Những cuộc tình khuấy động cung đình Việt

Chuyện tình vua chúa hoàng tộc Việt Nam - cuốn sách của TS Hán Nôm Đinh Công Vĩ - lựa chọn cách tiếp cận các mối tình vua chúa, hoàng tộc để xâu chuỗi hơn bốn nghìn năm lịch sử Việt Nam. Từ Lạc Long Quân - Âu Cơ đến thời nhà Nguyễn, các câu chuyện được sắp xếp theo dòng thời gian, tạo thành một mạch kể xuyên suốt tiến trình lịch sử.

Những mối tình

Tác phẩm chia làm hai phần. Phần đầu là những mối tình buổi “bình minh” của Việt tộc, mang đậm màu sắc huyền thoại như Sơn Tinh - Mỵ Nương, Chử Đồng Tử - Tiên Dung, Mỵ Châu - Trọng Thủy... Phần sau bước vào lịch sử thành văn, từ sau chiến thắng của Ngô Quyền đến khi chế độ phong kiến kết thúc.

Sách Chuyện tình vua chúa hoàng tộc Việt Nam do NXB Phụ nữ Việt Nam phát hành. Ảnh: B.B.

Tác giả sử dụng ba nguồn chính để thực hiện sách: chính sử, dã sử - truyền thuyết dân gian và hệ thống gia phả, thần tích. Trong đó, Đại Việt sử ký toàn thư giữ vai trò nền tảng, được đối chiếu với nhiều bộ sử khác để chọn lọc chi tiết.

Các nguồn điền dã, truyện kể, bài vè truyền khẩu... cũng được sử dụng.

Việc đối chiếu nhiều nguồn trở thành một cách tiếp cận nhằm soi lại những điểm còn chưa sáng tỏ, thậm chí còn khuất lấp trong chính sử. Gia phả, thần tích và cả việc thờ tự trong dân gian cũng được xem là căn cứ tham khảo, bởi cách đánh giá của cộng đồng qua thời gian phần nào phản ánh số phận của nhân vật lịch sử.

Từ nền tảng đó, tác giả không chỉ kể lại các câu chuyện, mà còn đưa ra những kiến giải về mỗi mối tình, giai thoại.

Những cuộc tình khuấy động chốn cung đình

Nếu phần đầu của cuốn sách đi từ lớp huyền thoại và truyền thuyết, thì phần sau mở ra một không gian tư liệu dày đặc hơn.

Trường hợp Dương thị (Dương Vân Nga) là một ví dụ tiêu biểu. Chính sử chỉ ghi “Dương thị”, trong khi tên “Dương Vân Nga” xuất hiện muộn trong văn học, đặc biệt từ vở kịch của Trúc Đường giai đoạn 1965-1968. Từ khác biệt này, cuốn sách đặt các nguồn chính sử, truyền thuyết, bài vè và hệ thống thờ tự dân gian cạnh nhau để nhìn lại biến động đầu thời Đinh - Tiền Lê.

Sang các triều đại sau, các câu chuyện trong hậu cung tiếp tục cho thấy mối liên hệ phức tạp giữa tình cảm cá nhân và cấu trúc quyền lực. Một số ghi chép cho thấy yếu tố bi kịch, ghen tuông và biến động nội cung, trong khi các tư liệu khác lại đặt chúng trong bối cảnh chiến lược hôn nhân và chính trị dòng tộc.

Phân cảnh Tống Thị (Kim Hiền đóng) vào yết Chúa Nguyễn Phúc Lan tại phủ Kim Long (Trọng Hải đóng). Phim Mỹ nhân của Đạo diễn Đinh Thái Thụy.

Ở một lát cắt khác, thời các chúa Nguyễn xuất hiện nhân vật Tống Thị - người được mô tả trong nhiều nguồn như một phụ nữ tài sắc, có ảnh hưởng lớn đến phủ chúa. Các ghi chép và diễn giải khác nhau đều thống nhất ở một điểm: vai trò của bà vượt ra khỏi khuôn khổ hậu cung thông thường.

Nhận xét về cuốn sách, nhà văn Hoàng Quốc Hải cho rằng đây là tác phẩm đề cập lịch sử bằng những câu chuyện “dễ đọc, dễ nhớ, dễ kể lại”, đồng thời cung cấp thêm tư liệu cho nghiên cứu và sáng tác.