Chỉ vài giờ sau khi Yoo Ah-in bị truyền thông Hàn Quốc đưa tin điều tra vì sử dụng chất cấm, nhiều thương hiệu bắt đầu gỡ nội dung quảng bá liên quan tới nam diễn viên. Netflix hoãn phát hành các dự án có anh tham gia. Trong showbiz Hàn Quốc, scandal ma túy hiếm khi mở ra cơ hội giải thích hay phục hồi hình ảnh. Thay vào đó, một quy trình đào thải gần như tức thì được kích hoạt.
Showbiz Việt, sau những vụ nghệ sĩ Việt liên tiếp bị điều tra hoặc bắt giữ liên quan ma túy gần đây, cũng không còn chỉ là phản ứng “sốc” mà đã kích hoạt thái độ rất mạnh mẽ từ công chúng và khán giả, bao gồm thất vọng, giận dữ và mất niềm tin vào một bộ phận người nổi tiếng. Với công chúng, một ca sĩ hay diễn viên dính ma túy là rất khó chấp nhận. Danh tiếng trong showbiz được xây dựng bằng sức ảnh hưởng, độ tin cậy và hình tượng cá nhân. Và khi scandal ma túy xuất hiện, toàn bộ giá trị ấy có thể sụp đổ chỉ trong vài ngày.
Trong ngành giải trí quốc tế, nhiều chuyên gia truyền thông gọi hiện tượng này là “image death penalty”, tạm dịch là “án tử hình ảnh”.
 |
| Ca sĩ Long Nhật bị khởi tố, bắt tạm giam về tội "Tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy". |
Scandal ma túy khó được tha thứ ở showbiz Hàn
Trước scandal, Yoo Ah-in từng được xem là một trong những diễn viên điện ảnh uy tín nhất Hàn Quốc, nổi tiếng với Burning, Hellbound và Voice of Silence. Anh xây dựng hình ảnh nghệ sĩ cá tính, trí thức và có chiều sâu xã hội. Nhưng vào năm 2023, Yoo Ah-in bị điều tra vì sử dụng propofol, ketamine, cocaine và cần sa, hậu quả diễn ra gần như ngay lập tức.
Netflix trì hoãn The Match và Goodbye Earth. Nhiều thương hiệu gỡ quảng cáo có Yoo Ah-in. Báo chí Hàn Quốc mô tả đây là một trong những cú sụp đổ hình tượng lớn nhất của điện ảnh Hàn nhiều năm gần đây.
 |
| Yoo Ah-in khó lấy lại sự nghiệp rực rỡ như xưa sau scandal ma túy. Ảnh: Star News Korea. |
Trước Yoo Ah-in, Park Yoo-chun cũng gần như mất toàn bộ sự nghiệp sau scandal methamphetamine năm 2019. Cú sốc lớn hơn nằm ở chỗ Park Yoo-chun từng tổ chức họp báo phủ nhận hoàn toàn cáo buộc và tuyên bố sẽ giải nghệ nếu bị phát hiện sử dụng ma túy. Kết quả xét nghiệm sau đó cho kết quả dương tính với methamphetamine.
Tại Hàn Quốc, idol và diễn viên không đơn thuần là người làm trong giới giải trí. Họ là một phần của ngành công nghiệp xuất khẩu trị giá hàng tỷ USD. Các công ty giải trí đầu tư rất lớn để xây dựng hình tượng “sạch”, kỷ luật và truyền cảm hứng. Một scandal ma túy có thể khiến giá trị thương mại của nghệ sĩ sụt giảm cực nhanh, kéo theo rủi ro cho nền tảng streaming, nhãn hàng, chương trình truyền hình và cả các dự án điện ảnh đang phát hành.
Trường hợp của cố diễn viên Lee Sun-kyun cuối năm 2023 một lần nữa cho thấy mức độ khắc nghiệt của môi trường này. Chỉ ít tuần sau khi bị điều tra liên quan nghi vấn ma túy, truyền thông Hàn Quốc gần như chuyển toàn bộ sự chú ý sang scandal thay vì sự nghiệp diễn xuất của tài tử Parasite.
Hàn Quốc hiện thuộc nhóm quốc gia có luật chống ma túy nghiêm khắc nhất trong khối OECD. Nghệ sĩ dính scandal chất cấm nhiều năm qua thường bị hạn chế xuất hiện trên truyền hình hoặc gần như biến mất khỏi các chương trình đại chúng, nếu trở lại cũng khó rực rỡ như xưa. Trong bối cảnh ấy, dư luận Hàn Quốc hiếm khi chấp nhận lý lẽ “áp lực showbiz” như một dạng giảm nhẹ trách nhiệm.
Hollywood từng thần tượng hóa sự nổi loạn nhưng đã thay đổi
Trong nhiều thập niên, showbiz Mỹ từng lãng mạn hóa hình tượng nghệ sĩ nghiện ngập. Văn hóa rockstar nổi loạn biến cocaine, heroin hay thuốc kích thích thành một phần của Hollywood.
Nhưng bức tranh đã thay đổi mạnh sau hàng loạt cái chết gây chấn động.
