Ung thư khoang miệng từng được cho là hiếm gặp nhưng lại đang gia tăng nhanh chóng và có xu hướng trẻ hóa rõ rệt, theo QQ News. Các số liệu thống kê cho thấy mỗi năm có hơn hàng nghìn ca mắc ung thư khoang miệng mới, nhưng điều đáng lo ngại là khoảng 60% bệnh nhân chỉ được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn trung hoặc muộn, bỏ lỡ “thời điểm vàng” để điều trị.
 |
| Nếu trong gia đình có người mắc ung thư khoang miệng hoặc các loại ung thư khác, nguy cơ mắc bệnh cũng có thể cao hơn. Ảnh: Adobe Stock. |
Căn bệnh có khả năng "ngụy trang" tinh vi
Điều khiến căn bệnh này trở nên nguy hiểm chính là khả năng “ngụy trang” rất tinh vi. Ở giai đoạn đầu, các triệu chứng thường bị nhầm lẫn với những vấn đề răng miệng thông thường, khiến người bệnh dễ chủ quan.
Một trong những dấu hiệu phổ biến nhất là loét miệng kéo dài. Thông thường, nhiệt miệng sẽ tự lành trong vòng 1-2 tuần, nhưng nếu vết loét tồn tại quá 2 tuần, thậm chí kéo dài hàng tháng, bạn cần đặc biệt cảnh giác. Loét do ung thư thường có bờ nhô cao, bề mặt sần sùi như súp lơ và khi chạm vào có cảm giác cứng. Đáng nói là những vết loét này đôi khi không đau rõ rệt, chỉ gây tê nhẹ, nên dễ bị bỏ qua.
Bên cạnh đó, những thay đổi bất thường của niêm mạc miệng cũng là dấu hiệu cảnh báo quan trọng. Bình thường, niêm mạc có màu hồng nhạt, mềm và trơn láng. Nếu xuất hiện các mảng trắng hoặc đỏ, người dân cần đi khám ngay.
Mảng trắng thường có bề mặt thô ráp như giấy nhám, phần lớn là lành tính nhưng nếu dày lên, nứt hoặc chảy máu thì nguy cơ chuyển thành ung thư tăng cao. Nguy hiểm hơn là mảng đỏ. Các mảng này thường có màu đỏ tươi, ranh giới rõ, với tỷ lệ ác tính có thể lên tới hơn 80%, nhưng lại dễ bị nhầm là viêm nhiễm thông thường.
Một dấu hiệu khác không thể bỏ qua là khối cứng không đau xuất hiện trong miệng hoặc vùng cổ. Đây có thể là khối u nguyên phát hoặc hạch bạch huyết đã di căn. Đặc biệt, nếu vùng cổ bạn xuất hiện khối u không đau đột ngột, ngay cả khi trong miệng chưa thấy tổn thương rõ ràng, vẫn cần đi kiểm tra sớm.
Khi bệnh tiến triển, các chức năng của khoang miệng cũng bắt đầu bị ảnh hưởng. Người bệnh có thể khó há miệng, độ mở giảm xuống dưới 3 cm; lưỡi trở nên tê hoặc kém linh hoạt, nói chuyện khó khăn; cảm giác vướng ở cổ họng, nuốt đau hoặc nuốt khó. Những biểu hiện này cho thấy khối u có thể đã xâm lấn sâu hơn.
Nguyên nhân dẫn đến ung thư khoang miệng
Vậy đâu là nguyên nhân khiến ung thư khoang miệng ngày càng phổ biến? Trước hết phải kể đến hai “thủ phạm” hàng đầu là thuốc lá và rượu bia. Các chất độc trong thuốc lá như nicotine và hắc ín trực tiếp gây tổn thương niêm mạc, khiến người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh cao gấp nhiều lần so với người không hút. Rượu làm suy yếu hàng rào bảo vệ của niêm mạc, tạo điều kiện cho các chất gây ung thư xâm nhập.
Ngoài ra, nhiễm virus HPV, đặc biệt là tuýp HPV16, cũng được xem là nguyên nhân thường gặp. Virus này có thể lây qua đường tình dục và ngày càng liên quan nhiều hơn đến các ca ung thư ở người trẻ.
Bên cạnh đó, các kích thích mạn tính trong khoang miệng như răng hỏng, chân răng sót lại hoặc thói quen ăn đồ quá nóng cũng là yếu tố nguy cơ ung thư. Yếu tố di truyền và tình trạng suy giảm miễn dịch cũng góp phần làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Phòng ngừa ung thư
Dù nguy hiểm, ung thư khoang miệng hoàn toàn có thể được phòng ngừa nếu mỗi người chủ động thay đổi lối sống và chú trọng kiểm tra sớm. Mỗi người cần từ bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia, đây là bước quan trọng nhất trong việc giảm nguy cơ mắc bệnh.
Đồng thời, người dân nên duy trì chế độ ăn giàu vitamin A, C, E từ rau củ quả để tăng sức đề kháng cho niêm mạc. Bên cạnh đó, mỗi người cần giữ vệ sinh răng miệng tốt, đánh răng đều đặn, sử dụng chỉ nha khoa và khám răng định kỳ nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các tổn thương.
Đối với những người có nguy cơ cao như người hút thuốc, uống rượu nhiều, nhiễm HPV hoặc trên 40 tuổi nên tầm soát ung thư khoang miệng ít nhất mỗi năm một lần. Người bình thường cũng nên kiểm tra định kỳ mỗi 1-2 năm.
Hiệu quả điều trị ung thư khoang miệng phụ thuộc rất lớn vào thời điểm phát hiện. Nếu được phát hiện sớm, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể vượt 80% và điều trị tương đối đơn giản.
Ngược lại, khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, tỷ lệ này chỉ còn khoảng 30%, việc điều trị trở nên phức tạp hơn, thậm chí có thể để lại biến dạng khuôn mặt, ảnh hưởng đến khả năng nói và nuốt, hoặc đe dọa tính mạng.
Trong nhiều năm hành nghề y và từng giữ chức trưởng khoa dinh dưỡng của một bệnh viện lớn, tác giả Hạ Manh đã điều trị hơn 10.000 ca bệnh liên quan đến chế độ ăn uống không lành mạnh. Cuốn sách "Ăn chuẩn ít bệnh" (tập 1) được viết ra từ những kinh nghiệm chuyên môn của vị bác sĩ này, nó sẽ mang đến cho người bệnh những kiến thức hữu ích về dinh dưỡng, để xây dựng chế độ ăn hợp lý.
