Kỳ tích Đổi mới của Việt Nam

GS.TS Phùng Hữu Phú (giữa) trong vai trò Đoàn Chủ tịch của Hội thảo. Ảnh: BTC.

Cùng thời kỳ Việt Nam bước vào giai đoạn Đổi mới năm 1986, nhiều quốc gia trên thế giới cũng tiến hành cải tổ, nhưng kết quả không giống nhau. Có nơi thành công, có nơi thất bại; có nơi trụ vững phát triển, có nơi sụp đổ - dù mục tiêu ban đầu cơ bản giống nhau. Trong khi đó, Việt Nam, từ mức thu nhập bình quân đầu người là 125 USD, lạm phát 774% năm 1986, đã thành quốc gia có thu nhập bình quân đầu người hơn 5.000 USD năm 2025. Điều gì làm nên khác biệt này?

Đây là chủ đề được các nhà khoa học thảo luận trong Hội thảo khoa học quốc gia “Việt Nam trên hành trình 40 năm Đổi mới và hội nhập quốc tế (1986 - 2026)”, tổ chức bởi Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Hội đồng Lý luận Trung ương và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, tại Hà Nội, chiều 22/10.

Đổi mới là tất yếu

GS.TSKH Vũ Minh Giang (Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội) nhớ lại ấn tượng trong một lần tới một ngôi trường ở Nhật Bản.

“Lãnh đạo trường nói về thời kỳ Đổi mới của Việt Nam, họ cho rằng đây là một kỳ tích trong tiến trình lịch sử của Việt Nam. Quốc tế đánh giá cao những thành quả của sự nghiệp Đổi mới. Đất nước ta đã bỏ nhiều công sức để giành độc lập tự do, nhưng thử hình dung, nếu không có thành công của Đổi mới, những công sức đó sẽ ra sao?”, ông kể lại.

GS.TSKH Vũ Minh Giang phát biểu tại hội thảo. Ảnh: BTC.

Theo GS.TS, Đổi mới là một tất yếu lịch sử, thể hiện sự sáng tạo, sự lắng nghe tiếng nói nhân dân. Khi đất nước ta xây dựng chủ nghĩa xã hội, hướng đi đã rõ nhưng lại là một mô hình tổ chức chưa từng có tiền lệ. Các nước xây dựng xã hội chủ nghĩa trước Việt Nam đã có mô hình nhưng cũng có điểm cần rút kinh nghiệm. Không có một mô hình sẵn cho Việt Nam. Như vậy, Đổi mới là một sáng tạo và cũng là một tất yếu.

Trong tham luận, GS.TS chỉ ra bài học từ thời kỳ Đổi mới với xã hội hôm nay. Theo ông, bài học là không tuyệt đối hóa mô hình hay kinh nghiệm đã có từ các quốc gia, mà phải thường xuyên kiểm nghiệm chúng bằng thực tiễn Việt Nam. Ngoài ra, thành công của Đổi mới được xây dựng dựa trên một lộ trình phù hợp, có bước đi rõ ràng.

Khác biệt nằm ở phương pháp, lộ trình triển khai

Đồng tình với ý kiến của GS.TS Vũ Minh Giang, PGS.TS Nguyễn Viết Thảo (nguyên Phó giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) cho rằng giai đoạn Việt Nam trong thời kỳ Đổi mới, nhiều quốc gia cũng tiến hành cải tổ nhưng kết quả không giống nhau. Điều làm nên khác biệt nằm ở phương pháp.

Theo PGS.TS, phương pháp này thể hiện ở cách làm có trọng tâm, trọng điểm, bước trước bước sau, không dàn hàng ngang. Đổi mới có từng bước, có lộ trình phù hợp. “Thế giới đánh giá cao quá trình đổi mới từng bước của Việt Nam. Trong đó, mấu chốt của vấn đề là Việt Nam giải quyết thành công mối quan hệ giữa đổi mới kinh tế và đổi mới chính trị”, PGS.TS Nguyễn Viết Thảo phát biểu.

Ông cũng đúc kết một kinh nghiệm rằng quá trình đổi mới nào cũng thỏa mãn 3 phương diện: phù hợp quy luật khách quan, phù hợp điều kiện cụ thể của đất nước trong từng thời kỳ, phù hợp xu thế lớn của thế giới. “Thành công lớn của Đảng là trong bộn bề dòng chảy ngược xuôi các xu hướng của thế giới khi đó, ta phát hiện ra dòng chủ lưu”, PGS.TS nói.

Nhiều tham luận tại hội thảo tiếp tục bàn sâu các vấn đề về xu hướng biến đổi văn hóa trong Đổi mới, bảo vệ an ninh quốc gia trong 40 năm Đổi mới, quyền phát triển con người,… Các tham luận cùng soi chiếu nhiều khía cạnh, đưa ra cách nhìn mới về một sự kiện lịch sử mang tính bước ngoặt của đất nước.

PGS.TS Nguyễn Viết Thảo phân tích về phương pháp triển khai của Đổi mới. Ảnh: BTC.

Đóng vai trò là thành viên Đoàn Chủ tịch, GS.TS Phùng Hữu Phú (nguyên Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương, nguyên Phó chủ tịch thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương) cho rằng các góc nhìn mới khởi phát từ thực tế bối cảnh hôm nay, từ những yêu cầu mới của thời đại để tiếp tục tìm ra những chiều cạnh mới của Đổi mới.

“Mảnh đất nghiên cứu luôn mở ra những hướng mới. Ta sẽ tiếp tục đào sâu hơn nữa về 40 năm Đổi mới, đặt trong lộ trình tổng kết 100 năm Đảng lãnh đạo đất nước. Trong 100 năm này, 40 năm Đổi mới là một thời kỳ đặc sắc, không chỉ giúp ta thoát khỏi sự bế tắc kinh tế, còn mở ra tiền đề cho kỷ nguyên mới”, GS.TS nhận định.