Khi gần 20.000 cầu thủ chuyên nghiệp không đưa chủ nhân Quả bóng vàng vào đội hình hay nhất năm, đây không còn là chuyện một cá nhân bị bỏ sót, mà là đòn giáng mạnh vào uy tín của giải thưởng do giới nhà báo quyết định.
Chủ nhân Quả bóng vàng không lọt vào đội hình của đồng nghiệp
Harry Kane đã trải qua mùa giải xuất sắc trong màu áo Bayern Munich. Tiền đạo người Anh ghi 73 bàn cho CLB và đội tuyển quốc gia trên mọi đấu trường, góp công giúp Bayern giành cú ăn ba quốc nội, bảo vệ chức vô địch Bundesliga và tiến vào bán kết Champions League. Những thành tích ấy giúp Kane vượt qua Kylian Mbappe để giành Quả bóng vàng 2026, trở thành cầu thủ Anh đầu tiên nhận danh hiệu này sau 25 năm.
Thế nhưng, tại FIFPRO World 11, tiền đạo của Bayern không có tên trong đội hình tiêu biểu. Cuộc bình chọn có sự tham gia của 19.806 cầu thủ chuyên nghiệp đến từ 73 quốc gia đã chọn 4 tiền đạo gồm Kylian Mbappe, Lamine Yamal, Lionel Messi và Erling Haaland.
Kane chỉ đứng thứ 5 với 27,6% phiếu bầu, thấp hơn Haaland (28,4%). Mbappe đạt 46%, Yamal đạt 37,4% và Messi nhận 29,5%. Đây là lần đầu tiên kể từ khi FIFPRO World 11 ra đời năm 2005, người giành Quả bóng vàng bị loại khỏi đội hình tiêu biểu do chính các cầu thủ chuyên nghiệp bình chọn.
Nghịch lý này đặc biệt nghiêm trọng bởi Kane không phải một trường hợp gây tranh cãi về thành tích. Anh ghi 73 bàn, giành hàng loạt danh hiệu cùng Bayern và duy trì hiệu suất ghi bàn ở đẳng cấp hàng đầu. Nếu những đóng góp ấy đủ sức thuyết phục hội đồng nhà báo trao Quả bóng vàng, tại sao chúng lại không đủ để giúp anh lọt vào đội hình hay nhất do đồng nghiệp lựa chọn?
Câu trả lời nằm ở sự khác biệt giữa hai nhóm người bỏ phiếu. Một bên là những nhà báo theo dõi, phân tích và đánh giá cầu thủ từ bên ngoài sân cỏ. Bên kia là những người trực tiếp thi đấu, đối đầu và hiểu rõ yêu cầu chuyên môn của bóng đá đỉnh cao. Các nhà báo thích nhìn con số thống kê còn các cầu thủ thì nhận định bằng trực giác. Với họ, có lẽ 1 bàn của Mbappe tại La Liga cho Real Madrid sẽ khó hơn 1 bàn Kane ghi tại Bundesliga.
Khi hai hệ thống đưa ra kết quả trái ngược, giới mộ điệu sẽ buộc phải suy nghĩ.
 |
| Mbappe mới là tiền đạo được đồng nghiệp đánh giá cao nhất. |
Vấn đề của giải Quả bóng vàng
Quả bóng vàng do France Football tổ chức, với hội đồng bình chọn gồm một nhóm rất nhỏ các nhà báo thể thao đại diện cho những quốc gia được lựa chọn. Trong khi đó, FIFPRO World 11 trao quyền quyết định cho chính các cầu thủ chuyên nghiệp. Khác biệt này tạo nên một vấn đề căn bản: những người trực tiếp chơi bóng không có tiếng nói trong việc quyết định chủ nhân Quả bóng vàng.
Các nhà báo có thể theo dõi hàng trăm trận đấu, phân tích số liệu và đánh giá thành tích. Nhưng họ không phải những người trực tiếp xỏ giày vào sân thi đấu để hiểu cảm giác của cầu thủ. Họ không trải nghiệm những yêu cầu về kỹ thuật, tốc độ, khả năng di chuyển, tranh chấp và xử lý tình huống ở đẳng cấp cao nhất.
Trong khi đó, các cầu thủ chuyên nghiệp hiểu rõ giá trị của những yếu tố ấy hơn bất kỳ nhóm quan sát bên ngoài nào. Lá phiếu FIFPRO vì thế mang ý nghĩa đặc biệt: đó là sự đánh giá từ chính những người cùng nghề.
Việc Kane bị loại khỏi đội hình này, dù đã giành Quả bóng Vàng, phơi bày giới hạn của một hệ thống bình chọn trao quyền quyết định cho các nhà báo nhưng không có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng cầu thủ. Quan trọng hơn, một giải thưởng chỉ do 100 người được ban tổ chức chỉ định bầu liệu có phản ánh chính xác bằng một giải được gần 20.000 cầu thủ được tự động tham gia bầu?
Lấy ví dụ, người của ban tổ chức một giải thưởng nào đó thích cầu thủ số 10 đoạt giải hơn là cầu thủ số 7 thì họ chỉ cần mời một số nhà báo có xu hướng thích số 10 hơn là số 7. Hay năm nay, ban tổ chức lại thích một cầu thủ Anh chơi ở Bundesliga giành giải hơn cầu thủ chơi ở La Liga thì họ lại mời một số nhà báo có thiện cảm với cầu thủ Anh hơn. Chỉ cần một số, không cần tất cả là đủ.
Cơ chế cho phép ban tổ chức làm như vậy. Họ có thể mượn cơ chế do mình tạo để thao túng giải thưởng mà các nhà báo tham gia bỏ phiếu cũng chỉ là quân cờ. Với giải FIFPRO thì khác, gần 20.000 cầu thủ bỏ phiếu thì khó mà thao túng được.
Suy cho cùng, một giải thưởng tự nhận mình tôn vinh cầu thủ hay nhất thế giới không thể phớt lờ sự đánh giá của chính những người đang làm nên bóng đá. Càng không thể mặc nhiên coi kết quả bỏ phiếu của một nhóm nhà báo được chỉ định bỏ phiếu là tiếng nói đại diện tuyệt đối cho toàn bộ giới chuyên môn.
Quả bóng vàng đã tồn tại hơn 6 thập niên và xây dựng được vị thế đặc biệt. Nhưng lịch sử lâu đời không phải tấm khiên bảo vệ danh tiếng trước những câu hỏi về tính đại diện và phương pháp bình chọn. Trường hợp Kane có thể là lời cảnh báo rõ ràng nhất: một cầu thủ có thể được truyền thông tôn vinh là hay nhất thế giới nhưng lại không được đồng nghiệp lựa chọn vào đội hình tiêu biểu.
Trong cuốn tự truyện “Carlo Ancelotti: Quiet Leadership”, người hâm mộ được nhìn thấy rõ hơn về cách quản trị con người của Carlo Ancelotti, người gặt hái rất nhiều thành công nhờ cách duy trì mối quan hệ tốt với cầu thủ cũng như các ông chủ đội bóng.
