Lịch sử Motocross
(Zing) - Có một số giả thiết cho rằng cái tên “Motocross” nguyên bản đó bắt nguồn từ nước Pháp, nhưng lại có nhiều giả thiết khác về xuất xứ danh từ này.
Cho dù thiếu tài liệu chính thống, những chiếc xe mang tên “Motocorss” của nhiều hãng khác nhau trên toàn thế giới vẫn tồn tại, thừa sức mạnh vượt qua chướng ngại lịch sử và để lại sau lưng mình nhiều chứng tích oai hùng.
 |
Scott Trial – Thời kỳ sơ khai của xe địa hình
Vào đầu thế kỷ 20, những chiếc xe máy đầu tiên có bộ khung giống một chiếc xe đạp và được gắn động cơ đốt trong xuất hiện. Để cạnh tranh sản phẩm trước đông đảo công chúng, những nhà sản xuất xe thường tổ chức các cuộc đua thể hiện tính bền bỉ của xe và phô trương nhãn hiệu của mình. Không như đua môtô địa hình ngày nay ở Mỹ, với những trường đua có quảng đường ngắn và ụ dốc cao, những chiếc xe ngày đó phải trải qua thử thách khắc nghiệt trên những con đường đồi núi gồ ghề dài hàng trăm dặm liên tục trong sáu ngày. Với những cuộc đua như thế, ngoài khả năng của chiếc xe thì thể lực của người điều khiển cũng là một yếu tố vô cùng quan trọng.
 |
|
Một cuộc đua xe địa hình những năm 50. |
Nước Anh là nơi đầu tiên tổ chức những cuộc kiểm tra kỹ thuật điều khiển lẫn phong cách biểu diễn của các tay đua. Một trong những giải đua sớm nhất là Scott Trial được tài trợ bởi nhà máy Yorkshire - một nhà máy được thành lập từ năm 1909 bởi kỹ sư Alfred Angus chuyên thiết kế động cơ và xe máy. Scott Trial đã trở thành một sự kiện có uy thế và kéo theo phong trào của những người miền Nam. Và một câu lạc bộ khác được thành lập ở thị trấn Camberly phía Nam nước Anh. Định hướng của câu lạc bộ là xây dựng một mô hình thi đấu có độ khó địa hình bằng nhau sao cho các tay đua của các vùng có thể kiểm tra những kinh nghiệm đã có và thử thách với các địa hình mới. Khác với vùng Yorkshire, tại đây các điểm quan sát bị gỡ bỏ và tốc độ là nhân tố quyết định. Vì không có những chỗ để quan sát gần và chấm điểm trực tiếp nên cuộc đua không còn mang màu sắc trial nữa mà nó phải được thừa nhận dưới một cái tên khác.
 |
|
Trong thời kỳ này, những kỹ năng đua xe trên đường cũng được nâng cao toàn diện. |
Trong lúc đang tìm một cái tên phù hợp cho giải đua này, một thành viên của câu lạc bộ đã nói: “Bất cứ chúng ta gọi sự kiện này như thế nào, nó sẽ là sự kiện đua môtô trên địa hình hiếm có nhất”. Từ đó sự kiện này mang một tên rất khiêu khích người miền Bắc: Southern Scott Scramble- Giải đua môtô Scott miền Nam.
Về cái tên motocross
Sử gia Bryan Stealey đã viết về Motocross như sau: “Đua xe địa hình nhanh chóng được đón nhận như một vấn đề lớn của cả hai miền trên eo biển Anh (gồm nước Anh và nước Pháp). Người Pháp nắm bắt hình dạng mới của những chiếc môtô này và làm cho nó nhỏ gọn lại. Cùng với việc rút ngắn đường đua, thêm vào những chướng ngại nhân tạo khó khăn hơn, tăng số vòng đua và thay đổi cho môn thể thao này cái tên mới là “Motocross”. Đây là một sự kết hợp giữa hai từ “motorcycle - xe gắn máy” và “cross country - băng đồng”. Trong thời gian này, các đường đua dài ở nước Anh cũng dần thay đổi cho kiểu đua xe địa hình hiện đại. Việc rút ngắn đường đua sẽ tăng thêm nhiều khúc cua gấp, người xem có cơ hội quan sát bao quát cuộc đua.
