Từ tháng 10, hàng loạt quy định mới sẽ bắt đầu có hiệu lực, tác động trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, thị trường và người dân. Đáng chú ý là các chính sách liên quan đến phát triển đô thị, quản lý thị trường bất động sản, hoạt động xuất nhập khẩu, doanh nghiệp FDI, tổ chức tín dụng, bảo hiểm nông nghiệp và quản lý tiền tệ.
Luật Phát triển đô thị thêm dư địa hút đầu tư, phát triển bất động sản
Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/10 được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý mới cho phát triển đô thị, huy động nguồn lực xã hội và thúc đẩy đầu tư hạ tầng, bất động sản.
Một trong những điểm đáng chú ý là tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương trong quản lý và phát triển đô thị. Việc này giúp địa phương chủ động hơn trong quy hoạch, chuẩn bị và triển khai dự án, đồng thời rút ngắn thủ tục, giảm chi phí và nâng hiệu quả sử dụng vốn.
Luật cũng mở cơ sở pháp lý cho các mô hình phát triển đô thị mới như đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), đô thị thông minh và đô thị xanh. Trong đó, TOD cho phép kết hợp phát triển giao thông với khai thác quỹ đất quanh các đầu mối giao thông, qua đó tạo thêm nguồn lực cho đầu tư hạ tầng và nâng hiệu quả sử dụng đất.
Bên cạnh đó, việc đa dạng hóa nguồn lực, trong đó có khu vực tư nhân và hình thức hợp tác công - tư (PPP), sẽ mở rộng khả năng huy động vốn cho các dự án hạ tầng, giảm áp lực lên ngân sách và tăng cơ hội tham gia của doanh nghiệp.
Với thị trường bất động sản, việc hoàn thiện quy định về quy hoạch, đầu tư, bồi thường và tái định cư có thể giúp tăng tính minh bạch và khả năng dự báo. Khi quy trình, chi phí và trách nhiệm của các bên được xác định rõ hơn, doanh nghiệp có thêm cơ sở đánh giá tiến độ và rủi ro pháp lý trước khi triển khai dự án.
Siết phân phối lợi nhuận tại tổ chức tín dụng có vốn Nhà nước
Cùng có hiệu lực từ 1/10, Nghị định 316/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 135/2025/NĐ-CP, quy định mới về phân phối lợi nhuận sau thuế tại các tổ chức tín dụng có vốn Nhà nước.
Theo đó, mức trích quỹ đầu tư phát triển tối đa là 40%, trong khi tổng mức trích quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không vượt quá 50%. Quỹ khen thưởng, phúc lợi cũng được giới hạn từ 1 đến 3 tháng lương, tùy kết quả xếp loại doanh nghiệp A, B hoặc C.
Đáng chú ý, việc chia cổ tức bằng cổ phiếu được đặt ra các điều kiện chặt chẽ hơn. Tổ chức tín dụng phải được xếp loại từ B trở lên trong 2 năm liền kề, đồng thời duy trì tỷ lệ nợ xấu dưới 3% mới được đưa vào diện trình Thủ tướng xem xét. Trước khi trình, Ngân hàng Nhà nước phải lấy ý kiến thống nhất của Bộ Tài chính.
Nghị định cũng bổ sung yêu cầu về chấp hành pháp luật trong đánh giá, xếp loại tổ chức tín dụng và quy định thời hạn lập, giao kế hoạch tài chính trước ngày 31/3 hàng năm.
Cơ chế tài chính đặc thù cho Tập đoàn Than - Khoáng sản
Từ ngày 5/10, Nghị định 325/2026/NĐ-CP về cơ chế hoạt động và quản lý tài chính đặc thù đối với Công ty mẹ Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV), áp dụng từ năm tài chính 2026 sẽ có hiệu lực.
Nghị định thiết lập cơ chế quản lý thống nhất trong TKV từ khảo sát, thăm dò, khai thác, chế biến đến tiêu thụ khoáng sản. Trong đó, Tập đoàn mẹ TKV giữ vai trò đầu mối điều phối và quyết định, điều chỉnh giá mua, bán hàng hóa, dịch vụ trong “Thị trường TKV”. Các công ty con tham gia kế hoạch phối hợp kinh doanh tự chịu chi phí và kết quả hoạt động, được TKV thanh toán theo định mức kinh tế - kỹ thuật và mức lợi nhuận hợp lý.
