Một cuộc chiến quyết liệt khác sau khi Mỹ - Iran 'buông súng'

Khói đen bao trùm sau một cuộc tấn công vào bể chứa nhiên liệu Shahran tại Tehran, Iran hôm 8/3. Ảnh: WANA.

Sau gần một tháng xung đột bùng phát giữa Mỹ - Israel và Iran, ít nhất 40 cơ sở năng lượng trên khắp 9 quốc gia ở Trung Đông bị “hư hại nghiêm trọng hoặc rất nghiêm trọng”.

Fatih Birol - người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) - cảnh báo cần mất một khoảng thời gian dài để sửa chữa các mỏ dầu khí, nhà máy lọc dầu và đường ống dẫn dầu. Ông Birol mô tả cuộc khủng hoảng hiện tại tồi tệ hơn cả hai địa chấn dầu mỏ những năm 1970 và cú sốc khí đốt vì cuộc chiến Nga - Ukraine cộng lại.

Ngay cả khi giao tranh ngừng lại ngay bây giờ, hệ quả vẫn còn đó, thậm chí sẽ kéo dài nhiều năm. Tuy nhiên, một nhóm công ty đang sẵn sàng biến thời kỳ hậu chiến thành giai đoạn bùng nổ sinh lợi.

Tập đoàn kỹ thuật

Các tập đoàn đa quốc gia được cho là nằm trong số những công ty đầu tiên được mời đến Iran ngay sau khi giao tranh chấm dứt. Họ sẽ chịu trách nhiệm đánh giá thiệt hại và lập kế hoạch tái thiết.

Các công ty có kinh nghiệm trong sửa chữa và xây dựng giàn khoan dầu, nhà máy lọc dầu, đường ống dẫn dầu và nhà máy hóa lỏng khí tự nhiên sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình tái xây dựng cơ sở hạ tầng cùng nguồn thu cho Iran. Tuy nhiên, quan điểm chính trị cũng đáng lưu tâm không kém, quyết định bên nào sẽ thắng thầu cuối cùng.

Nhiều cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran cùng với các nước láng giềng bị nhắm mục tiêu từ hôm 28/2. Màu đỏ là do Mỹ - Israel. Màu xanh là do Iran. Ảnh: Reuters.

Các công ty lớn của Mỹ có bộ phận kỹ thuật và dịch vụ dầu khí hùng mạnh gồm SLB, Halliburton, Baker Hughes và Weatherford, cùng với tập đoàn tư nhân Bechtel Corp.

Về phía Iran, công ty xây dựng Khatam-al Anbiya (do Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) kiểm soát) và Tập đoàn Mapna (nhà thầu lớn nhất nước trong lĩnh vực dầu khí và điện lực) là những ứng cử viên sáng giá.

Các công ty quốc tế gồm Saipem của Italy, Technip của Pháp, Larsen và Toubro của Ấn Độ, cùng Sidara tại Dubai, có hoạt động rộng khắp ở Trung Đông. Tập đoàn CNPC thuộc nhà nước Trung Quốc, NMDC có trụ sở tại UAE, và tập đoàn Petrofac của Anh cũng sự hiện diện mạnh mẽ trong khu vực.

Công ty dầu khí

Các bể chứa, đường ống dẫn dầu, nhà máy lọc dầu và cơ sở bốc dỡ hàng hóa tại cảng ở Trung Đông đều bị ảnh hưởng trong cuộc chiến Mỹ - Iran. Israel đã tấn công 4 tổ máy của mỏ khí đốt Nam Pars tại Iran, trong khi Iran trả đũa vào Ras Laffan Industrial City của Qatar, gây thiệt hại nặng nề cho các cơ sở khí hóa lỏng (LNG). Quá trình khôi phục sẽ mất nhiều năm và tiêu tốn hàng chục tỷ USD.

Sau khi sửa chữa cơ sở hạ tầng năng lượng, các nhà sản xuất dầu khí trên khắp thế giới sẽ tiếp tục khai thác giếng dầu, cũng như đưa nhà máy lọc dầu và nhà máy khí tự nhiên hóa lỏng hoạt động hết công suất.

Cơ sở hạ tầng dầu mỏ quanh khu vực eo biển Hormuz bị nhắm mục tiêu. Ảnh: Reuters.

Một số cái tên nổi bật trong khu vực gồm Công ty Dầu khí Quốc gia Iran (NIOC), QatarEnergy, Saudi Aramco và Công ty Dầu khí Quốc gia Abu Dhabi (ADNOC). Những tập đoàn quốc tế lớn như Exxon Mobil của Mỹ, TotalEnergies của Pháp hay Shell của Anh chắc chắn không đứng ngoài cuộc chơi.

Vận chuyển và hạ tầng tiện ích

Tổn thất không chỉ dừng lại ở giếng dầu. Việc mở cửa eo biển Hormuz - nơi lưu thông 20% lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới - sẽ là điều kiện tiên quyết khôi phục lại dòng chảy năng lượng toàn cầu về mức bình thường.

Các cảng, lưới điện và hệ thống cấp nước trên toàn khu vực đều bị hư hại, đòi hỏi nỗ lực tái thiết quan trọng không kém. Đặc biệt, các cảng lớn trong và xung quanh vùng biển Iran bị thiệt hại đáng kể, cùng với hàng loạt tàu hải quân và tàu thương mại. Việc khôi phục cơ sở cảng và thông luồng hàng hải cần đến chuyên gia về tái thiết cảng và cứu hộ hàng hải. Nỗ lực này dự kiến mất nhiều năm.

Về lĩnh vực năng lượng, công ty nhà nước Tavanir và Tập đoàn Mapna vận hành hầu hết mạng lưới phát điện và truyền tải điện của Iran. Do đó, họ sẽ là trụ cột trong quá trình phục hồi kinh tế trong nước.

Các nhà máy khử muối cung cấp nước sạch cho Iran và Bahrain, cùng một phần lưới điện của Israel, cũng hư hỏng. Do đó, phạm vi tái thiết vượt ra ngoài biên giới Iran.