Mỹ tuyên bố đã chặn toàn bộ tàu xuất phát từ các cảng Iran

Mỹ, Iran có thể nối lại đàm phán trong tuần này

Trong cuộc phỏng vấn ngày 14/4 theo giờ địa phương, ông Trump đã khuyên phóng viên của tờ tin tức này nên tiếp tục ở lại Islamabad (Pakistan).

“Điều gì đó có thể xảy ra trong hai ngày tới, chúng tôi có xu hướng sẽ sớm quay lại đó”, ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn.

Theo Reuters, các quan chức vùng Vịnh, Pakistan và Iran cũng nhận định các nhóm đàm phán của Mỹ và Iran có thể sẽ quay lại Pakistan vào cuối tuần này. Một nguồn tin cấp cao từ Iran cho biết chưa có thời điểm cụ thể được ấn định.

Dù động thái phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ vấp phải phản ứng gay gắt từ Tehran, các tín hiệu vẫn cho thấy hoạt động ngoại giao có thể sớm nối lại. Điều này đã giúp xoa dịu thị trường dầu mỏ, kéo giá dầu chuẩn xuống dưới 100 USD trong ngày 14/4.

Tổng thống Trump cho biết cuộc đàm phán lần hai có thể diễn ra ngay trong tuần này. Ảnh: Reuters

Cuộc đàm phán tại Islamabad cuối tuần qua không đưa lại kết quả, làm dấy lên nghi ngờ về khả năng duy trì lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. Hiện lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực thêm một tuần.

Tham vọng hạt nhân của Iran là điểm bất đồng chính trong đàm phán. Mỹ đề xuất đình chỉ toàn bộ hoạt động hạt nhân của Iran trong 20 năm, trong khi Tehran đưa ra phương án dừng từ 3 đến 5 năm.

Ngoài ra, Washington cũng yêu cầu toàn bộ lượng uranium đã làm giàu phải được đưa ra khỏi Iran, trong khi đó, Iran đề xuất làm loãng uranium đã làm giàu và giữ số vật liệu này tại Iran.

Người dân Tehran diễu hành phản đối chiến sự của Mỹ và Israel tại Iran ngày 13/4. Ảnh: Reuters.Một nguồn tin tham gia đàm phán tại Pakistan cho Reuters biết rằng các cuộc tiếp xúc cuối tuần qua vẫn đạt tiến triển trong việc thu hẹp khác biệt, đưa hai bên tiến gần hơn tới một thỏa thuận có thể đạt được trong vòng đàm phán mới.

Israel và Lebanon lần đầu đàm phán trực tiếp

Trong một diễn biến khác cùng ngày, đàm phán giữa các đặc phái viên của Israel và Lebanon đã diễn ra tại Washington (Mỹ). Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chủ trì cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên sau nhiều thập kỷ giữa Israel và Lebanon.

Sau đàm phán, cả hai bên đều nhận định thảo luận diễn ra tích cực, dù không có khung thỏa thuận hòa bình nào được công bố.

Cuộc gặp đánh dấu sự kiện hiếm hoi giữa Israel và Lebanon, khi lần đầu hai nước tiến hành đàm phán trực tiếp kể từ năm 1983.

Hai bên bước vào đàm phán với mục tiêu khác biệt. Lebanon muốn Israel ngừng bắn. Trong khi đó, Israel loại trừ khả năng thảo luận về lệnh ngừng bắn tại Lebanon, đồng thời yêu cầu nước này sớm giải giáp lực lượng Hezbollah.

Sự hiện diện của ông Rubio cho thấy Washington mong muốn đạt được tiến triển. Ông Trump đã kêu gọi Israel giảm cường độ tấn công tại Lebanon, nhằm tránh làm đổ vỡ lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.

Xung đột tại Trung Đông gây ra sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử, làm gia tăng áp lực buộc ông Trump phải tìm lối thoát cho chiến sự.

Phía Iran cho rằng chiến dịch của Israel nhằm vào Hezbollah tại Lebanon phải được đưa vào bất kỳ thỏa thuận nào giữa Mỹ và Iran, nhằm chấm dứt cuộc chiến rộng lớn hơn ở Trung Đông. Điều này làm phức tạp các cuộc đàm phán do Pakistan làm trung gian. Hiện Washington bác bỏ điều này, cho rằng không có mối liên hệ giữa hai tiến trình đàm phán.