Về tài chính, TKV được sử dụng lợi nhuận sau thuế để xử lý một số khoản chi phí rủi ro phát sinh trong hoạt động thăm dò, khai thác và đầu tư, như thăm dò không đạt trữ lượng, thiếu công nghệ xử lý môi trường hoặc thay đổi quy hoạch, chính sách. Các khoản chi phí này được phân bổ trong tối đa 5 năm kể từ khi có báo cáo kiểm toán độc lập chấp thuận.
Bổ sung quy định quản lý seri tiền mới in
Từ ngày 13/10, Thông tư 45/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 01/2024/TT-NHNN về quản lý seri tiền mới in của Ngân hàng Nhà nước chính thức có hiệu lực.
Thông tư quy định cơ chế xác lập seri đối với các loại tiền công bố phát hành in từ ngày 1/1/2027 trở đi sẽ do Thống đốc NHNN quyết định theo từng thời kỳ, giúp tăng tính chủ động và linh hoạt trong công tác phát hành.
Bên cạnh đó, quy định mới cũng siết chặt quy trình nghiệp vụ kho quỹ. Khi xuất, nhập tiền mới in giữa Quỹ dự trữ phát hành và Quỹ nghiệp vụ phát hành hoặc giao nhận nội bộ Quỹ dự trữ theo lệnh điều chuyển, thủ kho bên giao phải lập bảng kê seri. Thủ kho bên nhận có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu thực tế; nếu phát hiện sai lệch phải thông báo ngay cho bên giao để điều chỉnh, bảo đảm số liệu khớp đúng tuyệt đối.
Tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Từ ngày 15/10, Nghị định 336/2026/NĐ-CP về cơ chế một cửa quốc gia (NSW) và một cửa ASEAN (ASW) đi vào hiệu lực, bổ sung quy định về vận hành, kết nối dữ liệu và xử lý thủ tục xuất nhập khẩu.
Theo đó, Cổng thông tin một cửa quốc gia do Cục Hải quan (Bộ Tài chính) quản lý, vận hành 24/7. Hệ thống kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành theo hướng tập trung, đồng thời áp dụng số định danh hàng hóa điện tử, công nhận giá trị pháp lý của chứng từ số và tăng cường trao đổi dữ liệu tự động.
Nghị định cũng quy định thời gian xử lý thủ tục tại cửa khẩu, cảng biển và cảng hàng không không quá 1 giờ kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ. Việc rút ngắn thời gian xử lý giúp doanh nghiệp giảm thời gian chờ và các chi phí liên quan đến lưu kho, lưu bãi.
Bên cạnh đó, hoạt động kiểm tra chuyên ngành được tăng cường quản lý theo rủi ro và mã HS. Hàng hóa có nguy cơ cao sẽ được tập trung kiểm tra trước thông quan, trong khi các trường hợp còn lại được xử lý theo mức độ rủi ro, qua đó giảm khâu kiểm tra không cần thiết đối với doanh nghiệp.
 |
| Nghị định 336/2026 về cơ chế một cửa quốc gia (NSW) và một cửa ASEAN (ASW) sẽ tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp xuất khẩu. Ảnh: Quỳnh Danh. |
Quy định 9 nhóm hoạt động thương mại của doanh nghiệp FDI
Nghị định 342/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 18/10, thay thế Nghị định 09/2018/NĐ-CP, quy định 9 nhóm hoạt động thương mại của doanh nghiệp FDI thuộc diện cấp phép và bổ sung quy định quản lý hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử.
Theo đó, doanh nghiệp FDI phải đáp ứng điều kiện cấp Giấy phép kinh doanh khi hoạt động trong 9 nhóm lĩnh vực, gồm phân phối bán lẻ; một số dịch vụ logistics chưa cam kết mở cửa; dịch vụ trung gian thương mại; cho thuê hàng hóa; kinh doanh dầu, mỡ bôi trơn gắn với dự án sản xuất máy móc; cùng một số mặt hàng bán lẻ đặc thù như gạo, đường, sách, báo.
Với doanh nghiệp đã hoạt động từ 1 năm trở lên, một trong các điều kiện được đặt ra là không có nợ thuế quá hạn. Đáng chú ý, hoạt động quản lý, vận hành nền tảng thương mại điện tử trung gian và mạng xã hội có tích hợp giao dịch thương mại cũng thuộc phạm vi quản lý cấp phép. Đối với các nền tảng số lớn do nhà đầu tư nước ngoài chi phối, việc thẩm định có thể gắn với yêu cầu xem xét về an ninh quốc gia.
Nghị định đồng thời quy định cơ chế chuyển tiếp đối với các hoạt động đã được cấp phép, nhằm bảo đảm việc chuyển sang khung pháp lý mới.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
