Mỹ bỏ cáo buộc 'băng đảng ma túy' Cartel de los Soles của Venezuela

Ông Nicolás Maduro. Ảnh: Reuters.

Trước đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump trong năm 2025 đã liên tục thúc đẩy cáo buộc cho rằng Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro đứng đầu một băng đảng ma túy có tên gọi "Cartel de los Soles" để gây sức ép với chính quyền của ông Maduro.

Theo New York Times, các công tố viên Mỹ hiện không còn coi Cartel de los Soles là một tổ chức tội phạm có cấu trúc rõ ràng và tồn tại như một băng nhóm cụ thể. Thay vào đó, tên gọi này hiện giờ lại được hiểu là một "hệ thống bảo trợ" và một "văn hóa tham nhũng" được thúc đẩy bởi tiền thu được từ buôn bán ma túy. Tuy nhiên, Bộ Tư pháp Mỹ vẫn tiếp tục cáo buộc ông Maduro có liên quan đến các hoạt động buôn bán ma túy xuyên quốc gia.

Cáo buộc liên quan đến tổ chức Cartel de los Soles bắt nguồn từ bản cáo trạng của Bộ Tư pháp Mỹ công bố năm 2020 nhằm vào ông Maduro. Đến tháng 7/2025, Bộ Tài chính Mỹ đã đưa Cartel de los Soles vào danh sách các tổ chức khủng bố, và đến tháng 11 cùng năm, Bộ Ngoại giao Mỹ cũng áp dụng cách phân loại tương tự theo chỉ đạo của Ngoại trưởng Marco Rubio - người đồng thời là cố vấn an ninh quốc gia Mỹ khi đó.

Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu về tội phạm và ma túy tại Mỹ Latin cho rằng Cartel de los Soles thực chất là một thuật ngữ mang tính khẩu ngữ, xuất hiện trên truyền thông Venezuela từ những năm 1990, dùng để chỉ các quan chức bị cáo buộc có liên hệ với tiền ma túy, thay vì một tổ chức tội phạm cụ thể. Bản cáo trạng sửa đổi gần đây của Bộ Tư pháp Mỹ dường như cũng gián tiếp thừa nhận cách hiểu này, đặc biệt sau khi ông Maduro bị bắt giữ.

Trong bản cáo trạng mới của Mỹ, thuật ngữ Cartel de los Soles chỉ được nhắc đến hai lần, với nội dung cáo buộc rằng ông Maduro, cũng như người tiền nhiệm là cựu Tổng thống Hugo Chávez, đã tham gia và duy trì một hệ thống bảo trợ liên quan đến hoạt động buôn bán ma túy. Trước đó, bản cáo trạng năm 2020 đề cập đến Cartel de los Soles tới 32 lần và trực tiếp mô tả ông Maduro là người đứng đầu tổ chức này.

Bản cáo trạng mới cho rằng, lợi nhuận từ hoạt động buôn bán ma túy và việc bảo kê các đối tác liên quan đã “chảy vào tay các quan chức dân sự, quân đội và tình báo tham nhũng cấp thấp, những người hoạt động trong một hệ thống bảo trợ do giới lãnh đạo điều hành” và thuật ngữ Cartel de los Soles được sử dụng để chỉ hệ thống này.

Ông Rubio tuyên bố rằng Mỹ “bảo lưu quyền tấn công các tàu vận chuyển ma túy hướng tới Mỹ do các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia điều hành, trong đó có cả Cartel de los Soles”, đồng thời khẳng định ông Maduro là người đứng đầu tổ chức này và đang bị giam giữ tại Mỹ để đối mặt với tiến trình pháp lý.

Theo các tài liệu công khai, Cartel de los Soles chưa từng được nhắc đến trong Báo cáo Đánh giá Mối đe dọa Ma túy Quốc gia hằng năm của Cơ quan Phòng chống Ma túy Mỹ (DEA). Thuật ngữ này cũng không xuất hiện trong Báo cáo Ma túy Thế giới hằng năm của Văn phòng Liên Hợp Quốc về Ma túy và Tội phạm (UNODC).