Whitney Houston qua đời năm 2012 tại khách sạn Beverly Hilton. Báo cáo pháp y xác định cocaine và bệnh tim góp phần dẫn tới cái chết của nữ ca sĩ sau khi bà được phát hiện chết đuối trong bồn tắm khách sạn. Trong nhiều năm trước đó, truyền thông Mỹ gần như theo dõi sự suy sụp của Houston với những lần xuất hiện bất ổn, giọng hát xuống cấp và tin đồn nghiện ngập phủ. Hình tượng diva từng đại diện cho chuẩn mực âm nhạc Mỹ dần bị thay thế bằng hình ảnh một ngôi sao tự hủy hoại bản thân.
Năm 2018, rapper Mac Miller tử vong do hỗn hợp fentanyl, cocaine và rượu. Trước đó là Prince chết vì fentanyl hay Tom Petty tử vong do sử dụng kết hợp nhiều loại thuốc kê đơn, bao gồm fentanyl và oxycodone. Sau cuộc khủng hoảng opioid khiến hàng trăm nghìn người Mỹ thiệt mạng, thái độ xã hội với ma túy trở nên khắt khe hơn rất nhiều. Hình tượng “thiên tài nổi loạn” dần mất sức hấp dẫn trong văn hóa đại chúng Mỹ.
Trường hợp của Robert Downey Jr. cho thấy Hollywood cũng có thể cực kỳ tàn nhẫn với nghệ sĩ dính ma túy. Trong thập niên 1990, Downey Jr. nhiều lần bị bắt vì cocaine, heroin và sở hữu chất cấm. Ông bị sa thải khỏi series Ally McBeal, phải vào trại cai nghiện và từng bị xem là diễn viên có mức rủi ro quá cao (uninsurable actor), để hãng phim hoặc công ty bảo hiểm chấp nhận.
Ngay cả khi Marvel chọn Downey Jr. cho Iron Man năm 2008, quyết định ấy từng bị xem là một canh bạc lớn của Hollywood. Do đó, sự trở lại của Downey Jr. vẫn thường được kể như câu chuyện hiếm hoi về sự bao dung ở showbiz. Chính sự hiếm hoi ấy phản ánh mức độ khó khăn trong việc lấy lại niềm tin công chúng sau scandal ma túy, ngay cả tại Hollywood.
 |
| Công chúng thất vọng khi nhiều nghệ sĩ Việt liên tiếp dính ma túy. |
Trong thời TikTok, scandal gần như không biến mất
Một nghệ sĩ nổi tiếng hiện nay không còn sống chủ yếu bằng album hay cát-xê phim. Nguồn thu lớn nhất đôi khi lại nằm ở quảng cáo, đại sứ thương hiệu, livestream thương mại, gameshow và giá trị hình ảnh trên các nền tảng mạng xã hội. Điều đó khiến scandal ma túy trở thành rủi ro thương mại đặc biệt nghiêm trọng.
Theo báo cáo Influencer Marketing Hub năm 2025, thị trường influencer marketing toàn cầu đã vượt 24 tỷ USD, trong đó TikTok là nền tảng tăng trưởng mạnh nhất về quảng cáo dựa trên cá nhân hóa hình ảnh. Với nghệ sĩ nổi tiếng, follower không còn chỉ là người hâm mộ mà là tài sản thương mại có thể quy đổi trực tiếp thành hợp đồng quảng cáo, doanh thu livestream và độ phủ thuật toán. Do vậy, danh tiếng gần như trở thành một dạng tài sản của nghệ sĩ. Và một scandal ma túy có thể làm tài sản ấy lao dốc rất nhanh.
Các nghiên cứu về truyền thông số những năm gần đây cho thấy nền tảng như TikTok, YouTube Shorts hay Instagram Reels tạo ra cơ chế “persistent visibility”, có thể hiểu là trạng thái hiện diện liên tục của nội dung số. Những video cũ, phát ngôn cũ hay scandal cũ không biến mất theo chu kỳ tin tức như thời truyền hình truyền thống. Thuật toán liên tục đề xuất lại nội dung có mức độ tranh cãi hoặc tương tác cao.
Trước thời mạng xã hội bùng nổ, một nghệ sĩ có thể biến mất vài năm rồi trở lại với hình ảnh mới. Trong thời TikTok, scandal gần như tồn tại vĩnh viễn dưới dạng clip cắt, hashtag, meme và video reaction.
Một nghiên cứu của Deloitte về niềm tin trên môi trường số cho thấy người tiêu dùng hiện có xu hướng đồng nhất thương hiệu với gương mặt đại diện mạnh hơn trước đây, đặc biệt trên nền tảng video ngắn. Điều này khiến scandal của nghệ sĩ dễ lan sang nhãn hàng thông qua hiệu ứng “ô nhiễm danh tiếng” (reputational contamination)
Chỉ một hashtag tiêu cực cũng có thể kéo theo làn sóng tẩy chay hàng loạt. Các công ty giải trí vì vậy ngày càng phản ứng theo hướng kiểm soát cực nhanh, bao gồm đóng băng hoạt động nghệ sĩ, khóa bình luận, gỡ hình quảng bá, hoãn phát hành hoặc cắt giảm sự xuất hiện trên poster và trailer.
Trong nhiều trường hợp, án phạt pháp lý đôi khi không phải phần đáng sợ nhất. Một bản án có thể kết thúc sau vài năm. Nhưng hậu quả hình ảnh tồn tại rất lâu, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự nghiệp của nghệ sĩ và của cả các công ty, đơn vị liên quan. Chính vì vậy, scandal ma túy thực sự là án tử hình ảnh và bài học mà giới nghệ sĩ cần phải tránh.
