Nhạc Việt đã qua thời vàng son?

Các giải thưởng âm nhạc đã vào đọan "nước rút" cuối năm, thế nhưng trông đợi càng nhiều thì hụt hẫng càng nhiều vì các “nhà sáng tác” ngày càng bế tắc.

Chưa bao giờ tình hình sáng tác lại nở rộ nhưng lại đầy… bế tắc như hiện nay. Các ca khúc mang đầy tính học thuật thì không được số đông công chúng đón nhận, còn những ca khúc thuộc “số đông” thì bị các nhà chuyên môn “lên tiếng”.

Chính vì vậy nên các nhạc sĩ sáng tác đã tự đi tìm công chúng cho chính mình bằng những dự án âm nhạc mà mới nghe qua, ai cũng phải giật mình. Người thì “nghiêng ngã” theo số đông, hoặc "chọn lọc” người nghe quá kĩ. Các nhạc sĩ càng xoay xở thì dường như càng bế tắc. Nhiều nhạc sĩ cứ nhập nhằng không biết mình là “người sang” hay “kẻ chợ”, cứ lơ mơ nghe ngóng thị trường và sau đó thì chạy theo đến mệt nhoài.

Chính bài toán áo cơm đã đưa các nhạc sĩ đến “ngã ba” đầy khắc nghiệt mà nếu là nhà kinh tế thì sẽ dễ lựa chọn hơn khi đứng trước những dự án chỉ tốn vài chục triệu mà có thể đáp ứng thị hiếu – dĩ nhiên là bình dân – của mấy triệu người nghe, và có quá lãng phí hay không khi một dự án âm nhạc tốn tiền tỉ chỉ để phục vụ cho mấy trăm người thưởng thức (!?). Và còn nhiều dự  án âm nhạc với những tác phẩm tầm cỡ “xuyên quốc gia”, hay phục vụ “đa quốc gia” vẫn còn... nằm trên bàn giấy.

Những tên tuổi lừng lẫy một thời như Thanh Tùng, Trần Tiến, Dương Thụ… dường như đã lui về “ở ẩn” hay có đưa tác phẩm ra thì số lượng cũng thưa dần, không thể tìm được những “Giọt nắng bên thềm”, “Chị tôi” hay “Cho em một ngày”… như ngày xưa nữa. Cái không khí bi quan phủ trùm lên bầu trời âm nhạc khi mà các nhạc sĩ trung niên giờ đã già, còn các nhạc sĩ trẻ lại không chịu “lớn” lên.

Thị trường âm nhạc rơi vào tình trạng khủng hoảng ca khúc trầm trọng. Khủng hoảng vì thiếu các ca khúc đủ “chất luợng” nhưng lại khủng hoảng thừa số lượng người tham gia sáng tác.

Vì sao các nhạc sĩ tên tuổi lại càng ngày càng dè dặt hơn khi đưa ca khúc mới ra thị trường? Ai cũng có thể hiểu một phần là vì nhạc sĩ tên tuổi giờ cũng không còn “sung” như ngày xưa nữa và một phần – có lẽ là quan trọng hơn – chính là các nhạc sĩ chân chính luôn muốn bảo vệ tên tuổi – cũng là “thương hiệu” - của mỗi người.

Thế nhưng sâu xa hơn nữa chính là nỗi ám ảnh của một thị trường âm nhạc “phi chuẩn” như hiện nay đã làm cho những nhạc sĩ  thực sự phải chùng tay. Nhạc sĩ Phú Quang đã từng lên tiếng về sự “phi chuẩn” này khi nói về danh xưng nhạc sĩ. Hiện nay, dường như các nhạc sĩ thực thụ đã bị đánh đồng với những người viết ca khúc không chuyên, không có hội chuyên nghành nào công nhận mà phần đông là các “nhạc sĩ”… tự công nhận chính mình, và khi có một người “ăn may” với một ca khúc nào đó ồn ào trên thị trường thì kéo theo hệ lụy “người người sáng tác, nhà nhà sáng tác” làm danh xưng nhạc sĩ bị bán rẻ đến đau lòng.

