Nghịch lý điểm càng cao, lương càng thấp của Gen Z Mỹ

Lạm phát điểm số khiến việc đạt điểm cao trở nên dễ dàng hơn, nhưng cũng có thể làm giảm động lực học và thu nhập tương lai của Gen Z. Ảnh minh họa: Mikhail Nilov/Pexels.

Điểm A chưa bao giờ trở nên phổ biến như hiện nay với Gen Z trung học tại Mỹ. Tuy nhiên, lợi ích mà phụ huynh kỳ vọng từ những bảng điểm toàn A có thể không diễn ra như tưởng tượng, theo Fortune.

Một nghiên cứu mới của Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia Mỹ (NBER) cho thấy khi giáo viên chấm điểm “dễ dãi”, học sinh có xu hướng nghỉ học nhiều hơn, đạt kết quả kém hơn trong các bài kiểm tra sau này và kiếm được ít tiền hơn khi trưởng thành.

Theo ước tính của nhóm nghiên cứu, với một lớp trung học điển hình, tình trạng “lạm phát điểm số” có thể khiến tổng thu nhập tương lai của cả lớp giảm khoảng 213.000 USD, tương đương khoảng 150 USD mỗi năm cho mỗi mức điểm được nâng lên một cách âm thầm.

Điểm cao làm giảm động lực

Những phát hiện này xuất hiện trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump thúc đẩy siết chặt tình trạng lạm phát điểm số tại các trường đại học, bằng cách gắn nguồn tài trợ liên bang với việc các trường duy trì chuẩn chấm điểm nghiêm ngặt.

Trong khi đó, Gen Z (1997-2012) được cho là thế hệ đầu tiên có một số chỉ số năng lực nhận thức thấp hơn cha mẹ, khi thói quen đọc sách suy giảm và hệ thống giáo dục ngày càng chú trọng điểm số hơn là quá trình học tập.

Nghiên cứu mang tên Easy A’s, Less Pay: The Long-Term Effects of Grade Inflation (Điểm cao dễ đạt, lương thấp hơn: Hệ quả lâu dài của tình trạng lạm phát điểm) chỉ ra thu nhập hàng năm của mỗi cá nhân có thể giảm khoảng 150 USD nếu điểm số được nâng từ mức B lên B+.

“Lạm phát điểm số trung bình gây ra tác động tiêu cực. Khi việc đạt điểm A trở nên quá dễ dàng, học sinh có xu hướng học ít hơn và dành ít nỗ lực hơn”, Nolan Pope, một trong những tác giả nghiên cứu và là nhà kinh tế lao động tại Đại học Maryland (Mỹ), cho biết.

Bảng điểm toàn A không còn là bảo chứng cho tương lai. Ảnh minh họa: Pavel Daniyuk/Pexels.

Tranh luận về lạm phát điểm số không còn chỉ diễn ra trong trường học mà đã lan tới cấp hoạch định chính sách. Tháng 11/2025, Tổng thống Donald Trump đề xuất gắn nguồn tài trợ liên bang cho các trường đại học với các tiêu chí chấm điểm nghiêm ngặt, nhằm hạn chế tình trạng nâng hoặc hạ điểm một cách tùy tiện.

Theo nhiều đánh giá, xu hướng này có thể gây bất lợi cho người trẻ. Từ trung học đến đại học, việc điểm số bị “nâng tay” khiến giá trị thực của thành tích học tập trở nên kém rõ ràng. Trong khi ngày càng nhiều Gen Z ít đọc sách hơn hoặc không hoàn thành khối lượng bài học như trước, điểm cao vì thế không còn phản ánh đầy đủ năng lực thực tế.

Gen Z và nhiều bên cùng hưởng lợi

Nhóm nghiên cứu phân tích hồ sơ học tập của học sinh trung học tại Los Angeles và bang Maryland, sau đó đối chiếu với dữ liệu về việc học lên cao và thu nhập của các em trong những năm sau này. Mức độ lạm phát điểm số được xác định bằng cách so sánh điểm trên lớp với kết quả thực tế trong các bài kiểm tra chuẩn hóa.

Kết quả cho thấy tác động không chỉ dừng ở thu nhập tương lai. Những học sinh được chấm điểm “dễ” thường làm bài kiểm tra kém hơn về sau, ít có khả năng tốt nghiệp trung học và cũng ít tiếp tục học đại học. Đáng chú ý, phần lớn hệ quả chỉ xuất hiện nhiều năm sau khi các em rời trường, nên khó được nhận ra sớm.

Ngoài ra, khi yêu cầu học tập bị nới lỏng, học sinh cũng trở nên ít gắn bó với việc học hơn. Nghiên cứu cho thấy lạm phát điểm số đi kèm với tình trạng nghỉ học nhiều hơn và bị kỷ luật nhiều hơn; môi trường học đường có thể bị ảnh hưởng theo hướng tiêu cực.

“Về lâu dài, điều này có thể gây bất lợi cho chính học sinh. Không nhiều người nhận ra tác động tiêu cực đó vì phải rất lâu sau nó mới trở nên rõ ràng”, Pope nói.

Học sinh được chấm điểm “dễ” thường có kết quả kém hơn về sau, ít tốt nghiệp trung học hoặc học tiếp đại học, trong khi hệ quả chỉ bộc lộ sau nhiều năm. Ảnh minh họa: IvanS/Pexels.

Tuy vậy, nghiên cứu cũng cho thấy lạm phát điểm số có thể mang lại lợi ích cho một số nhóm, đặc biệt là những học sinh có nguy cơ trượt lớp. Khi giáo viên nâng điểm từ F lên D, các em có thể tránh phải học lại lớp và tăng khả năng tốt nghiệp trung học.

Trong thập kỷ qua, tình trạng lạm phát điểm số ngày càng phổ biến. Theo Pope, xu hướng này khó đảo ngược vì nhiều bên đều nhận được lợi ích nhất định. Điều này vô tình tạo động lực duy trì cách chấm điểm “dễ” qua từng học kỳ.

“Với giáo viên, cho điểm cao hơn một chút thường giúp giảm bớt phàn nàn. Phụ huynh hài lòng, học sinh cũng vui hơn. Nhà trường cũng có hình ảnh tốt hơn khi mặt bằng điểm số cao. Gần như bên nào cũng thấy mình được lợi”, ông nói.