Motocross lan rộng từ năm 1947 đến 1965
Cuộc đại suy thoái gây hậu quả khác nhau tới những chiếc môtô tại Anh và tại Mỹ. Trong thời gian đó ở Mỹ, những chiếc ôtô Ford giá rẻ đã chiếm lĩnh thị trường vận tải khiến ngành công nhiệp môtô gần như biến mất vào những năm 1930. Nhưng ở Anh đâu đâu cũng có xe môtô và sidecar (xe ba bánh) khi những phương tiện này rất thích hợp để vận chuyển hàng hóa cá nhân. Sự phổ biến của những chiếc xe đã lan sang lĩnh vực thể thao. Những người đam mê xe cộ thường tụ tập tại các địa điểm như Red Marley, Rushmere, Donington, và Lilleshall để xem những “anh hùng” môtô của họ biểu diễn trên những chiếc xe như BSA, Norton, Ariel, Matchlesse, New Imperial, Velocette, Rudge, Cotton, AJS và những hãng khác.
 |
|
Không chỉ là cuộc tranh tài của các cá nhân mà còn là cuộc đua giữa các hãng xe với nhau (MZ, Jawa, BSA, Hodaka, Husqvarna) |
Động cơ của những chiếc xe đua không lớn như những chiếc xe đi trên đường phố. Những chiếc xe này còn được trang bị giảm xóc sau khá vững chắc để có thể leo đèo lội suối. Thật ra, đường đua không phải lúc nào cũng gồ ghề, đôi khi các cuộc đua lại được tổ chức trên đường mịn giống như thể loại Supermotard ngày nay. Nhưng, về bản chất, những cuộc đua môtô địa hình bắt rễ từ năm 1924 và ngày càng phát triển trên thế giới.
Năm 1939 khi quân Đức xâm chiếm Ba Lan và bắt đầu chiến tranh thế giới thứ 2, đua xe địa hình phải ngừng lại. Tuy nền kinh tế của Anh cùng các nước khác tại châu Âu đều đi xuống, nhưng nền công nghiệp môtô vẫn không hề suy thoái. Những chiếc xe được sản xuất để có thể dầm mưa dãi gió với sự khắc nghiệt của chiến tranh khi phục vụ trong quân đội. Ngoài ra, chúng vẫn có ích trong việc vận tải và bưu chính của Anh.
 |
|
Xe "cào cào" BSA một thời thống trị thế giới đua xe địa hình. |
Chính trong thời kỳ này, BSA đã trở thành nhà sản xuất xe máy lớn nhất trên thế giới. Mặc dù nhiên liệu, cao su và tiền vốn đều là những khó khăn cho sản xuất môtô thể thao nhưng xe BSA vẫn được xuất xưởng do niềm đam mê môtô thể thao của đại chúng không hề suy giảm. Lúc bấy giờ nó đã vượt lên trên toàn lục địa với cái tên được người Pháp đặt cho: Motocross. Những thiết kế cũng như công nghệ chế tạo môtô BSA trong thời gian này đã đặt một nền tảng chung cho công nghệ chế tạo môtô cho cả châu Âu sau khi các quan hệ chính trị đã trở lại bình thường. Đến những năm 1950, xe môtô là nguồn lợi lớn thứ ba của nước Anh chỉ sau ôtô và rượu whiskey.
Thời kỳ ánh sáng – Sự trở lại của động cơ 2 thì
 |
|
Động cơ 2 thì... |
Những nhãn hiệu được lựa chọn trong các giải đua thường là Jawa CZ của Tiệp Khắc, Husqvarna của Thụy Điển, và Greeves của Anh. Những chiếc xe này đã bộc lộ được những ưu điểm đáng kể đó là nhanh và nhẹ. Những nhà chế tạo môtô bắt đầu quay lại với những công nghệ chế tạo máy bay từ Chiến tranh thế giới thứ 2 với mục tiêu mới là nhanh và nhẹ.
Anh em nhà Rickman ở Southampton đã là những người đầu tiên sử dụng hợp kim crôm trong hệ khung ống có tên Metisse của họ. Hãng BSA cũng đã thử nghiệm loại khung Titanium, tuy nhiên chúng không được ứng dụng trong cả thập kỷ sau đó.
Hãng Husqvarna được biết đến chủ yếu là sản xuất vũ khí và máy khâu cũng như xuất nhập khẩu xe gắn máy từ những năm đầu thế kỷ. Sau chiến tranh thế giới thứ 2 nhu cầu vận tải cá nhân của những người khá giả đã thúc đẩy hãng này quay lại thị trường. Để tăng thêm tiềm lực bán hàng, Husqvarna muốn có một loại xe máy có thể bán cho người trẻ tuổi. Để phù hợp với luật pháp của Thụy Điển, những chiếc xe Silver Pilen (Mũi tên bạc) 175cc và có trọng lượng tiêu chuẩn với thanh thiếu niên. Husqvarna sử dụng hợp kim nhẹ cho khung, moay-ơ (một bộ phận ở tâm bánh xe, quay quanh trục xuyên qua nó), giảm xóc, vành và lốc máy. Từ đó, Thụy Điển nhanh chóng tìm ra những tay đua trẻ tài năng và có thể tập luyện để đua với những chiếc xe 250cc.
 |
|
... và sức mạnh của những chiếc xe động cơ 2 thì. |
Năm 1963, Husqvarna bắt đầu sản xuất có giới hạn những chiếc môtô đua có động cơ 2 thì hợp kim nhẹ. Những chiếc môtô này đã cùng với người Thụy Điển tạo ra một làn sóng Motocross tràn ra ngoài châu Âu và tiến vào nước Mỹ.
Lee D.C