Nếu các nhạc sĩ “cây đa cây đề” còn rất tự trọng khi không đưa tác phẩm ra bán rẻ cho thị trường làm cho tình hình âm nhạc đang “khát” những ca khúc hay ngày thêm bế tắc, thì việc các nhạc sĩ trẻ, hay“nhạc sĩ” mới lăm le vào nghề đã quên đi lòng tự trọng mà “sinh sản vô tính” hàng loạt tác phẩm để “bán cho đời” làm cho thị trường âm nhạc bị “nghẽn mạch” bởi hàng loạt các sáng tác mới. Chỉ cần có một nội dung hay một “mô típ” nhạc được chú ý là sau đó có ngay hàng chục “phiên bản” nối đuôi nhau xuất hiện trên thị trường làm công chúng không kịp “thưởng thức”.

Hiện nay các Sở VHTT chỉ duyệt nội dung – chủ yếu là ca từ – một tác phẩm để phát hành chứ không thể kiểm định được chất lượng chuyên môn của một tác phẩm âm nhạc để được phép “lưu hành” trên thị trường – vì đây là lãnh vực của các hội chuyên nghành.

Chính vì vậy mà “ngọn gió thị hiếu” của công chúng bình dân đã xô ngã “bức tường nghệ thuật” và lôi kéo nhiều nhạc sĩ chạy theo “nguyên tắc số đông”, vô tình, các trung tâm... đĩa lậu và những bầu sô ở các tỉnh đã trở thành “cơ quan thẩm định” không chính thức cho độ “hot” các ca khúc trên thị trường. Nhưng có một điều đáng buồn là trong số những nhạc sĩ “sa ngã” đó không phải ai cũng là người non nớt mà có người đã từng được giới chuyên môn công nhận, là hội viên chính thức của Hội Âm Nhạc hẳn hoi, nay cũng nghiêng theo “chủ nghĩa ăn may” của âm nhạc thị trường.

Và để cứu vãn tình hình bế tắc ca khúc hay như hiện nay, các hội chuyên nghành như Hội Nhạc Sĩ Việt Nam, Hội Âm Nhạc TP đã có những cuộc vận động sáng tác và hổ trợ các nhạc sĩ phổ biến tác phẩm. Thế nhưng các bài hát hay vẫn “biệt vô âm tín”.

Cả VTV và HTV cũng đã vào cuộc với hai “cuộc chơi” lớn là Bài Hát Việt và Sài Gòn Tình Ca, Album Vàng... được quảng bá liên tục trên sóng truyền hình với hơn trăm ca khúc của mỗi chương trình được giới thiệu trên mỗi kênh với chất lượng chuyên môn được “bảo chứng” bởi hội đồng nghệ thuật hẳn hoi, thế nhưng những ca khúc trên dù được chăm chút rất kĩ từ khâu dàn dựng, hoà âm và được các “sao” thể hiện vẫn chưa xâm nhập được vào các khán giả số đông và chưa được xem là các ca khúc “hit” trong đời sống âm nhạc.

Phải chăng thị hiếu của khán giả đang cố… chống lại các hội đồng nghệ thuật?

Giờ đây chỉ còn những ca khúc gây được sự chú ý trên thị trường vì khả năng… gây sốc trong ca từ hay ngay trong chính những “sì căn đan” của tác giả chứ tìm một ca khúc “hit” trong thời buổi hiện nay còn khó hơn chuyện “đãi cát tìm vàng”. Có bi quan lắm không khi nói cái thời vàng son của nhạc trẻ đã qua và… không bao giờ trở lại! Đó không chỉ là câu chuyện “trà dư tửu hậu” bên bàn cafe buổi sáng tại 81 Trần Quốc Thảo (trụ sở của Hội Âm nhạc Tp) nữa mà là vấn đề chung của mỗi chúng ta – những người tâm huyết với nền nhạc trẻ Việt Nam. 

Nhạc sĩ Nguyễn Nhất Huy

(Theo NLĐ)