Nhạc nhẹ Việt Nam '08: Án treo 'đạo nhạc'

Năm 2008, không quá nhiều những thành quả, trái ngọt cho giải trí Việt Nam, đặc biệt trong lãnh địa nhạc nhẹ.

Hồ Ngọc Hà

Khán giả thì vẫn chú ý đến bề nổi, nhưng bị phản hồi là quá lãnh đạm và thờ ơ với đời sống ấy. Từ những bề nổi - là những hiện tượng - vụ việc đình đám - dưới đây, để tìm thấy những chuyển động thực của làng nhạc.

Án treo “đạo nhạc”

Xu hướng sáng tác của nhạc sĩ hiện đại không chỉ ở Việt Nam hiện nay đi vào xu hướng tối giản - gọn gàng về cấu trúc và hòa thanh. Sự đa dạng và biến hóa thể hiện trong cách thức sử dụng các chất liệu điện tử (thậm chí nhiều sound - âm thanh không có thực) để tạo ra một tổng thể âm nhạc. Xu hướng viết ca khúc trên giấy (dựa vào cảm âm và cảm xúc) của các tác giả âm nhạc trước đang dần được thay thế bằng cách sáng tác trên máy tính. Không chỉ riêng âm nhạc, sự phát triển của computer dần thay thế rất nhiều công đoạn sản xuất. Nếu không có nhạc sample, có lẽ sự phát triển của âm nhạc vẫn chỉ gọn gàng trong pop, jazz, blues và rock… dựa rất nhiều vào trình độ biểu diễn của nhạc công… Nhạc nhẹ Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới, với sự trở về và cống hiến của một thế hệ nhạc sĩ sinh năm 70 du học nước ngoài, được tiếp nhận hoàn toàn những giá trị của công nghệ. Sáng tạo của họ không giống thế hệ cũ, và giá trị nghệ thuật họ mong muốn cũng không “đụng hàng” các cây đa cây đề. Khái niệm về sự sáng tạo của họ không nằm gọn trong các tác phẩm âm nhạc để đời, mà là sự tìm tòi bất tận vào công nghệ đang chiếm lĩnh tất cả nền âm nhạc thế giới. Trong những nghi án về đạo nhạc, nhiều nhất là các nghi án “giống” và “bắt chước” chứ hiếm gặp trường hợp của “Tình thôi xót xa”… Mà đối với hầu hết các nhạc sĩ 7X, họ hoàn toàn không giấu diếm việc “bắt chước”, “học hỏi” và làm theo công nghệ nước ngoài, không chỉ trong sáng tác mà còn cả trong sáng tạo, sản xuất và cả đường lối nữa.

Đã đến lúc chúng ta cần thực sự bình tĩnh nếu như một khi nào đó bắt gặp các trường hợp Hà Hồ hát nhạc giống của Kylie Minogue hay Beyonce, Mỹ Tâm sao mà giống BoA… Rất có thể, tất cả đều sử dụng chung một phần mềm công nghệ tạo sound, tạo beat giống nhau, cùng khai thác những ưu thế của tiết tấu sôi động đó… Chỉ có giá trị khác nhau ở chỗ, ai là người đi trước mà thôi… Nhạc sĩ sáng tác ở chúng ta thường mang và chịu một ám ảnh “nhược tiểu.” Họ phải mua phần mềm máy tính, phòng thu từ nước ngoài. Khán giả ngày nay thì quá dư thừa về văn hóa quốc tế (hầu hết nhạc quốc tế tràn vào Việt Nam qua đường download - “ăn cắp” cấp độ 2 - thừa hưởng từ những chuyên gia hacker quốc tế), nhưng lại đàng hoàng đưa ra các phán xét “giống” và “khác”, “đạo”, “chôm chỉa”… rất vô thưởng vô phạt. Người sáng tác trẻ không có bảo hộ sự sáng tạo, và đồng thời cũng chẳng được bảo vệ trước phán xét của dư luận… Hội nhạc sĩ Việt Nam, chưa có đủ tầm để bao quát hoạt động của nhạc sĩ trong nước. Một số nhạc sĩ trẻ đã bắt đầu tìm đến các Trung tâm bảo hộ nhạc sĩ và tác phẩm ở nước ngoài cũng vì lý do này…

Sáng tạo ở Việt Nam nói chung đang lấm lét đi đến cánh cửa biên giới. Mục đích của nhiều người mang tâm thế “hội nhập” mãnh liệt hơn rất nhiều nhu cầu “đại chúng” tại thị trường Việt Nam. Việc giống về môtíp hoặc đi theo trào lưu nói chung không chỉ trong âm nhạc mà còn cả hội họa, điện ảnh, thời trang… Đó là một biểu hiện của sự “cách tân” thế hệ, họ muốn hòa nhập với dòng chảy đương đại và đại chúng của thế giới… Trở lại chuyện đạo nhạc, hãy trở lại với những “nghi án” 5 năm trước treo vào Huy Tuấn và Anh Quân “bắt chước” nhạc R&B cho album Tóc ngắn của Mỹ Linh? Nhưng sau 5 năm, vẫn những tác phẩm ấy, họ đường hoàng trở thành những nhạc sĩ - nhà sản xuất đầu tiên có trọn vẹn một seri album phát hành quốc tế. Đôi khi, sự lạnh lùng với dư luận có lẽ lại là một cách hay để làm việc của thế hệ mới hiện giờ.

Theo TTVH & Đàn Ông