Để làm cha mẹ tốt, bạn cần học hỏi từ chính đứa con thân yêu của mình. Ảnh minh họa: M&C.

Khi tôi học cao học, phòng nghiên cứu của tôi nằm trong tòa nhà của một trường mẫu giáo trực thuộc trường đại học. Nhờ vậy, mỗi khi đến phòng nghiên cứu, nếu có thời gian, tôi lại có dịp được học hỏi, quan sát trẻ qua hành động và các trò chơi.

Tuy nhiên, mỗi lần quan sát, tôi lại có suy nghĩ, quả nhiên là “mỗi đứa trẻ là khác nhau”. Giáo viên dạy cùng một bài nhưng phản ứng và khả năng tập trung mỗi bé là khác nhau. Cùng một môi trường, với cùng một giáo cụ nhưng tốc độ bắt đầu và cách chơi của trẻ rất đa dạng.

Tôi đã luôn nghĩ rằng, về cơ bản, trẻ em luôn năng động, nhanh nhẹn và nhiều năng lượng hơn người lớn: “Như lũ trẻ thì có điều gì cần phải lo lắng đâu”. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ thì thực tế lại không phải vậy. Cùng một trò chơi hay hành động nhưng mỗi trẻ sẽ có biểu cảm, phản ứng cùng với hành động thực tế và thời gian khác nhau.

Ví dụ, với một số trẻ dễ dàng làm quen và rất tò mò, các bé sẽ không ngừng đặt câu hỏi: “Đây là cái gì?”, “Vì sao lại thế?”, bất kỳ hoạt động nào cũng tham gia rất tích cực, hành động nhiều hơn nói, chúng thích sờ mó, cũng có khi gây ra tai nạn, mồ hôi đầm đìa, càng chơi càng phấn khích và luôn tràn đầy năng lượng.

Tuy nhiên, cũng có những đứa trẻ trái ngược. Những đứa trẻ này luôn cảnh giác với những điều mới lạ. Các bé cần có thời gian để từ từ thích ứng rồi mới bắt đầu thử những điều mới. Trẻ thường lo lắng cho đến khi tìm được cảm giác ổn định và thích nghi được. Ngoài ra, mặc dù đang làm khá tốt, trẻ vẫn liên tục lo lắng hoặc càng lo lắng hơn trước mặt người lạ.

Tôi chỉ nhắc đến hai đặc điểm đơn giản trái ngược nhau, trên thực tế những đặc điểm hành vi mà trẻ thể hiện khi tiếp xúc với những kích thích và môi trường mới rất khác biệt và đa dạng. Đây chính là lý do mặc dù bố mẹ có được đào tạo hoặc đọc nhiều sách về nuôi dạy con đi nữa thì cũng rất khó để hiểu và đoán trước được hành động của trẻ.

Khi trẻ tiếp xúc với môi trường mới hoặc tình huống lần đầu tiên gặp phải, hầu như sẽ xuất hiện vấn đề mặc dù có sự khác biệt về mức độ. Vì vậy, nếu trẻ có nhiều trong số các biểu hiện trên thì cũng chưa thể kết luận trẻ gặp rối loạn nghiêm trọng.

Tuy nhiên, nếu cảm thấy trẻ tỏ ra lo lắng, bị kích thích vì môi trường mới hoặc cần nhiều thời gian hơn để thích ứng thì nên cẩn thận. Trong trường hợp này, bố mẹ cần học về các phương pháp giúp con hiểu được cảm xúc của bản thân và có nhiều lựa chọn hơn.