|
|
Những giải pháp giao thông thông minh có thể trợ giúp cho hệ thống giám sát, điều tiết, giúp tăng hiệu quả giao thông. Ảnh: Khương Nguyễn. |
Một chiếc camera giao thông thông thường có thể quan sát dòng xe trong phạm vi khoảng 80-100 m trước vạch dừng. Nhưng điều gì xảy ra nếu hàng xe ùn ứ kéo dài ra ngoài tầm nhận biết của camera, trong khi hệ thống điều khiển đèn tín hiệu vẫn phải quyết định hướng nào cần được ưu tiên để bật đèn xanh, giúp giải phóng lưu lượng nhanh nhất.
Đó là một trong những bài toán khó mà nhóm kỹ sư của Viettel Solutions phải tìm lời giải khi nghiên cứu công nghệ điều khiển đèn tín hiệu giao thông thích ứng. Đây là công nghệ then chốt của giao thông đô thị, cho phép hệ thống tự động điều chỉnh thời gian đèn xanh dựa trên lưu lượng xe thực tế.
Vượt "điểm mù" tầm nhìn camera
Trên thế giới, các mô hình điều khiển đèn phổ biến thường được xây dựng trên một giả định lý tưởng: Hệ thống đo được hàng chờ xe trên toàn tuyến đường. Tuy nhiên, tại các đô thị Việt Nam, hạ tầng giao thông thông minh luôn được đầu tư theo từng giai đoạn. Do đó, việc đo đạc hàng chờ xe trên toàn tuyến đường như các mô hình quốc tế rất khó thực hiện. Nếu áp dụng nguyên mô hình quốc tế, hệ thống sẽ gặp rào cản lớn vì thiếu hụt dữ liệu.
Thay vì yêu cầu phải thay đổi hạ tầng để khớp với mô hình, nhóm nghiên cứu chọn cách đặt lại bài toán, đi thẳng vào giới hạn của dữ liệu. Họ xây dựng phương pháp sử dụng trực tiếp dữ liệu dòng xe trong vùng quan sát của camera, khoảng 100 m trước vạch dừng, lấy trung bình theo chu kỳ đèn để làm đầu vào cho hệ thống điều khiển.
|
| Khi mật độ tăng cao, camera giao thông có thể không ghi nhận được hết toàn bộ lưu lượng, dù khoảng cách quan sát lên tới 100 m. Ảnh: Việt Hà. |
Nhờ đó, cùng một hệ thống camera có thể đảm nhận nhiệm vụ kép, vừa phục vụ giám sát giao thông đô thị, vừa cung cấp dữ liệu cho đèn tín hiệu thích ứng mà không cần lắp thêm cảm biến trên toàn tuyến.
Nhưng thử thách chưa dừng lại ở đó. Đặc thù đầu tư theo từng giai đoạn tạo ra một rào cản khác về tư duy quy hoạch. Hạ tầng được đầu tư theo lộ trình, mỗi giai đoạn trang bị một phần nút giao, làm thế nào để biết nút nào cần ưu tiên? Trong thực tế, các nút giao thông không hoạt động độc lập mà luôn ảnh hưởng dây chuyền lẫn nhau.
Với một mạng lưới giả định gồm 14 nút giao, việc xếp hạng từng nút riêng lẻ dễ bỏ sót những tổ hợp tốt, hệ thống khi ấy tạo ra tới 16.384 phương án trang bị khác nhau.
Đứng trước khối lượng tổ hợp khổng lồ, đội ngũ đã thiết kế một quy trình tối ưu hai lớp. Lớp trên làm nhiệm vụ tìm kiếm tổ hợp nút cần trang bị, lớp dưới đánh giá từng phương án bằng công cụ mô phỏng giao thông vi mô.
Nhờ năng lực thuật toán, thay vì phải chạy mô phỏng hơn 10.000 lần, quy trình của nhóm kỹ sư chỉ cần tối đa 1.750 lần mô phỏng để khoanh vùng và tìm ra đáp án tối ưu nhất.
Chinh phục hội đồng phản biện
Thành quả này của nhóm kỹ sư trẻ là kết quả của quá trình dài, từ mô hình hóa bài toán, xây dựng công cụ mô phỏng cho mạng lưới thực tế, đến việc thiết kế quy trình tối ưu thuật toán.
Bên cạnh đó, nhóm kỹ sư nhiều kinh nghiệm đi trước, với bề dày cọ xát từ các dự án hiện trường, đóng vai trò định hướng và xác định bài toán, giống như “chốt chặn” để đảm bảo mô hình không đi chệch khỏi cách vận hành của đô thị.
|
| Đại diện nhóm nghiên cứu trình bày trong phiên báo cáo tại hội nghị. Ảnh: Mai Vân. |
Để được chấp thuận trình bày tại Sự kiện thường niên lớn nhất thế giới về giao thông thông minh - ITS World Congress lần thứ 32 diễn ra ở Gangneung (Hàn Quốc), công trình đã phải vượt qua vòng phản biện độc lập của hội đồng chuyên gia quốc tế đến từ châu Âu, châu Mỹ và châu Á - Thái Bình Dương.
Để sẵn sàng cho phần báo cáo, quá trình chuẩn bị trong nước được thực hiện bài bản. Nhóm liên tục tổ chức những phiên phản biện nội bộ, nơi các thành viên giàu kinh nghiệm trực tiếp đóng vai chuyên gia quốc tế, đặt ra những câu hỏi để giúp kỹ sư trẻ rèn luyện trước khi bước tới vòng phản biện thực tế.
Thành quả cuối cùng là một lời giải được kiểm chứng và phản biện quốc tế. Trong không gian mô phỏng trên một hành lang giao thông thực tế tại Việt Nam, giải pháp thích ứng kết hợp dữ liệu camera trong vùng quan sát giúp tăng 10% lưu lượng thoát xe so với phương pháp điều khiển chu kỳ đèn cố định.
Đáng chú ý hơn, thời gian tuyến đường rơi vào trạng thái ùn ứ gần như đứng yên (tốc độ dưới 5 km/h) đã được rút ngắn 38,6%.
Trên mạng lưới mở rộng 14 nút giao, phương án triển khai trước 8 nút được lựa chọn tối ưu cho thời gian chờ trung bình thấp hơn khoảng 11% so với trang bị đồng loạt cả 14 nút.
Từ kết quả mô phỏng, nghiên cứu đã bước đầu mở ra những kết nối thực tế. Ngay sau phần trình bày tại diễn đàn, đại diện một hãng giao thông thông minh quốc tế đã chủ động liên hệ trao đổi, mở ra những khả năng hợp tác tiềm năng.
Sự xuất hiện của kỹ sư trẻ đến từ Viettel Solutions trên bục báo cáo tại sự kiện quy mô quốc tế cũng mang đến một góc nhìn thực tế về cách phát triển nhân tài, khi tổ chức công nghệ có thể trao quyền cho người trẻ để họ trực tiếp đương đầu với những bài toán thực tế.
Khi được đặt vào đúng vị trí, các kỹ sư trẻ hoàn toàn đủ năng lực thiết kế những thuật toán phức tạp, giải những bài toán hạ tầng và đưa công nghệ “Make in Vietnam” ra thế giới.