Leo đèo, vượt núi để xoá vùng lõm sóng ở Lạng Sơn

Bản Lân Đặt (xã Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn) nằm trong số 1.856 điểm lõm sóng của Chương trình xóa lõm sóng 2026, do Viettel thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ và nhiệm vụ Bộ Quốc phòng giao. Theo kế hoạch, nhà mạng sẽ xây dựng 1.337 trạm phát sóng tại 23 tỉnh, thành phố để phủ sóng cho 788 thôn, bản và 1.068 cụm dân cư từ 50 người trở lên, nơi chưa có sóng di động ổn định. Toàn bộ kế hoạch dự kiến hoàn thành trong năm 2026.

Với khoảng 16 hộ dân, bản Lân Đặt nằm biệt lập, đường giao thông chưa hoàn thiện và chưa có điện lưới. Mùa mưa lũ, nước dâng cao sát mép sàn, băng qua khu vực Đồng Lâm, khiến bản bị cô lập hoàn toàn.

Vì không có đường vào bản, đội ngũ kỹ thuật của Viettel phải di chuyển bằng bè, vượt qua địa hình đồi núi để lắp đặt trạm phát sóng tại khu vực bản Lân Đặt.

Bên cạnh đó, các kỹ sư Viettel triển khai nhiều biện pháp kỹ thuật, đồng thời dùng thiết bị bay không người lái chở thiết bị vào các trạm phát sóng.

Trạm phát sóng tại khu vực Lân Đặt, xã Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn được Viettel ứng dụng các công nghệ truyền dẫn viba, năng lượng mặt trời và thử nghiệm vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) để vận hành.

Thông số kỹ thuật và vùng phủ sóng của trạm được khảo sát, tính toán dựa trên hệ thống thông tin do trí tuệ nhân tạo (AI) xử lý, nhằm đạt hiệu quả tối ưu. Với khu vực địa hình thấp, bằng phẳng, thường chịu ảnh hưởng của mưa bão, ngập lụt, đơn vị căn cứ vào dữ liệu lịch sử ngập lụt. Cụ thể, kỹ sư sử dụng bản đồ số có thông tin bình độ chi tiết từng điểm, kết hợp dữ liệu về đỉnh lũ lịch sử thu thập từ địa phương, từ đó chọn vị trí bảo đảm trạm vận hành an toàn ngay cả khi đỉnh lũ lịch sử lặp lại.

Ông Nguyễn Quang Hòa (Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn) cho biết, trước kia chưa có sóng viễn thông, việc nắm bắt tình hình người dân chủ yếu dựa vào lực lượng cán bộ trực tiếp đến địa bàn, nên không thể thực hiện thường xuyên. Chính quyền phải tranh thủ các ngày chợ phiên, vào ngày 2 và ngày 7 âm lịch, khi bà con ra ngoài mua bán để nắm thông tin. Ngoài ra, địa phương còn tận dụng những điểm có sóng chập chờn trên Đèo Bụt để trao đổi thông tin thông qua trưởng thôn. Việc liên lạc vì thế gặp nhiều khó khăn, thiếu tính chủ động.

Theo ông Hoà, việc đưa sóng viễn thông về bản giúp thu hẹp khoảng cách giữa cấp ủy, chính quyền địa phương với người dân. Hệ thống viễn thông giúp việc trao đổi thông tin hai chiều giữa chính quyền và người dân diễn ra nhanh chóng, thuận tiện. Đặc biệt, trong mùa mưa lũ, địa phương có thể theo dõi tình hình an toàn của người dân để kịp thời triển khai phương án ứng cứu khi cần thiết. Đồng thời, người dân có thể thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến ngay tại bản, giảm việc đi lại đến trung tâm xã. "Dù đường đi lại còn nhiều khó khăn, người dân Lân Đặt đã có thể gọi video trực tiếp cho Chủ tịch xã khi gặp vướng mắc hoặc cần trao đổi thông tin, qua đó giúp chính quyền kịp thời nắm bắt tình hình và giải quyết các vấn đề", ông Hoà chia sẻ.

