Những món Tết ngon nhưng dễ gây 'quá tải'

Mâm cỗ ngày nay không chỉ phong phú mà còn có xu hướng đậm đà, nhiều thịt và chất béo hơn so với nhu cầu thực tế của cơ thể. Ảnh: Phương Anh.

Trong ký ức của nhiều gia đình Việt, mâm cỗ Tết không chỉ là bữa ăn ngày đầu năm mà còn là biểu tượng của sự đủ đầy, sung túc và sum họp. Những món ăn quen thuộc được chuẩn bị công phu, bày biện trang trọng như một cách gửi gắm mong ước về một năm mới ấm no, trọn vẹn.

Tuy nhiên, cùng với sự thay đổi trong điều kiện sống và thói quen ăn uống, mâm cỗ ngày nay không chỉ phong phú hơn mà còn có xu hướng đậm đà, nhiều thịt và chất béo hơn so với nhu cầu thực tế của cơ thể.

Ngon miệng nhưng dễ hại sức khỏe

Theo bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - Cơ sở 3, nếu xét về thành phần dinh dưỡng, nhiều món ăn truyền thống trong dịp Tết vốn có hàm lượng muối và chất béo cao.

Các món như giò chả, nem, dưa hành, củ kiệu đều sử dụng nhiều muối trong quá trình chế biến để tạo vị và bảo quản. Trong khi đó, các món chính như thịt kho, thịt đông, chả chiên, nem rán lại giàu mỡ động vật và dầu chiên.

Khi những món ăn này được sử dụng liên tục trong nhiều ngày Tết, từ bữa cơm gia đình đến các bữa tiệc gặp gỡ, lượng muối và chất béo tích lũy trong cơ thể rất dễ vượt mức khuyến nghị.

"Tình trạng này càng dễ xảy ra khi nhiều người có xu hướng ít vận động hơn trong kỳ nghỉ dài, khiến năng lượng tiêu hao giảm nhưng lượng nạp vào lại tăng lên", bác sĩ Hiền nói.

Việc ăn quá mặn kéo dài có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Theo BS Hiền, chế độ ăn nhiều muối làm tăng nguy cơ tăng huyết áp do cơ thể giữ nước, gây phù và tạo thêm gánh nặng cho tim và thận. Đối với những người có sẵn bệnh nền như tăng huyết áp, bệnh thận mạn hoặc bệnh tim mạch, nguy cơ xuất hiện biến chứng trong và sau Tết là điều không hiếm gặp.

Việc ăn quá mặn kéo dài có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Ảnh: Bếp Mộc Miên.

Bên cạnh đó, việc tiêu thụ nhiều chất béo, đặc biệt là mỡ động vật và các món chiên rán, cũng dễ gây ra các vấn đề về tiêu hóa. Nhiều người thường cảm thấy đầy bụng, khó tiêu sau những bữa ăn nhiều thịt và dầu mỡ.

Về lâu dài, chế độ ăn giàu chất béo còn làm tăng nguy cơ rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ và khiến các bệnh chuyển hóa như đái tháo đường, gout trở nên nặng hơn.

Vị chuyên gia nhấn mạnh ở người cao tuổi, hệ tiêu hóa thường kém thích nghi hơn so với người trẻ, vì vậy các biểu hiện như chậm tiêu, đầy bụng hay mệt mỏi sau khi ăn nhiều chất béo, nhiều muối càng dễ xuất hiện rõ rệt. Đây cũng là nhóm đối tượng cần đặc biệt chú ý đến chế độ ăn uống trong dịp lễ Tết.

Dù vậy, bác sĩ Hiền cũng cho rằng Tết không phải là thời điểm cần kiêng khem quá mức. Điều quan trọng là ăn uống có chọn lọc và điều độ để vừa giữ được niềm vui sum họp, vừa bảo vệ sức khỏe.

Mỗi người nên giảm bớt các món quá mặn, chỉ ăn lượng vừa phải giò chả, thịt mỡ và các món chiên. Việc thưởng thức một chút để cảm nhận hương vị truyền thống là hoàn toàn hợp lý, nhưng không nên ăn liên tục trong nhiều bữa

Phòng bệnh đường tiêu hóa dịp Tết

Dịp Tết, thời tiết trong nước thường rơi vào trạng thái cực đoan: nồm ẩm ở miền Bắc hoặc nắng nóng gay gắt tại miền Nam, tạo điều kiện lý tưởng cho các loại vi khuẩn đường tiêu hóa bùng phát mạnh mẽ.

Các món ăn truyền thống giàu đạm và tinh bột như bánh chưng, thịt kho hột vịt, thịt đông hay giò chả vốn rất "nhạy cảm", dễ dàng trở thành môi trường nuôi cấy vi sinh vật nếu không được bảo quản đúng cách.

Các tác nhân "nguy hiểm" thường trực trên bàn tiệc phổ biến là Salmonella và E. coli, thường xuất hiện trong thịt gia cầm, trứng hoặc do nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín, gây ra tình trạng tiêu chảy cấp, sốt và nôn mửa dữ dội.

Độc tố tụ cầu (Staphylococcus aureus) thường phát triển nhanh trong các món nguội như giò chả, xôi nếu bị nhiễm từ tay người chế biến hoặc để ở nhiệt độ phòng quá lâu, dẫn đến ngộ độc cấp tính chỉ sau vài giờ.

Nấm mốc Aspergillus đặc biệt nguy hiểm trên bánh chưng, bánh tét bị mốc. Độc tố Aflatoxin từ nấm mốc này không chỉ gây ngộ độc tức thời mà còn tích tụ, đe dọa trực tiếp đến tế bào gan.

Để bảo vệ gia đình, mọi người cần đặc biệt nhấn mạnh 3 nguyên tắc "vàng":

Quy tắc 2 giờ: Tuyệt đối không để thức ăn đã nấu chín ở nhiệt độ phòng quá 2 tiếng để tránh vi khuẩn nhân bản theo cấp số nhân.

Phân tách sống - chín: Việc để thịt cá tươi sống cạnh đồ ăn chín là con đường ngắn nhất dẫn đến nhiễm chéo vi khuẩn.

Nhiệt độ an toàn: Khi sử dụng lại, thực phẩm phải được hâm nóng đồng nhất đạt ít nhất 70°C để tiêu diệt triệt để các độc tố đã hình thành.