Mía và các phụ phẩm từ quá trình sản xuất đường là nguyên liệu làm nên rượu rum. Ảnh minh họa: T.N.

Tất cả rượu mạnh được bán ở nước Mỹ phải trả thuế nội địa. Bên cạnh đó, rượu mạnh nhập khẩu thì phải gánh các loại thuế nhập khẩu. Vì nguyên nhân thứ hai và vì Puerto Rico thuộc chủ quyền của Mỹ nên không bị đánh thuế nhập khẩu, việc sản xuất rượu rum ở Puerto Rico đã phát triển thần tốc sau khi lệnh cấm rượu bị dỡ bỏ.

Ít nhất hai trong năm nhà sản xuất rượu rum Cuba lâu đời đã mở xưởng ở Puerto Rico và hiện giờ sản xuất rượu rum ở cả hai nơi. Không biết là do khác biệt về nguồn nước hay khác biệt về đất và khí hậu, nhưng dù sao đi nữa, rum Puerto Rico chắc chắn là kém hơn rum Cuba. Kể cả rum Puerto Rico của hãng Barcadi y Cia nổi như cồn cũng không thể so với loại rượu rum của chính hãng này sản xuất ở Santiago de Cuba.

Trong những năm qua, rum Puerto Rico đã có sự cải tiến đáng kể và một số hãng rượu thì không đến nỗi tệ. Trong những loại đã thử qua, tôi thấy Bacardi, Ronrico và Carioca ngon nhất. Song như đã nói, không loại nào ngon bằng những thương hiệu rum Cuba xịn sò và trong những thương hiệu rum Cuba, tôi đặc biệt đề cử Bacardi và Havana Club. Giá của rum Cuba đắt hơn nhưng sự khác biệt thì thực sự xứng đáng.

Rum Cuba được chia làm hai loại, loại nhãn trắng hay là carta blanca và loại nhãn vàng hay còn gọi là carta de oro. Theo truyền thống, rum nhãn vàng ngọt hơn, nặng hơn và được lên tuổi lâu hơn, chính vì thế thường có giá cao hơn.

Tuy nhiên trong thực tế ngày nay, cả hai loại rum đều lấy màu chủ yếu từ đường caramel thêm vào chứ không phải từ việc lên tuổi (được thực hiện trong những thùng gỗ sồi không nướng) và vì đường caramel khá rẻ nên khó mà tính được giá cao hơn cho rum nhãn vàng.

Loại nhãn vàng giống rum Barbados hoặc Haiti hơn và được sử dụng chủ yếu trong đồ uống long drink. Rum nhãn trắng thì chắc chắn là loại dành cho cocktail, dù chỉ dùng với nước trái cây và đường, như cocktail Daiquiri, hoặc kết hợp với các chất tạo mùi khác, như các loại rượu mùi trái cây. Bacardi y Cia cũng sản xuất Ron Anejo (on-yáy-ho) một loại rum già tuổi, thức uống tuyệt diệu sau bữa ăn thay thế cho cognac hoặc armagnac.

Trước chiến tranh, những loại rượu rum Jamaica ngon nhất được đưa đến Anh để lên tuổi trong kho ngoại quan ở London và được gọi là rum London Dock. Không khí sương mù, ẩm ướt của London được cho là nguyên nhân khiến chúng đạt được vị ngon đặc biệt.

Tình trạng khẩn cấp của chiến tranh làm gián đoạn việc chuyên chở và cất giữ loại rượu rum này. Tôi không biết khi nào loại rượu này mới có thể xuất hiện trở lại. Trong số những rượu mùi rum Jamaica chất lượng hàng đầu, loại ngon nhất tôi từng gặp là Myers’ Mona (lên tuổi khoảng ba mươi năm), Wray & Nephews’ Special Reserve (mười tám năm), Bellows’ Liqueur (mười bảy năm) và Lemon Hart Liqueur.

Tất cả đều là rượu rum đích thực với vị ngọt mượt mà, thơm nức có thể sánh với những loại brandy ngon lâu năm. Sẽ thật xúc phạm nếu sử dụng chúng để pha cocktail hay bất cứ thức uống hỗn hợp nào. Loại rượu này nên được uống trực tiếp, giống như Fine Champagne, armagnac hoặc bất cứ loại rượu bổ lâu năm nào.

Trong danh sách rượu rum Jamaica thích hợp để sử dụng trong cocktail, trong thức uống long drink, trong nấu nướng, có nhiều thương hiệu xuất sắc. Tôi xin đề cử Portal, Dingwall & Norri’s Bellows; Wray & Nephew’ Three Dagger; Charley’s Royal Reserve; Lemon Hart và Myers & Son’s Planters’ Punch.