|
|
Bà Peggy Whitson là nữ phi hành gia nắm giữ kỷ lục về thời gian ở ngoài không gian. Ảnh: NASA. |
Mới đây, NASA thông báo phi hành gia Suni Williams, một trong hai phi hành gia có chuyến bay thử nghiệm dự kiến kéo dài 10 ngày nhưng phải lưu lại Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) tới 9 tháng, đã chính thức nghỉ hưu sau 27 năm gắn bó, theo The Guardian.
Trong sự nghiệp của mình, bà Williams lập kỷ lục là nữ phi hành gia có tổng thời gian đi bộ ngoài không gian nhiều nhất với hơn 62 giờ qua 9 lần thực hiện. Bà cũng được mệnh danh là một trong những nữ phi hành gia vĩ đại nhất của ngành hàng không vũ trụ, cùng với Peggy Whitson và Sally Ride.
Suni Williams
Suni Williams (tên đầy đủ là Sunita Williams) sinh ngày 19/9/1965, tại Euclid, bang Ohio, Mỹ. Bà theo học Học viện Hải quân Mỹ từ năm 1983, được phong hàm thiếu úy năm 1987 và bắt đầu sự nghiệp phi công tại Bộ Tư lệnh Huấn luyện Hàng không Hải quân.
Khi được tuyển chọn vào chương trình phi hành gia, bà Williams đang phục vụ trên tàu USS Saipan. Bà hoàn thành bằng thạc sĩ quản lý kỹ thuật tại Viện Công nghệ Florida năm 1995 và chính thức bước vào chương trình huấn luyện phi hành gia từ năm 1998.
 |
| Phi hành gia Suni Williams mới nghỉ hưu vào tháng 12/2025. Ảnh: NASA. |
Chuyến bay đầu tiên của bà Williams lên ISS diễn ra ngày 9/12/2006 trên tàu con thoi Discovery (STS-116). Bà là phi hành gia người Mỹ gốc Ấn Độ thứ hai bay vào không gian, sau phi hành gia Kalpana Chawla.
Nữ phi hành gia đảm nhiệm vai trò kỹ sư chuyến bay của các đoàn thám hiểm 14 và 15, thực hiện 4 chuyến đi bộ ngoài không gian với tổng thời gian hơn 29 giờ và lưu trú trên quỹ đạo hơn 195 ngày - đều là kỷ lục đối với nữ phi hành gia vào thời điểm đó.
Năm 2012, bà tiếp tục bay tới ISS trên tàu Soyuz TMA-05M, giữ vai trò kỹ sư chuyến bay của đoàn thám hiểm 32 và sau đó trở thành chỉ huy đoàn thám hiểm 33. Trong chuyến bay này, Williams thực hiện thêm 3 chuyến đi bộ ngoài không gian, nâng tổng thời gian hoạt động ngoài ISS của bà lên hơn 50 giờ, đồng thời hoàn thành một cuộc thi ba môn phối hợp trên quỹ đạo. Hai chuyến bay đầu tiên giúp bà tích lũy hơn 321 ngày trong không gian.
Năm 2015, bà Williams được chọn tham gia các chuyến bay thử nghiệm đầu tiên trong chương trình thương mại của NASA. Đến năm 2024, bà đảm nhiệm vai trò phi công trong chuyến bay thử nghiệm có người lái đầu tiên của tàu Starliner do Boeing phát triển.
Do sự cố kỹ thuật, nhiệm vụ dự kiến kéo dài một tuần đã biến thành 286 ngày lưu trú trên ISS. Nữ phi hành gia trở về Trái Đất ngày 18/3/2025, nâng tổng thời gian của bà trong không gian lên 608 ngày - nhiều thứ hai trong lịch sử các phi hành gia NASA, chỉ sau phi hành gia Peggy Whitson.
Peggy Whitson
Peggy Whitson (sinh ngày 9/2/1960 tại Mount Ayr, bang Iowa, Mỹ) là nhà hóa sinh và phi hành gia người Mỹ, nữ chỉ huy đầu tiên của Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và là người nắm giữ kỷ lục về tổng thời gian ở ngoài không gian trong số các phi hành gia Mỹ cũng như các nữ phi hành gia với khoảng 666 ngày.
Theo NASA, bà Whitson tốt nghiệp cử nhân Sinh học và Hóa học tại vào năm 1981, sau đó nhận bằng tiến sĩ hóa sinh tại Đại học Rice vào năm 1985. Từ năm 1986, bà làm việc tại Trung tâm Vũ trụ Johnson (JSC) của NASA với vai trò nghiên cứu viên, rồi đảm nhiệm vị trí Trưởng nhóm Nghiên cứu Hóa sinh tại KRUG International - đơn vị phụ trách khoa học y sinh của NASA.
 |
| Bà Peggy dành khoảng 666 ngày ở ngoài không gian trong suốt sự nghiệp của mình. Ảnh: BBC. |
Peggy Whitson bắt đầu huấn luyện phi hành gia vào tháng 8/1996. Sau hai năm đào tạo, bà đảm nhiệm các vị trí kỹ thuật trước khi thực hiện chuyến bay đầu tiên vào không gian ngày 5/6/2002.
Trong gần 185 ngày trên quỹ đạo, nữ phi hành gia tiến hành hơn 20 thí nghiệm về vi trọng lực và khoa học sự sống, được chỉ định là sĩ quan khoa học ISS đầu tiên của NASA và thực hiện một chuyến đi bộ ngoài không gian. Bà trở về Trái Đất ngày 7/12/2002.