Anh Bàn Phúc Trình (43 tuổi, người dân bản Lân Đặt) cho biết, trước kia khi bản chưa có sóng điện thoại, người dân phải tự tìm những vị trí bắt được sóng để liên lạc. "Khi cần dùng điện thoại, tôi phải dựng một chiếc cột ở nơi có sóng rồi treo máy lên, để đó cả ngày lẫn đêm. Khi cần gọi điện, bà con lại phải đến vị trí đó để sử dụng. Tuy nhiên, sóng ở những vị trí này không ổn định. Có khi điện thoại hiển thị hai, ba vạch sóng nhưng cũng có lúc hoàn toàn mất sóng, gây nhiều bất tiện. Nếu vị trí treo điện thoại không bắt được sóng, người dân phải đi lên đỉnh đèo cách hàng km để tìm sóng từ bên ngoài rồi mới gọi điện được", anh Trình kể lại.

Đại tá Đàm Sĩ Bách, Phó Chỉ huy trưởng kiêm Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh Lạng Sơn, cho biết toàn tỉnh có 55 thôn, bản thuộc vùng lõm sóng và sóng yếu, người dân khó tiếp cận dịch vụ viễn thông, di động và Internet. Thực hiện kế hoạch, Bộ CHQS tỉnh phối hợp với Tập đoàn Viettel kéo cáp vào các khu vực này, sau khi khảo sát thực địa, lập kế hoạch chi tiết và được Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân khu 1 phê duyệt. Bất chấp thời tiết biên giới khắc nghiệt, cán bộ, chiến sĩ vẫn thi công bám sát kế hoạch. Tại xã Tân Tiến, khối lượng công việc gồm 126 km đường dây cáp và các trạm viễn thông, dự kiến hoàn thành trong khoảng một tuần trước khi chuyển sang các địa điểm khác. Theo Đại tá Đàm Sĩ Bách, phục vụ nhân dân là bổn phận của lực lượng vũ trang tỉnh, việc đưa viễn thông đến bà con giúp tiếp cận thông tin, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội và củng cố quốc phòng - an ninh địa phương.

Tại trạm phát sóng ở xã Thống Nhất (tỉnh Lạng Sơn), do địa hình đèo dốc, hiểm trở, thiết bị phải được vận chuyển bằng sức người lên vị trí lắp đặt.

Về tiêu chuẩn, trạm phát sóng tại đây sử dụng mạng 4G. Công nghệ Radio Remote Unit (RRU) được đưa vào sử dụng để cắt giảm khối lượng vật liệu, tiết kiệm công sức thi công, đồng thời không ảnh hưởng đến chất lượng và vùng phủ sóng.

Ông Nguyễn Ngọc Huy (kỹ sư thiết kế quy hoạch thuộc Phòng Thiết kế Tối ưu, Trung tâm Kỹ thuật Khu vực 1, Tổng công ty Mạng lưới Viettel), cho biết để chọn vị trí đặt trạm có vùng phủ sóng lớn nhất cho khu dân cư ở thung lũng hoặc địa hình phức tạp, đơn vị sử dụng phần mềm mô phỏng trên máy tính. Phần mềm giả lập quá trình truyền sóng để tìm vị trí tốt nhất, phủ sóng toàn bộ khu dân cư mà không nhất thiết phải đặt trạm ở nơi quá cao. Theo ông Huy, cách làm này giúp cân bằng giữa vùng phủ sóng với việc xây dựng, vận hành, khai thác, bởi vị trí càng cao thì thi công và khai thác càng khó khăn.

Theo Tập đoàn Viettel, đến nay doanh nghiệp đã phát sóng 834 trạm, hoàn thành 62% kế hoạch và xóa 972 vùng lõm sóng. Chiến dịch dự kiến hoàn thành trước ngày 30/11, sớm hơn kế hoạch 1 tháng.