|
Các trung tâm dữ liệu - nền tảng vận hành công nghệ đóng vai trò động lực cốt lõi của nền kinh tế toàn cầu tương lai - đang trở thành mục tiêu tấn công giữa xung đột, theo CNN.
Trung tâm dữ liệu từ lâu đã là mục tiêu của các cuộc tấn công mạng. Tuy nhiên, những cuộc tấn công vật lý nhằm vào các cơ sở này được xem là diễn biến mới.
Điều này trở thành bài kiểm tra đối với các chính phủ coi AI là yếu tố then chốt của an ninh quốc gia và tăng trưởng kinh tế, cũng như với ngành công nghiệp đang đầu tư hàng tỷ USD xây dựng trung tâm dữ liệu trên khắp thế giới.
 |
| Một người đàn ông đi bộ tại Quảng trường Imam Hussein ở Tehran, Iran. Ảnh: Majid Asgaripour/Wana News Agency/Reuters. |
Cuộc chiến nhắm vào 'bộ não' của nền kinh tế số
Ít nhất 5 trung tâm dữ liệu tại khu vực Vùng Vịnh đã trở thành mục tiêu bị Iran và Mỹ vô hiệu hóa. Trong đó, phía Iran nhắm vào các cơ sở thuộc đồng minh của Mỹ - điển hình là trận tập kích tên lửa vào trung tâm dữ liệu Amazon ở Bahrain cuối tháng trước - còn Mỹ nhắm thẳng vào các căn cứ của Iran.
Amazon từ chối bình luận, nhưng bảng điều khiển Amazon Web Services (AWS) đã cho thấy sự gián đoạn trong khu vực kể từ vụ tấn công đầu tiên hôm 30/4. Ảnh vệ tinh cũng cho thấy cơ sở AWS bị hư hại nghiêm trọng.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) từng công bố danh sách 29 mục tiêu công nghệ trong khu vực mà họ dự định tấn công, bao gồm các cơ sở thuộc Amazon, Google, Microsoft, Nvidia và Palantir.
Trong bài đăng trên Telegram sau vụ tấn công trung tâm dữ liệu Amazon ngày 21/7, chính quyền Iran tuyên bố tiếp tục nhắm vào cơ sở này vì Amazon cung cấp dịch vụ điện toán đám mây phục vụ hoạt động tình báo quân sự Mỹ.
Trong các tuyên bố được truyền thông nhà nước Iran và hãng thông tấn Tasnim đăng tải, IRGC thông báo rằng lực lượng của họ đã nhắm mục tiêu và phá hủy phần cấu trúc còn lại của trung tâm này trong “đợt tấn công thứ 27 của Chiến dịch Nasr-2”.
Trước đó, vào tháng 3, Al Jazeera từng dẫn lại thông tin cho biết Amazon xác nhận gián đoạn do thiết bị bay không người lái gây ra, đánh dấu lần thứ hai chỉ trong vòng một tháng hoạt động của công ty bị ảnh hưởng bởi xung đột.
Amazon hiện nắm giữ nhiều hợp đồng với chính phủ Mỹ, bao gồm một phần của dự án Năng lực Điện toán Đám mây Chiến đấu Chung (Joint Warfighting Cloud Capability) trị giá 9 tỷ USD. Google, Microsoft và Oracle cũng tham gia dự án này.
 |
| AWS là đơn vị điện toán đám mây của Amazon. Ảnh: Benoit Tessier/Reuters. |
Động thái trên diễn ra ngay trong bối cảnh Vùng Vịnh đang có tham vọng biến khu vực này thành trung tâm AI lớn thứ ba thế giới, bên cạnh Mỹ và Trung Quốc.
Saudi Arabia đã dành một phần đáng kể trong quỹ đầu tư quốc gia trị giá 1.000 tỷ USD cho AI.
Trong khi đó, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã ký thỏa thuận mang tính bước ngoặt với chính quyền Tổng thống Donald Trump năm 2025 để xây dựng Stargate, dự án trung tâm dữ liệu AI trị giá 500 tỷ USD - được cho là lớn nhất ngoài lãnh thổ Mỹ.
