|
|
Thị trường lao động Mỹ đang trải qua chuỗi ngày tháng long đong nhất sau hơn 20 năm. Ảnh: Reuters. |
Theo Wall Street Journal, báo cáo việc làm tháng 12/2025 do Bộ Lao động Mỹ công bố cho thấy các doanh nghiệp chỉ tạo thêm 50.000 việc làm mới sau điều chỉnh theo mùa, thấp hơn mức 56.000 vị trí của tháng trước và kém xa dự báo 73.000 vị trí của giới phân tích.
Báo động trên thị trường lao động
Con số này không chỉ phản ánh sự chững lại trong tháng cuối năm, mà còn khép lại một năm 2025 có tốc độ tạo việc làm yếu nhất trong hơn 2 thập kỷ của nước Mỹ, nếu không tính các giai đoạn suy thoái.
Tính chung cả năm 2025, nền kinh tế Mỹ chỉ tạo ra 584.000 việc làm mới, tương đương bình quân khoảng 49.000 việc làm mỗi tháng. Đây là mức thấp nhất kể từ năm 2003.
So với năm 2024 - khi Mỹ tạo thêm gần 2 triệu việc làm với nhịp độ trung bình 168.000 việc làm mỗi tháng - sự suy giảm trở nên rõ rệt, cho thấy thị trường lao động đã mất đi phần lớn xung lực sau giai đoạn phục hồi mạnh hậu đại dịch.
Tỷ lệ thất nghiệp của nước Mỹ trong tháng 12 năm ngoái giảm nhẹ xuống 4,4%, song vẫn cao hơn đáng kể so với mức 4% hồi đầu năm trước. Bề ngoài, thị trường lao động vẫn giữ được tỷ lệ thất nghiệp tương đối thấp, nhưng các chỉ báo bên dưới lại cho thấy một bức tranh kém tích cực hơn.
Theo bà Beth Ann Bovino, chuyên gia kinh tế trưởng của U.S. Bank, nền kinh tế Mỹ đang đứng trước một “điểm uốn” quan trọng. Sau thời kỳ tuyển dụng ồ ạt, nhiều doanh nghiệp đã chuyển sang trạng thái thận trọng hơn, thu hẹp kế hoạch mở rộng nhân sự.
Bước sang năm 2026, thị trường lao động Mỹ có dấu hiệu rơi vào trạng thái “ít tuyển, ít sa thải”. Doanh nghiệp không còn đẩy mạnh tuyển dụng, nhưng cũng chưa tiến hành cắt giảm nhân sự trên diện rộng.
 |
| Tổng thống Donald Trump đăng tải báo cáo thị trường lao động Mỹ trên trang mạng xã hội cá nhân. Ảnh: Reuters. |
Nguyên nhân đến từ mức độ bất định ngày càng lớn: chi phí đầu vào leo thang, trong khi chính sách thương mại của chính quyền Tổng thống Trump - đặc biệt là các tuyên bố áp thuế thay đổi liên tục - khiến môi trường kinh doanh trở nên khó dự đoán.
Chính sách siết chặt nhập cư và các chiến dịch trục xuất quy mô lớn cũng đang tạo ra những điểm nghẽn mới cho thị trường lao động. Nhiều ngành như xây dựng, nông nghiệp và dịch vụ gặp khó trong việc tìm kiếm lao động, trong khi không ít doanh nghiệp lựa chọn chờ đợi xem trí tuệ nhân tạo có thể thay thế một phần công việc hay không trước khi quyết định tuyển thêm người.
Ở chiều ngược lại, người lao động cũng trở nên dè dặt hơn. Nỗi lo mất việc khiến nhiều người chọn “giữ chặt” vị trí hiện tại, làm giảm sự dịch chuyển lao động và vô hình trung kéo chậm tốc độ tuyển dụng mới.
Hơn 277.000 công chức mất việc
Khu vực chính phủ liên bang là một điểm nhấn đáng chú ý trong bức tranh việc làm năm qua. Sau khi đóng vai trò động lực tạo việc làm trong năm 2024, khu vực này đã chuyển sang mất việc trong năm 2025 do các đợt cắt giảm nhân sự của chính quyền ông Trump. Kể từ khi đạt đỉnh vào tháng 1/2025, lực lượng lao động liên bang đã giảm 277.000 người, tương đương hơn 9%, trực tiếp kéo giảm tổng số việc làm toàn nền kinh tế.
Ngành sản xuất cũng tiếp tục gặp khó. Việc làm trong lĩnh vực này đã giảm liên tiếp 8 tháng, trùng với giai đoạn Mỹ áp dụng các biện pháp thuế quan mới. Báo cáo tháng 12 năm ngoái còn điều chỉnh lại số liệu các tháng trước theo hướng xấu hơn, khi việc làm tháng 10 bị điều chỉnh giảm sâu xuống mức mất 173.000 vị trí, còn số liệu tháng 11 cũng bị hạ thấp, khiến tổng số việc làm của hai tháng này thấp hơn 76.000 vị trí so với công bố ban đầu.
Đáng chú ý, báo cáo việc làm tháng 12 được xem là cái nhìn “sạch” đầu tiên về thị trường lao động sau nhiều tháng dữ liệu bị nhiễu. Đợt đóng cửa chính phủ kéo dài kỷ lục trước đó đã khiến việc thu thập và công bố số liệu kinh tế bị gián đoạn, làm tăng mức độ thận trọng trong cách giới hoạch định chính sách và thị trường tài chính đánh giá các con số mới nhất.
Việc tỷ lệ thất nghiệp giảm trong tháng 12 năm ngoái cũng củng cố kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp cuối tháng 1 này. Tuy nhiên, đà tuyển dụng suy yếu khiến cuộc tranh luận nội bộ về sức khỏe thực sự của thị trường lao động vẫn chưa thể đi đến hồi kết.
Năm 2025 vì thế trở thành một năm đầy nghịch lý đối với kinh tế Mỹ. Dù thị trường việc làm sa sút, tăng trưởng kinh tế vẫn tương đối ổn định. Sau cú chững lại trong quý I, GDP tăng mạnh trở lại trong quý III với tốc độ nhanh nhất 2 năm, nhờ chi tiêu tiêu dùng vững vàng và đầu tư doanh nghiệp, đặc biệt là vào trí tuệ nhân tạo. Năng suất lao động - yếu tố then chốt cho tăng trưởng dài hạn - cũng ghi nhận mức tăng cao nhất trong hai năm.
Tuy vậy, tâm lý người tiêu dùng đã suy giảm rõ rệt trong những tháng gần đây, khi người Mỹ ngày càng lo ngại về lạm phát và triển vọng việc làm trong tương lai.
Các nhà kinh tế cho rằng lãi suất vay giảm và các biện pháp cắt giảm thuế có thể hỗ trợ tuyển dụng trong năm 2026, nhưng trong bối cảnh bất định xoay quanh thuế quan và áp lực giá cả vẫn hiện hữu, thị trường lao động Mỹ nhiều khả năng sẽ còn mất thời gian để tìm lại động lực đã mất.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
