ, việc thiếu thông tin mới là vấn đề. Cha mẹ chúng ta không biết phải làm gì, không biết cách sơ cứu khi trẻ bị sốt cao, co giật hay nghẹt đường thở.

Ngay cả những kiến thức cơ bản trong việc nuôi dạy con như: Nên trò chuyện, chơi với con ra sao, làm gì khi con mắc lỗi, trẻ đang cảm thấy thế nào… họ cũng hoàn toàn không biết. Cha mẹ chúng ta nuôi con dựa trên cách nuôi dạy của thế hệ trước, của cha mẹ, họ hàng và thông qua những câu chuyện được truyền miệng trong dân gian.

Thời đại thiếu hụt thông tin cũng có vấn đề, nhưng thời đại quá tải thông tin cũng tồn tại không ít vấn đề. Ngày nay, việc chọn lọc được thông tin đúng và hữu ích giữa một biển thông tin tràn ngập đã trở thành một kỹ năng rất quan trọng.

Những nội dung có vẻ hấp dẫn, tiêu đề gây tò mò hay các video được cắt ghép từ bài viết của chuyên gia, tất cả đều được thiết kế để đánh trúng hiệu quả nỗi bất an, một đặc tính cố hữu của con người. Và những bậc cha mẹ bận rộn, mệt mỏi, nóng lòng vì con thường là những người dễ bị cuốn theo những nội dung như vậy nhất.

Vậy thì trong thời đại này, chúng ta nên có thái độ như thế nào? Chúng ta sẽ đối đầu hay trốn tránh? Chúng ta có nên đối mặt với thông tin và phản bác, hay chỉ chấp nhận và tin theo? Chúng ta có nên bỏ qua thông tin và xu thế thời đại, để nuôi con theo cách của riêng mình? Những bậc cha mẹ quyết tâm chiến đấu với dòng chảy thông tin đã bắt đầu hành trình học hỏi. Họ không chỉ đọc sách chuyên môn, mà còn tìm đọc cả các bài nghiên cứu khoa học.

Thậm chí, họ không hoàn toàn tin tưởng vào lời nói của những người được gọi là “chuyên gia nuôi dạy trẻ”, mà tự biến mình thành những “chuyên gia nghiệp dư”.

Tôi đã làm công việc khám chữa bệnh được 14 năm. Tuy nhiên, tôi cảm nhận rõ ràng hơn bao giờ hết những thay đổi nhanh chóng trong xu hướng nuôi dạy trẻ, hình ảnh của các bậc phụ huynh hiện đại, và cả những giá trị quan trong việc nuôi dạy con cái.

Các bậc phụ huynh ngày nay không còn thụ động như trước. Họ chủ động tìm kiếm, học hỏi, và tri thức của họ đôi khi ngang tầm với các chuyên gia. Ban đầu, tôi cảm thấy khá ngỡ ngàng. Tôi tự hỏi: “Họ đã học hết những thứ này từ khi nào? Thời đại ngày nay đang thực sự thay đổi rồi.”

Trong số các bậc phụ huynh đến phòng khám, vẫn có những người đến vì được người khác giới thiệu, hoặc sau khi phát sinh một số triệu chứng thì mới tìm đến bệnh viện mà không có bất kỳ thông tin nào.

Tuy nhiên, ngày càng có nhiều phụ huynh tìm đến để kiểm chứng thông tin mình có là đúng hay sai, áp dụng thế nào cho phù hợp, liệu phương pháp nuôi dạy hiện tại có chính xác hay không, và họ đến để tìm kiếm những phương pháp khoa học, cụ thể hơn.

Cùng với sự thay đổi đó, vai trò của tôi, một chuyên gia tâm lý, cũng đang dần thay đổi. Lĩnh vực tư vấn và giáo dục cha mẹ đã mở rộng đến mức đôi khi tôi phải tự hỏi liệu mình có cần hướng dẫn cho họ từ A đến Z không, hay chỉ đơn giản là đưa ra các tình huống đa dạng rồi cùng nhau trao đổi, thảo luận và đưa ra giải pháp phù hợp nhất.

Ngược lại, cũng có những bậc phụ huynh chọn không chống lại cơn lũ thông tin, mà trốn tránh nó. Họ cho rằng việc các bậc cha mẹ ngày nay học quá nhiều là điều kỳ quặc: “Ngày xưa đâu cần biết mấy thứ này vẫn nuôi dạy con tốt mà,” và tự đưa ra một lý do hợp lý để thuyết phục bản thân rằng không biết gì cũng không sao. Tất nhiên, cũng có những phụ huynh dù không có nhiều thông tin, nhưng dựa vào kinh nghiệm sống và nguyên tắc riêng vẫn nuôi dạy con tốt.