'Ngôi sao đang lên' có tốc độ tăng trưởng 3 con số

Báo cáo tổng kết hoạt động xuất bản, in, phát hành xuất bản phẩm năm 2025 mới được Cục Xuất bản, In và Phát hành, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố. Báo cáo cho thấy độc giả có nhu cầu lớn về mảng sách khoa học - công nghệ, kinh tế (KHCN-KT); tăng nhu cầu sách ngoại văn và sách điện tử.

Tăng trưởng 3 con số sách KHCN-KT, sách ngoại văn

Theo báo cáo, tổng doanh thu mảng xuất bản năm 2025 đạt 4.165,447 tỷ đồng, giảm 8% so với năm trước. Tuy doanh thu xuất bản giảm, lợi nhuận sau thuế tăng 6,95% (đạt 542,765 tỷ đồng), nộp ngân sách tăng 56,9% (nộp 332,950 tỷ đồng). Mảng phát hành, tổng doanh thu và nộp ngân sách đều tăng, tương ứng tăng 8,9% và tăng 2,7%.

Điều này cho thấy các đơn vị xuất bản trong ngắn hạn có thể đã tối ưu hóa chi phí; hoặc đã thu lợi nhuận từ các sản phẩm biên lợi nhuận cao hơn (ví dụ xuất bản phẩm điện tử, sách cao cấp).

Về cơ cấu thị trường xuất bản phẩm năm 2025, ngành còn phụ thuộc nhiều vào nhóm sách giáo dục. Tuy nhiên, ngành xuất bản chứng kiến những "ngôi sao đang lên".

Cụ thể, sách giáo dục vẫn thống lĩnh thị trường: nhóm sách giáo khoa, giáo trình, tham khảo, bài tập, giáo viên chiếm 32% về số đầu sách, chiếm tới 71% số lượng bản sách toàn thị trường.

Dù vậy, ngành xuất bản đang đặt mục tiêu giảm phụ thuộc vào mảng sách giáo dục. Trong năm 2025, số đầu sách và số lượng bản sách giáo dục đều giảm nhẹ tỷ trọng so với 2024 (tương ứng giảm 4% và 13%).

Về tốc độ tăng trưởng của các thể loại sách, ngành chứng kiến sự bùng nổ của mảng sách khoa học, công nghệ, kinh tế. Tỷ trọng đầu sách và số lượng bản sách hiện tại của mảng còn khá khiêm tốn trên thị trường (tương ứng chiếm 9% và 4%), nhưng có tốc độ tăng trưởng kỷ lục. Số đầu sách mảng này năm 2025 tăng 64%, số lượng bản sách tăng 423% so với năm trước. Điều này phản ánh nhu cầu rất lớn của xã hội về tri thức trong lĩnh vực khoa học công nghệ, kinh tế số.

Một tin vui khác là sách văn học tăng trưởng khá. Số đầu sách tăng 38%, số lượng bản sách tăng 30% so với 2024.

Đáng chú ý, sách ngoại văn, từ điển cũng có tốc độ tăng trưởng 3 con số, dù loại sách này chỉ chiếm 1% tỷ trọng số đầu sách toàn ngành. Số đầu sách ngoại văn năm 2025 tăng 22%, trong khi số lượng bản sách tăng tới 101%. Điều này cho thấy một bộ phận độc giả đang có sự quan tâm lớn hơn với dòng sách này.

Trong khi đó, sách chính trị, pháp luật giảm cả về số đầu sách và số lượng bản. Sách thiếu niên, nhi đồng dù vẫn đứng thứ 2 toàn ngành về số đầu sách (chỉ sau sách giáo dục), vẫn chứng kiến sự sụt giảm về cả đầu sách, số lượng bản trong năm 2025 (tương ứng giảm 9% và 11%).

Về các chỉ số chuyển đổi số, nhìn chung ngành xuất bản đang trên đà tích cực. Số lượng xuất bản phẩm tăng gần 50%, tăng 66% lượt truy cập. Có 35/52 nhà xuất bản (chiếm 67,3%) tham gia xuất bản điện tử, ngoài ra có 37 doanh nghiệp có hoạt động phát hành xuất bản phẩm điện tử.

5 nhà xuất bản doanh thu trên 100 tỷ đồng

Bức tranh doanh thu của các nhà xuất bản cũng có những chi tiết đáng chú ý. Trong 52 nhà xuất bản (NXB), chỉ có 5 đơn vị đạt doanh thu trên 100 tỷ đồng, gồm: NXB Giáo dục Việt Nam (2.589 tỷ), NXB Kim Đồng (403 tỷ), NXB Tài nguyên - Môi trường và Bản đồ Việt Nam (211 tỷ), NXB Trẻ (177 tỷ), NXB Chính trị Quốc gia Sự thật (157 tỷ).

Ngoài ra, 3 NXB thuộc nhóm doanh thu 45-100 tỷ. 39 NXB doanh thu dưới 50 tỷ. 5 NXB doanh thu dưới 1 tỷ đồng, còn gặp khó khăn trong việc tìm nguồn thu ổn định.

Doanh thu lĩnh vực sách nói cho thấy sự phân hóa lớn giữa các công ty. Dẫn đầu thị trường sách nói là Fonos, doanh thu 38 tỷ. Mặc dù không dẫn đầu về số lượng sách thực hiện, ra mắt trong năm 2025, cũng không dẫn đầu về số lượng user, truy cập, đơn vị này vẫn có doanh thu vượt xa khỏi các đối thủ khác trên thị trường.

Công ty Cổ phần Reavol là công ty hoạt động tích cực nhất 2025 khi thực hiện 9.068 sách nói trong năm 2025, ra mắt 500 sách. Công ty này cũng dẫn đầu về số lượng người truy cập (gần 9 triệu).

Sách điện tử, sách nói có sự phát triển tích cực năm 2025.

Xét về mảng xuất nhập khẩu sách, Việt Nam thuộc nhóm nhập siêu. Việt Nam nhập khẩu tới hơn 25 triệu bản sách, nhưng chỉ xuất khẩu được 0,35 triệu bản. Kim ngạch nhập khẩu (20,5 triệu USD) thấp hơn 11 lần kim ngạch xuất khẩu (1,78 triệu USD). Bài toán lớn về quảng bá, xuất khẩu tri thức Việt vẫn đang cần lời giải từ phía nhà quản lý, các đơn vị xuất bản, kinh doanh phát hành.

Tổng quan báo cáo cho thấy, ngành xuất bản Việt Nam 2025 đang ở giai đoạn chuyển mình. Sự bùng nổ của sách khoa học công nghệ, kinh tế, sự tăng trưởng của sách ngoại văn, sách điện tử đang thể hiện những tín hiệu lạc quan về một thị trường tìm tới những cuốn sách có giá trị tri thức, có tính hữu dụng, hội nhập.