Liên minh xuất bản báo chí quốc tế hướng tới tiêu chuẩn chung về AI

Theo Inpublishing, liên minh Standards for Publisher Usage Rights (SPUR) gần đây đã có thêm hơn 40 thành viên mới, bao gồm nhiều tổ chức báo chí truyền thông lớn như The New York Times, AFP, The Atlantic, The Observer, The Economist, Hiệp hội Báo chí Quốc gia Brazil (ANJ), Alianza de Medios của Mexico và Asociación de Entidades Periodísticas Argentinas (ADEPA) của Argentina.

Hiện nay, SPUR có hơn 80 thành viên, đến từ hơn 20 quốc gia toàn cầu. Liên minh cho biết họ tập hợp các nhà xuất bản báo chí lại với nhau nhằm tạo ra một thị trường sử dụng nội dung AI một cách công bằng.

Xây dựng cơ chế đảm bảo quyền lợi về sử dụng AI

Theo Tomorrow’s Publisher, liên minh này hướng tới một cách tiếp cận khác biệt so với các tổ chức cấp phép bản quyền truyền thống. Trong khi họ triển khai xây dựng những quy tắc chung và cơ sở hạ tầng kỹ thuật để các nhà xuất bản có thể theo dõi thời điểm tác phẩm của họ bị các hệ thống AI truy xuất, trích dẫn, tóm tắt hoặc hiển thị, SPUR vẫn cho phép thành viên tự đàm phán thỏa thuận thương mại riêng với công ty AI.

SPUR cho hay cách tiếp cận này nhằm thúc đẩy sự minh bạch và hỗ trợ nhà xuất bản đàm phán các điều khoản công bằng hơn.

Liên minh được thành lập từ tháng 2/2026 với thành viên ban đầu là BBC, Financial Times, The Guardian, The Telegraph và Sky News, sau đó có thêm Associated Press. Ảnh: Indian Television.

SPUR cũng công bố "Tiêu chuẩn Đo lường Nội dung" (Content Telemetry Standard) đầu tiên. Đây là khuôn khổ mã nguồn mở xác định ngôn ngữ chung để báo cáo cách công cụ AI xử lý nội dung thuộc sở hữu của nhà xuất bản báo chí.

Khuôn khổ này sẽ xác định cách nội dung gốc được truy xuất, trích dẫn, hiển thị cho người dùng hay hình thức tương tác nào khác với bên thứ 3, từ đó tập hợp dữ liệu và chuyển lại cho tổ chức xuất bản ban đầu.

Khuôn khổ này tiếp tục được hoàn thiện và hướng tới việc thống nhất cách thức áp dụng tối ưu đối với công nghệ và ứng dụng AI hiện có, cũng như công nghệ mới nổi trong tương lai.

Theo SPUR, mục tiêu là giúp ngành báo chí có cái nhìn rõ ràng hơn về cách nội dung của họ đang được sử dụng, từ đó củng cố cơ sở cho thỏa thuận cấp phép phản ánh đúng thực tế sử dụng đó.

Theo Press Gazette, Rebecca Grossman-Cohen, người phụ trách các quan hệ đối tác chiến lược tại The New York Times, khẳng định: "Việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ và sự tiến bộ công nghệ là hoàn toàn có thể và bắt buộc phải cùng tồn tại”.

David Buttle, đồng sáng lập SPUR, nhấn mạnh: "Chúng ta không thể chỉ ngồi hy vọng vào những điều tốt đẹp nhất khi nói đến các công ty AI và tương lai của ngành xuất bản. Các tổ chức truyền thông trên toàn thế giới phải đoàn kết lại để bảo vệ chính mình, bảo vệ lẫn nhau và bảo vệ tương lai của báo chí. Nỗ lực xây dựng một nền kinh tế thông tin công bằng và bền vững hơn đang nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ".

Củng cố vị thế trước giới AI

Những bình luận này phản ánh nỗ lực rộng lớn hơn của các đơn vị xuất bản báo chí nhằm tránh rơi vào tình thế phải đàm phán riêng lẻ với các công ty AI.

Áp lực này đang gia tăng trên nhiều phương diện. Hãng tin Reuters trước đó đã đưa tin về nhiều vụ kiện bản quyền, ví dụ The New York Times kiện OpenAI và Microsoft, hay USA Today cùng một số tờ báo trực thuộc cũng đệ đơn kiện OpenAI đầu tháng này.

Song song đó, khoảng 300 đơn vị xuất bản đã kêu gọi các nhà lập pháp Mỹ kiểm soát các loại bot AI "bí mật" chuyên thu thập dữ liệu từ trang web của họ.

Những tác động về mặt thương mại là rất đáng kể. Theo nghiên cứu của Viện Reuters, hơn 2.500 trang web ghi nhận lượng truy cập từ Google Search sụt giảm tới một phần ba trong giai đoạn tháng 11/2024 đến tháng 11/2025. Lý do là các công cụ tìm kiếm ưu tiên hiển thị câu trả lời do AI tạo ra thay vì dẫn người dùng đến trang tin tức gốc.