Chuyến bay thứ hai diễn ra vào tháng 10/2007 trên tàu Soyuz TMA-11, khi bà Whitson giữ vai trò chỉ huy Đoàn thám hiểm 16. Trở thành nữ chỉ huy đầu tiên của ISS, bà giám sát quá trình mở rộng không gian sinh hoạt và làm việc trên trạm, đồng thời thực hiện 5 chuyến đi bộ ngoài không gian trong sứ mệnh kéo dài sáu tháng. Dù chuyến hạ cánh gặp sự cố kỹ thuật và lệch điểm rơi hàng trăm km, bà may mắn không bị thương quá nặng.
Đến năm 2016, nữ phi hành gia tiếp tục thực hiện chuyến bay thứ ba tới ISS trên tàu Soyuz MS-03. Bà trở thành chỉ huy đoàn thám hiểm 51 vào tháng 4/2017 và thực hiện thêm 4 chuyến đi bộ ngoài không gian.
Do điều chỉnh kế hoạch phóng của Nga, nhiệm vụ của bà được kéo dài thêm 3 tháng và trở về Trái Đất vào ngày 3/9/2017, sau 289 ngày trên quỹ đạo, lập kỷ lục chuyến bay đơn lẻ dài nhất của một phụ nữ vào thời điểm đó và trở thành nữ phi hành gia lớn tuổi nhất bay vào không gian ở tuổi 57.
Tổng cộng, bà Whitson đã thực hiện 10 chuyến đi bộ ngoài không gian với thời lượng 60 giờ 21 phút và nghỉ hưu năm 2018. Sau đó, bà gia nhập Axiom Space, tiếp tục chỉ huy các sứ mệnh thương mại tới ISS.
Sally Ride
Sally Ride (26/5/1951 - 23/7/2012) là phi hành gia người Mỹ, cũng là người phụ nữ Mỹ đầu tiên bay vào không gian. Trước bà, chỉ có 2 nữ phi hành gia từng thực hiện chuyến bay vũ trụ là Valentina Tereshkova (1963) và Svetlana Savitskaya (1982), đều thuộc Liên Xô cũ.
Chuyến bay lịch sử của bà Sally Ride năm 1983 đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong hành trình khẳng định vai trò của phụ nữ trong lĩnh vực hàng không vũ trụ.
 |
| Bà Sally Ride là nữ phi hành gia người Mỹ đầu tiên bay vào không gian. Ảnh: NASA. |
Sinh ra tại bang California, bà Ride sớm bộc lộ năng khiếu thể thao, đặc biệt là quần vợt. Dù từng cân nhắc theo đuổi sự nghiệp quần vợt chuyên nghiệp, bà lại rẽ hướng sang khoa học khi theo học Đại học Stanford. Tại đây, bà nhận bằng cử nhân Tiếng Anh và Vật lý năm 1973, tiếp tục lấy bằng thạc sĩ năm 1975 và tiến sĩ Vật lý năm 1978.
Năm 1977, khi đang là nghiên cứu sinh tiến sĩ và trợ giảng vật lý laser tại Stanford, Sally Ride nộp đơn gia nhập NASA, đúng thời điểm cơ quan này lần đầu mở cửa cho phụ nữ tham gia đội ngũ phi hành gia. Năm 1978, bà được tuyển chọn trong nhóm 35 phi hành gia mới, gồm 6 phụ nữ và bắt đầu chương trình huấn luyện khắt khe.
Ngày 18/6/1983, bà Sally Ride bay vào không gian trên tàu Challenger, trở thành người phụ nữ Mỹ đầu tiên thực hiện kỳ tích này. Trong chuyến bay kéo dài 6 ngày, bà tham gia triển khai hai vệ tinh viễn thông và tiến hành nhiều thí nghiệm khoa học.
Nữ phi hành gia tiếp tục bay lần thứ hai vào tháng 10/1984 trong sứ mệnh STS-41G, cũng trên tàu Challenger. Đây là chuyến bay lịch sử khi lần đầu có hai phụ nữ cùng tham gia phi hành đoàn. Bà Ride tiếp tục đảm nhiệm vận hành cánh tay robot để triển khai vệ tinh.
Sau thảm họa Challenger năm 1986, cựu sinh viên Stanford tham gia ủy ban điều tra tai nạn. Rời NASA một năm sau đó, bà Ride trở thành giáo sư vật lý tại Đại học California, San Diego, đồng thời tích cực thúc đẩy giáo dục khoa học, đặc biệt cho nữ sinh.
Năm 2012, phi hành gia Sally Ride qua đời vì ung thư tuyến tụy. Năm 2013, bà được truy tặng Huân chương Tự do Tổng thống, ghi nhận những đóng góp bền bỉ cho khoa học, giáo dục và bình đẳng giới trong lĩnh vực hàng không vũ trụ.
Sách dành cho thời thanh xuân đã qua của bạn
Dành cho những độc giả muốn hoài niệm về một thời thanh xuân đã qua (hoặc chưa từng qua), mục Giáo dục trân trọng giới thiệu Ai đó chạy cùng ta, câu chuyện về tình yêu, về tuổi trẻ "tuột xích", về hành trình trưởng thành, đặt trong bối cảnh xã hội hiện đại; hay Nắp biển, một lời tự sự của người ưa hoài niệm trong những khoảnh khắc cô đơn chỉ biết nhớ về những điều đã cũ; hoặc thân thuộc hơn, 8 bộ manga nổi tiếng về chủ đề thanh xuân.
