Mứt gừng là một món quen thuộc vào ngày Tết. Ảnh: D.T.

Chừ đây hai tám Tết, cái chi cũng chưa chi cái gì! Tôi rảo một vòng chợ Đông Ba xem hàng Tết. Thôi thì thiên hô vạn hát: Những núi mứt trên các thúng trưng bày không thiếu loại mứt gì, bánh thì cũng trăm thứ, người chen không lọt.

Gạo, nếp, bột đường không thiếu. Nào ai có thì giờ để tự làm? Mua là mau nhất. Tôi đi qua hàng hoa quả. Năm nay quýt thật nhiều, mãng cầu cũng lắm, từ Bắc vô từ Nam ra, thanh long tươi rói từ Phan Rang, đu đủ từ vùng quê, xoài từ Nam Bộ, Thái Lan, dưa hấu lại đủ màu vàng, đỏ.

Còn chuối thì eo ơi! Càng gần ngày Tết, chuối leo thang cao ngất, còn nhanh hơn ông Táo lên trời! Nhất là chuối cau, chuối mật. Người Huế không đơm quả bòng với chuối bà lùn, nên nhớ!

Chuối “cau” đọc theo kiểu Huế hay kiểu Quảng trật bét thành ra cao, “cao”... quý... sang... chắc, còn “mật” là ngọt ngào, trù phú. Câu nguyện đầu năm trên bàn thờ ông bà nằm nơi nải chuối, cũng như cầu dừa đủ xoài và hấu, ngũ quả trong Nam. Ở bên Tây thì chỉ có chuối bà lùn... quanh năm! Mà có thấy ông bà rầy la, tụi trẻ con thì lớn phồng như cây nêu, có đứa mô bị lún bị lùn mô!

Tổng kết buổi đi chợ quẩn quanh hai tám Tết là cái bếp ga nhà tôi được huy động triệt để vì tôi quyết định làm mứt. Mứt me? Cô em can chị. Mứt bí? Ui chao, hắn quầy quậy lắc đầu, làm răng được, thì giờ mô? Thôi thì mứt gừng! Chi thì chi cũng phải có một món mứt tự làm trong ngày Tết, để.... có chuyện ăn Tết Huế mà kể cho Mai Lan nghe trong điện thoại như chuyện đời xưa.

Cô em họ đã nhanh nhẩu giúp tôi đem gừng đi xắt thành lát mỏng, mua đường, mua chanh. Luộc gừng, xả gừng, ngào đường với gừng... Lâu quá mới được thấy nhánh gừng uốn lượn với chồi lá, thơm ấm cả lồng ngực khi chúi mũi vào đám rễ vàng mọng nhựa đất. Cô em thấy tôi lễ mễ, ráng thêm một chút thời gian, trong lúc chân cẳng chỉ muốn chạy vì còn khối việc phải làm.

Ui chao nói dễ mà làm thì khó. Khi đường tan thì cô em biến mất để tôi lại với chảo mứt gừng còn ướt nhèm nhẹp. Cầm hai cái đũa bếp to tướng, tôi nghĩ chẳng biết đến bao giờ chảo gừng sẽ khô...

Đưa cả cái mặt hơ trên hương gừng bốc lên, mới nhỏ mạ và chị làm sao! Những bàn tay khéo léo ấy nay đã tàn biến trong đất. Hơi gừng cay làm nhòe mắt, nhấp nháy giọt nhớ giọt thương. Mạ ơi! Chị ơi, có về ăn Tết với em không? Tôi nói chuyện với từng lát mứt gừng vàng óng trong chảo, tưởng như đang nói với từng gương mặt người thân, những người đã ăn Tết với tôi năm nảo năm nao.

Những tiếng cười quanh bàn bài vụ, những con trâu xanh, voi trắng, heo đen ngựa đỏ một thời làm mê đến vào trong giấc ngủ. Những tiếng hô “Con ầm”, “Con ngủ rưa” nơi sòng bài, với các bà o ăn trầu miệng đỏ, lúm đồng tiền sâu khi bị ăn gian “mẹ cha mi ăn gian bài bà cô” cùng tiếng cười ngặt nghẽo của lũ cháu.

Tiếng reo đổ xâm hường được Trạng như quanh quất đâu đây. Mỏi tay trở mứt, lại nhớ chị hiền ngoan đang ngồi canh hai ba chảo mứt ngày nào, tóc dài theo với giấc mộng con gái một sáng mùa xuân... Còn tôi, tên trốn bếp, thu mình với cuốn sách ngồi trong góc tối nhìn ra thấy chị ôm luôn chảo mứt của đứa em, với đôi mắt bồ câu đen láy hiền thục thương ơi là thương!

Thế rồi như được phép mầu, mạ và chị đã đẩy lửa, đẩy tay tôi riu riu rim mứt. Nồi mứt gừng của tôi đến hồi cũng ráo đường. Tuy không đẹp bằng mứt gừng mạ và chị làm, lát gừng cong cong không thẳng thớm, nhưng tinh khiết, không bị chất tẩy hóa học, ăn vào thật đúng là gừng Huế, vừa cay vừa thơm mùi gừng làm ấm thêm chén trà đầu năm.