OpenAI, Oracle, Nvidia và Cisco đều tham gia dự án này.
Tổng cộng, Bahrain, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia và UAE đã cam kết đầu tư hơn 2.000 tỷ USD vào các lĩnh vực liên quan đến AI với Mỹ.
"Những cuộc tấn công và các mối đe dọa rộng hơn này làm suy giảm niềm tin vào nơi vốn được kỳ vọng sẽ trở thành khu vực quan trọng đối với đổi mới và đầu tư AI", Helima Croft, giám đốc chiến lược toàn cầu của RBC Capital Markets, cảnh báo.
Rủi ro
Theo CNN, các trung tâm dữ liệu đã tồn tại hàng chục năm và từ lâu đã là mục tiêu trong chiến tranh.
Các lực lượng quân sự thường đặt hệ thống chỉ huy và kiểm soát xa tiền tuyến. Vì vậy, đối phương thường tìm cách làm gián đoạn hoạt động liên lạc đó thông qua gây nhiễu hoặc, trong vài thập kỷ gần đây, bằng tấn công mạng.
Nhưng việc đánh bom trực tiếp vào trung tâm dữ liệu thì hoàn toàn mới.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân là AI đã trở nên rất quan trọng về mặt kinh tế. Vì vậy, chỉ cần sử dụng thiết bị bay không người lái với chi phí thấp, đối phương cũng có thể gây thiệt hại đáng kể bằng cách phá hoại trung tâm dữ liệu.
Những diễn biến này đặt ra thách thức lớn đối với doanh nghiệp xây dựng trung tâm dữ liệu và các chính phủ muốn thu hút những dự án này.
 |
| Vụ nổ tại Iran sau cuộc tấn công của Mỹ. Ảnh: Okaz. |
Theo Philip Wray, người đứng đầu bộ phận bảo hiểm tài sản của MSIG, về bản chất, trung tâm dữ liệu chỉ là những nhà kho khổng lồ chứa đầy thiết bị đắt tiền.
Không có nhiều biện pháp giúp những nơi này tăng cường khả năng chống chịu trước bom đạn hay thiết bị bay không người lái. Chính vì vậy, các hệ thống này thường được thiết kế với khả năng dự phòng. Trước đây, cơ chế này chủ yếu nhằm ứng phó với thiên tai, sự cố đứt cáp hoặc mất điện. Giờ đây, nó còn nhằm giảm thiểu tác động của cuộc tấn công.
Khi một trung tâm dữ liệu gặp sự cố, dữ liệu được lưu trữ ở đó và năng lực xử lý mà nó cung cấp có thể được truy cập từ một trung tâm dữ liệu khác.
Dù xung đột vẫn căng thẳng, các nước vùng Vịnh vẫn cam kết tiếp tục theo đuổi tham vọng AI. Tuy nhiên, Andrew Reddie cho rằng ngay cả khi thị trường này mang lại lợi nhuận lớn, các doanh nghiệp nước ngoài cũng sẽ phải cân nhắc kỹ trước khi đầu tư nếu lo ngại tài sản của mình không được bảo vệ đầy đủ.
Chi phí bảo hiểm cho các trung tâm dữ liệu cũng đang tăng vọt, thậm chí nhiều nơi còn rất khó mua được bảo hiểm.
"Một số khách hàng đang xem xét kế hoạch đầu tư sau những diễn biến gần đây, trong khi nhiều công ty bảo hiểm không còn sẵn sàng chấp nhận một số loại rủi ro", Joe Macejak, phụ trách mảng hạ tầng số của hãng môi giới bảo hiểm Marsh tại Mỹ, cho biết.
Ngay cả khi mua được bảo hiểm, các công ty công nghệ cũng không thể chuyển toàn bộ rủi ro sang phía doanh nghiệp bảo hiểm.
Trong bối cảnh giá chip, vật liệu xây dựng, nhân công và nhiều chi phí khác tăng mạnh vì nhu cầu trung tâm dữ liệu bùng nổ, đây là mức rủi ro rất lớn đối với bất kỳ doanh nghiệp nào.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