Mỹ tuyên bố đã chặn toàn bộ tàu xuất phát từ các cảng Iran

Báo cáo ngày 14/4 của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định chưa có tàu nào vượt qua được vòng phong tỏa này.

Tuy nhiên, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy một số tàu liên quan tới Iran vẫn đi qua eo biển Hormuz sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực hôm 13/4.

Một số tàu trong đó đã dừng lại sau khi ra phía đông eo biển, dọc bờ biển phía nam Iran. Các chuyên gia nhận định đây có thể là dấu hiệu lực lượng Mỹ đã yêu cầu họ không tiếp tục hành trình.

Các tàu neo đậu tại Muscat, Oman hồi tháng 3. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết sẽ thực thi lệnh phong tỏa đối với các tàu có liên hệ với Iran từ Vịnh Oman và biển Arab, cả hai đều nằm ở phía đông eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters

CENTCOM cho biết đã có 6 tàu thương mại nhận chỉ thị qua radio từ phía Mỹ và quay đầu trở lại các cảng Iran, song không công bố danh tính.

Lệnh phong tỏa được thực thi từ vịnh Oman và biển Arab, khu vực nằm phía đông eo Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nơi mỗi ngày từng có hơn 120 tàu qua lại trước khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu.

Một quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ hơn 12 tàu quân sự nước này đang hiện diện tại vùng biển quốc tế ở vịnh Oman. Sau khi chiến sự nổ ra, Iran gần như chặn toàn bộ hoạt động vận tải thương mại qua eo Hormuz bằng cách đe dọa và tấn công tàu thuyền, khiến nguồn cung năng lượng ra thị trường thế giới sụt giảm mạnh, kéo giá xăng dầu tăng cao và gây chấn động nhiều nền kinh tế.

Trước đó, Washington chưa tìm cách ngăn chặn các tàu chở dầu Iran nhằm tránh làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Tuy nhiên, bước đi mới cho thấy Mỹ đang tìm cách cắt dòng chảy dầu mỏ, vốn được xem là “mạch sống” của nền kinh tế Iran.

CENTCOM cũng muốn thiết lập hành lang an toàn cho các tàu không liên quan tới Iran, vốn đã né tránh khu vực vì lo ngại bị tấn công. Một quan chức Mỹ cho biết hơn 20 tàu thương mại không liên quan tới Iran đã đi qua eo Hormuz trong 24 giờ đầu tiên của lệnh phong tỏa, bao gồm tàu chở dầu, tàu hàng và tàu container.

Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng con số thực tế thấp hơn, khi công ty dữ liệu hàng hải Kpler chỉ ghi nhận 6 tàu. Một khả năng khác là nhiều tàu đã tắt thiết bị định vị để tránh bị theo dõi.

Một tàu chở dầu Trung Quốc bị Mỹ trừng phạt, Rich Starry, đã đi qua eo Hormuz theo hướng đông nhưng sau đó quay đầu, được cho là đã làm theo chỉ thị của Mỹ. Một tàu khác có liên quan tới Iran, Elpis, cũng được cho là đã vượt qua eo biển trong thời gian phong tỏa, song mất tín hiệu vào ngày 14/4 nên chưa rõ hành trình.

Theo giới chuyên gia, các tàu liên quan tới Iran có thể không muốn tiến ra vùng biển phía đông eo Hormuz do sự hiện diện dày đặc của tàu chiến Mỹ. “Họ không muốn ra ngoài,” ông Salvatore Mercogliano, chuyên gia lịch sử hàng hải tại Đại học Campbell, nhận định.

Dù Mỹ tuyên bố các tàu trung lập vẫn có thể đi qua, nhiều hãng vận tải cho biết chưa nhận được hướng dẫn cụ thể. Ông Nils Haupt, phát ngôn viên hãng vận tải Đức Hapag-Lloyd, cho biết công ty vẫn chưa nhận được thông tin chính thức về cách đảm bảo an toàn cho 6 tàu đang mắc kẹt tại vịnh Ba Tư.

“Chúng tôi cần biết liệu có an toàn không. Thủy lôi đã được gỡ hết chưa? Có nguy cơ bị tấn công không? Tàu có được hộ tống hay không?” ông đặt câu hỏi.