|
|
Virus gây thủy đậu có thể tồn tại tiềm ẩn trong cơ thể suốt đời và tái hoạt khi miễn dịch suy yếu. Ảnh: Shuterstock. |
Nhiều người cho rằng sau khi các nốt phỏng thủy đậu biến mất, cơ thể đã hoàn toàn loại bỏ virus. Tuy nhiên, virus varicella-zoster có một đặc điểm đặc biệt: sau lần nhiễm đầu tiên, nó có thể ẩn náu trong các hạch thần kinh và tồn tại lâu dài trong cơ thể. Nhiều năm sau, virus có thể tái hoạt, gây bệnh zona thần kinh.
Virus thủy đậu có thể "nằm im" trong cơ thể
Thủy đậu là bệnh truyền nhiễm do VZV gây ra. Bệnh thường biểu hiện bằng sốt, mệt mỏi và các nốt phát ban, mụn nước gây ngứa trên da. Phần lớn người bệnh hồi phục sau một thời gian mà không gặp biến chứng nghiêm trọng.
Tuy nhiên, khi các triệu chứng biến mất, VZV không nhất thiết được loại bỏ hoàn toàn. Virus có thể di chuyển đến các hạch thần kinh cảm giác và chuyển sang trạng thái tiềm ẩn.
Ở trạng thái này, virus không gây ra các triệu chứng điển hình của thủy đậu nhưng vẫn tồn tại trong cơ thể. Hệ miễn dịch thường kiểm soát virus, khiến nó không hoạt động trong thời gian dài.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), VZV có thể tái hoạt nhiều năm hoặc thậm chí nhiều thập kỷ sau lần nhiễm thủy đậu đầu tiên. Khi đó, virus không gây thủy đậu lần nữa mà gây bệnh zona, còn gọi là herpes zoster.
Nguy cơ virus tái hoạt tăng theo tuổi. Những người lớn tuổi hoặc có hệ miễn dịch suy yếu có nguy cơ mắc zona cao hơn.
Virus tái hoạt có thể gây đau kéo dài
Zona thường bắt đầu bằng cảm giác đau, nóng rát, ngứa hoặc tăng nhạy cảm ở một vùng da. Sau đó, các mụn nước xuất hiện thành từng cụm hoặc dải, thường chỉ ở một bên cơ thể hoặc một bên mặt.
Điểm đáng chú ý là cơn đau do zona có thể xuất hiện trước khi phát ban. Một số người mô tả cảm giác đau như bỏng rát, châm chích hoặc đau sâu dọc theo đường đi của dây thần kinh.
Ở một số trường hợp, tổn thương da đã lành nhưng cơn đau vẫn tiếp tục kéo dài. Đây là tình trạng được gọi là đau dây thần kinh sau zona. Cơn đau có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí lâu hơn và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt.
Nguy cơ biến chứng này tăng theo tuổi, đặc biệt ở người lớn tuổi. Zona cũng có thể gây các biến chứng khác nếu tổn thương ảnh hưởng đến mắt, tai hoặc hệ thần kinh.
Việc từng mắc thủy đậu không có nghĩa một người đã hoàn toàn "thoát khỏi" virus. VZV có thể tồn tại tiềm ẩn trong cơ thể và chỉ tái hoạt khi điều kiện thuận lợi. Tuy nhiên, không phải tất cả người từng mắc thủy đậu đều sẽ bị zona. CDC ước tính khoảng 1/3 người từng nhiễm VZV có thể mắc zona trong suốt cuộc đời.
Hiện nay, vaccine là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa thủy đậu và zona theo từng nhóm tuổi, đối tượng phù hợp. Những người từng mắc thủy đậu cũng nên lưu ý các triệu chứng đau, nóng rát hoặc phát ban dạng dải, đặc biệt khi tổn thương xuất hiện ở một bên cơ thể, để được khám và điều trị sớm.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
